Çfarë ndodh kur frika, urrejtja dhe ideologjia trashëgohen brez pas brezi? Kjo është pyetja që vendos në qendër të rrëfimit regjisori shqiptar Genc Përmeti me filmin “Leaving Eden”, ose “Edeni i Mohuar”, i cili u prezantua premierë në konkurrimin zyrtar të edicionit të 14-të të Festivalit Kombëtar të Filmit Shqiptar.

Drama post-apokaliptike, e përfshirë në kategorinë “Filmi i Gjatë/Vepra e Parë”, ndërton një botë të shkatërruar rreth 60 vite pas një apokalipsi bërthamor. Në këtë realitet të ri, mbijetesa nuk përcaktohet vetëm nga kushtet fizike, por edhe nga bindjet dhe frikërat që u janë transmetuar brezave.

Në qendër të historisë është Niko, një djalë 10-vjeçar i rritur nga gjyshi i tij, Leksi. Fëmijëria e tij është ndërtuar mbi bindjen se përtej kufijve të territorit ku jetojnë ekzistojnë vetëm armiq. Ky perceptim nis të tronditet me ardhjen e Xenit, një djalosh rom, dhe familjes së tij, duke hapur një përplasje mes asaj që Niko ka mësuar dhe asaj që nis të zbulojë vetë.

Përmeti e përdor botën post-apokaliptike si një metaforë për diktaturën, propagandën dhe mekanizmat përmes të cilëve frika mund të shndërrohet në një trashëgimi. Filmi shqyrton mënyrën se si një ideologji mund të ndërtohet që në fëmijëri dhe të përcillet si e vërtetë nga një brez te tjetri.

Në këtë kuptim, “Edeni i Mohuar” nuk është vetëm një histori mbijetese pas një katastrofe. Është një reflektim mbi kujtesën kolektive, mbi pasojat e një të shkuare të imponuar dhe mbi përgjegjësinë për të mos lejuar që ajo të përsëritet.

Historia mbështetet edhe në përvojën personale të regjisorit, i cili është rritur në Shqipërinë e diktaturës komuniste. Përmes marrëdhënies mes brezave dhe veçanërisht përmes botës së fëmijëve, filmi rikthen pyetje mbi mënyrën se si ndërtohen paragjykimet, armiqësitë dhe kufijtë e padukshëm që ndajnë njerëzit.

I xhiruar në veri të Shqipërisë, filmi shfrytëzon peizazhet industriale dhe natyrore për të krijuar një atmosferë të zymtë dhe të pasigurt. Këto hapësira bëhen pjesë e gjuhës vizuale të filmit, duke përforcuar ndjesinë e një bote të rrënuar dhe të shkëputur nga e kaluara.

Një tjetër element i rëndësishëm i veprës është muzika e kompozitorit italian Andrea Guerra, e cila i jep rrëfimit një dimension të veçantë emocional dhe shoqëron tensionin e historisë.

“Leaving Eden” vjen si një bashkëprodhim mes Shqipërisë, Italisë, Polonisë, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut. Në kastin e filmit interpretojnë Agata Buzek, Nikolla Prendi, Kristaq Pilo, Ksawery Szlenkier dhe Daniel Olbrychski.

Nëpërmjet historisë së Nikos dhe takimit të tij me një realitet që nuk përputhet me atë që i është mësuar, “Edeni i Mohuar” vendos përballë dy botë: atë të frikës së trashëguar dhe atë të së vërtetës që zbulohet përmes përvojës. Një “Eden” i ndërtuar mbi frikën, që filmi kërkon ta vërë në dyshim përmes brezit të ri./KultPlus.com