Nuk duhet shumë për të kuptuar sharmin vullkanik të Francesco Algarotti (1712-1764). Një personalitet i gjallë, eklektik, i gatshëm për të konkurruar, i mbështetur ashtu siç ishte nga impulse të pandalshme mendjemprehtësie dhe inteligjence, me çdo fushë të dijes njerëzore. Nga filozofia te koleksioni i artit, nga poezia te politika, figura e kontit venecian spikat dhe tërheq mbi vete në një shekull krejtësisht të ndritur (messhekulli XVIII), vështrimin admirues të perandorëve, filozofëve, personaliteteve kryesore të botes se artit dhe letrave. Lidhja e tij e dashurisë me Frederikun e Madh të Prusisë, për të cilin ai ishte edhe ambasador në oborrin e Torinos, është përfolur, tashmë i sigurt.
Mes jetës mondane dhe kulturore
Jeta e Francesco Algarottit ishte intensive, shëtitëse, e kaluar mes kryeqyteteve të mëdha të Evropës, nga Parisi në Londër, nga Shën Petersburgu në Romë. Një burrë jo vetëm i botës, por që në moshën vetëm njëzet e pesë vjeç ishte në gjendje të demonstronte një mendje të pazakontë filozofike, duke botuar një vepër si njutonizmi për zonja, një ese që ngjalli interesin dhe admirimin e Volterit (jo me kot filozofi francez prej vitesh e quajti atë miqësisht “Mjellma ime e dashur e Padovës”).
Algarotti u kthye përgjithmonë në Itali vetëm pas 1753, duke jetuar midis Venecias, Bolonjës dhe Pizës. Pikërisht në qytetin toskan, eseisti i famshëm vdiq nga tuberkulozi në moshën vetëm pesëdhjetë e tre vjeç, i ndihmuar deri në fund nga miku i tij i preferuar Mauro Antonio Tesi, të cilin e quante me dashuri Maurino.
Disa citate:
Çdo poeti mediokër i atribuohen disa vargje të mira.
Një pjesë e madhe e lumturisë sonë qëndron në shpërqendrimin nga vetja.
Epigramatistët në poezi janë si luleshitësit në pikturë.
Njeriu nuk mendon asnjëherë per të ardhmen, përveç kur e tashmja e mërzit atë.
Kritika është helmuese dhe e dobishme.
Letërsia e rreme është shumë më e keqe se injoranca. Është më mirë të mos lëvizësh nga një vend, sesa të ecësh dhe të humbasesh rrugën.
Xhelozia duhet të hyjë në dashuri, si arrëmyshk në ushqim. Duhet të jetë aty, por nuk duhet të ndihet.
Injoranca e njërit është masa e shkencës së tjetrit.
Shumë shkojnë në Paris dhe pak kanë qenë atje.
Ai poet që nuk e di se gjuha vulgare nuk do të jetë gjë tjetër, veçse një poet vulgar.
Nën veprimet më të bukura ka kotësi, ashtu si nën qëndismat më të bukura ka varg.