Politikanët në Suedi dhe Mbretërinë e Bashkuar po përdorin gjithnjë e më shumë Inteligjencën Artificiale (AI) për të hartuar tekste parlamentare, por pa e bërë publike këtë përdorim. Ky është përfundimi i një studimi të ri, i cili ngre pikëpyetje mbi transparencën dhe mënyrën se si teknologjia po hyn në proceset politike dhe legjislative.
Studiues nga Universiteti i Teknologjisë Chalmers në Suedi dhe Universiteti Edinburgh Napier në Mbretërinë e Bashkuar analizuan 13,565 nisma parlamentare suedeze dhe 4,209 deklarata parlamentare britanike, të publikuara nga viti 2021 deri në prill 2026. Për të identifikuar gjurmët e përmbajtjes së krijuar nga AI, ata përdorën sisteme të trajnuara për të dalluar tekstet e shkruara nga njerëzit nga ato të prodhuara ose të asistuara nga modelet e mëdha gjuhësore.
Rezultatet tregojnë se rreth 15% e deklaratave parlamentare britanike të analizuara për vitin 2026 përmbanin të paktën një paragraf që u klasifikua si i gjeneruar nga AI. Në Suedi, 9.4% e nismave të paraqitura gjatë vitit parlamentar 2025–2026 rezultuan se përmbanin të paktën një paragraf të asistuar nga AI, që përkthehet në rreth 300 dokumente.
Shifrat përfaqësojnë një rritje të ndjeshme krahasuar me vitet e mëparshme. Në Mbretërinë e Bashkuar, përqindja ishte rreth 3.5% në vitin 2022, ndërsa në Suedi ishte 1.7% gjatë periudhës 2022–2023. Megjithatë, studiuesit theksojnë se në asnjë prej teksteve të identifikuara nuk u gjet deklarim publik se ishte përdorur AI.
Çështja kryesore që ngre studimi nuk është vetëm përdorimi i teknologjisë, por mungesa e transparencës. Jan Riise, deputet suedez nga Partia e Gjelbër dhe zëdhënës i saj për AI dhe digjitalizimin, tha se nuk ishte i befasuar nga rezultatet. Ai konfirmoi se partia e përdor AI për qëllime kërkimore dhe ka politika të brendshme që kërkojnë kujdes në përdorimin e saj.
Sipas Riise, politikanët duhet ta deklarojnë kur përdorin AI. Ai bëri dallimin mes përdorimit të teknologjisë si mjet ndihmës dhe rastit kur një dokument i tërë i besohet një sistemi të inteligjencës artificiale.
Lexo edhe: Ela Gjoni dhe historia e “Rrënjë”, një model biznesi për ushqim të besueshëm
Studimi tregon gjithashtu se përdorimi i AI bëhet më i dukshëm kur analizohet dokumenti në tërësi. Gjatë vitit të fundit parlamentar, 6.5% e nismave suedeze u klasifikuan si të krijuara nga AI, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar kjo shifër ishte 2.1% për tekstet e vitit 2026. Studiuesit kërkojnë më shumë transparencë, duke paralajmëruar se mungesa e saj mund të krijojë rreziqe pavarësisht shkallës së përdorimit të AI.
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me vetë cilësinë e teksteve të krijuara ose të përpunuara nga AI. Studiuesit vërejnë se këto tekste mund të jenë shumë të mirëshkruara dhe bindëse, duke rritur rrezikun që gabimet të mos dallohen as nga vetë autorët që i përdorin ato.
Për të identifikuar përmbajtjen e mundshme të gjeneruar nga AI, studiuesit zhvilluan sisteme të veçanta për tekstet parlamentare në suedisht dhe anglisht. Modelet u trajnuan me tekste të shkruara nga njerëzit përpara përhapjes së inteligjencës artificiale gjeneruese, si dhe me versione të krijuara nga AI mbi tema të ngjashme politike.
Sistemet u aplikuan më pas mbi dokumente të publikuara nga viti 2021 e në vijim, duke analizuar si dokumentet e plota, ashtu edhe paragrafët individualë. Një tekst u konsiderua se përmbante përmbajtje të asistuar nga AI kur të paktën një paragraf mjaftueshëm i gjatë klasifikohej si i gjeneruar nga AI. Në materialet parlamentare të vitit 2021, përpara se ChatGPT të bëhej publikisht i disponueshëm, vetëm një tekst i plotë në secilin prej dy vendeve u klasifikua gabimisht si i gjeneruar nga AI.
Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se metoda nuk mund të përcaktojë se cili mjet konkret i AI është përdorur apo mënyrën e saktë se si është përdorur gjatë hartimit të tekstit. Profesori Mattias Wahde nga Chalmers shpjegon se sistemi bazohet në atë që njihet si “AI e interpretueshme”, e cila mund të ndihmojë në identifikimin e pjesëve të tekstit ku përdorimi i AI është i dukshëm.
Gjetjet vijnë në një periudhë kur disa politikanë kanë filluar ta pranojnë hapur përdorimin e inteligjencës artificiale. Kryeministri suedez Ulf Kristersson deklaroi në gusht 2025 se përdorte rregullisht mjete si ChatGPT dhe chatbot-in francez LeChat për të marrë një “mendim të dytë” mbi çështje politike. Ai tha se i përdorte këto mjete për të parë se çfarë kishin bërë të tjerët dhe nëse Suedia duhej të merrte një qasje të kundërt.
Studimi e zhvendos kështu debatin nga pyetja nëse politikanët duhet të përdorin AI, drejt një çështjeje më të gjerë: sa transparent duhet të jetë ky përdorim kur AI ndikon në fjalime, nisma dhe dokumente që formësojnë politikën publike.
Përballë një teknologjie që po bëhet pjesë e përditshme e punës institucionale, studiuesit argumentojnë se transparenca mbetet thelbësore. Për qytetarët, çështja nuk është vetëm se kush e ka shkruar një tekst, por edhe nëse duhet të dinë kur një pjesë e tij është hartuar ose përpunuar nga një sistem artificial.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
