Një projektligj i ri u paraqit në Dhomën e Përfaqësuesve të Kongresit të Shteteve të Bashkuara që parashikon një angazhim më të fortë të Uashingtonit me Serbinë, duke përfshirë mundësinë e sanksioneve kundër individëve që administrata amerikane i konsideron përgjegjës për destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.
Projektligji, i titulluar “Mbështetja e Sundimit të Ligjit, Ndërtimi i Drejtësisë Institucionale dhe Akti i Llogaridhënies”, i njohur si “Akti SERBIA”, u fut në procedurë më 27 gusht 2026 nga kongresmeni republikan Joe Wilson dhe demokrati William Keating. Propozimi iu dërgua Komitetit të Punëve të Jashtme dhe Komitetit Gjyqësor të Dhomës së Përfaqësuesve.
Edhe pse është një dokument shumë kritik në lidhje me situatën aktuale në Serbi, propozimi nuk parashikon një ndërprerje të marrëdhënieve me Beogradin. Përkundrazi, ai parashikon mundësinë e forcimit të bashkëpunimit nëse Serbia bën përparim të rëndësishëm dhe të qëndrueshëm në fushat e demokracisë, sundimit të ligjit dhe harmonizimit të politikës së jashtme me Bashkimin Evropian dhe NATO-n.
Fokusi në Rusi, Kinë dhe Iran
Një nga elementët kryesorë të propozimit lidhet me pozicionimin e politikës së jashtme të Serbisë.
Kongresmenët theksojnë se Serbia, megjithëse kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, po thellon njëkohësisht lidhjet politike, ekonomike dhe të sigurisë me Rusinë dhe Kinën.
Nëse ligji do të miratohej, administrata amerikane do të duhej t’i paraqiste Kongresit një vlerësim të detajuar të ndikimit politik, ekonomik, të energjisë dhe sigurisë ruse në Serbi, si dhe investimeve dhe lidhjeve kineze me sektorët e infrastrukturës, politikës dhe sigurisë.
Propozimi përmend konkretisht marrëdhëniet e Serbisë me Iranin. Si shembull, citohen marrëveshjet midis Serbisë dhe Iranit nga viti 2025 mbi bashkëpunimin në fushën e teknologjive të informacionit dhe inteligjencës artificiale, si dhe konsultimet politike midis dy vendeve.
Kongresmenët përmendin gjithashtu udhëtimin e ministrit serb në Teheran në korrik 2026 si i dërguar i Presidentit Aleksandar Vuçiç në funeralin e ish-Udhëheqësit Suprem iranian Ali Khamenei.
Sanksione të mundshme financiare dhe për vizat
Propozimi parashikon përdorimin e mekanizmave ekzistues të SHBA-së për të vendosur sanksione financiare dhe për vizat kundër personave që kontribuojnë në destabilizimin e Ballkanit Perëndimor.
Sanksionet mund të zbatohen për individë që Presidenti i SHBA-së përcakton se kanë marrë pjesë në aktivitete që kërcënojnë paqen, sigurinë dhe stabilitetin e rajonit, minojnë proceset dhe institucionet demokratike, marrin pjesë në korrupsion ose kryejnë shkelje të rënda të të drejtave të njeriut.
Aktivitetet që pengojnë zbatimin e marrëveshjeve rajonale të paqes dhe sigurisë, përfshirë Marrëveshjen e Paqes së Dejtonit, përmenden gjithashtu në mënyrë specifike.
Kushtet për vazhdimin e dialogut strategjik
Një pjesë veçanërisht e rëndësishme e propozimit lidhet me dialogun strategjik SHBA-Serbi.
Sipas ligjit të propozuar, Sekretari i Shtetit i SHBA-së nuk do të jetë në gjendje të vazhdojë të marrë pjesë në dialog nëse nuk diskutohen marrëdhëniet e Serbisë me Rusinë, Kinën dhe Iranin.
Bashkëpunimi i mundshëm nëse Serbia ndryshon kurs
Pavarësisht kritikave, projektligji lë derën hapur për përmirësimin e marrëdhënieve midis Uashingtonit dhe Beogradit.
Autorët deklarojnë se SHBA-të kanë një interes afatgjatë për një Serbi të qëndrueshme, demokratike dhe sovrane që kontribuon në paqen dhe sigurinë rajonale dhe është e ankoruar fort në institucionet euroatlantike.
Nëse Serbia bën përparim të rëndësishëm dhe të qëndrueshëm në pavarësinë e gjyqësorit, lirinë e medias dhe harmonizimin e politikës së jashtme dhe të sigurisë me BE-në dhe NATO-n, presidenti i SHBA-së mund të ndërmarrë hapa për të përmirësuar marrëdhëniet dypalëshe.
Kjo mund të përfshijë ndihmë shtesë për Serbinë, forcimin e institucioneve demokratike, shkëmbimet akademike, kontaktet midis qytetarëve të dy vendeve dhe vazhdimin ose zgjerimin e bashkëpunimit të sigurisë dhe mbrojtjes.
Ligji është vetëm në fillim të procedurës
“Akti SERBIA” aktualisht është vetëm një projektligj. Pasi u prezantua në Kongres, ai iu dërgua komisioneve përkatëse të Dhomës së Përfaqësuesve.
Nëse merr mbështetjen e tyre, propozimi mund të shqyrtohet para Dhomës së Përfaqësuesve dhe më pas Senatit. Vetëm pas miratimit në të dyja dhomat mund t’i dërgohet presidentit të SHBA-së për nënshkrim.
Siç është hartuar aktualisht, ligji do të ishte i vlefshëm për pesë vjet nëse do të hynte në fuqi.
Miratimi i tij përfundimtar do të përfaqësonte një mesazh të fortë nga Uashingtoni se marrëdhëniet e ardhshme me Serbinë do të jenë më të lidhura ngushtë me gjendjen e demokracisë, sundimin e ligjit dhe pozicionimin e politikës së jashtme të Beogradit.
Në të njëjtën kohë, mundësia e ndihmës shtesë dhe bashkëpunimit të zgjeruar tregon se qëllimi i propozimit nuk është ndërprerja e marrëdhënieve me Serbinë, por krijimi i një presioni më të fortë politik dhe kushtëzimi i mbështetjes amerikane me ndryshime konkrete në Beograd. /tesheshi.com/
