Sa filxhan kafe është mirë për shëndetin?

Kafeja dhe efektet e saj janë hulumtuar shkencërisht për më shumë se 150 vjet. Opinionet rreth kësaj pije të preferuar kanë ndryshuar disa herë: dikur kafeja konsiderohej një ves i pashëndetshëm, një herë tjetër ishte e mirë për shëndetin. Tani, Shoqata Amerikane e Zemrës (AHA) e ka rivlerësuar situatën – veçanërisht kur bëhet fjalë për shëndetin e zemrës.

Kafeja dhe rreziku për zemrën dhe enët e gjakut

Sipas analizës së shoqatës, për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, konsumi i moderuar i kafesë deri në 400 miligramë kafeinë nuk është vetëm i padëmshëm, por redukton madje rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe të enëve të gjakut.

Sipas llogaritjes së AHA-së, kjo korrespondon me tre deri në pesë filxhanë kafe të zezë me filtrim prej afërsisht 240 mililitrash. Por numri i filxhanëve është vetëm një vlerë e përafërt: Agjencia Evropiane e Sigurisë Ushqimore (EFSA) llogarit afërsisht 90 miligramë kafeinë për 200 mililitra kafe me filtrim dhe afërsisht 80 miligramë për 60 mililitra kafe ekspreso.

Një analizë e një baze të dhënash shëndetësore nga viti 2023 nga Britania e Madhe me pothuajse 450,000 njerëz arriti në rezultate të ngjashme. Edhe EFSA konsideron deri në 400 miligramë kafeinë në ditë si një sasi të sigurt për të rriturit e shëndetshëm.

Konsumi i kafesë tek gratë shtatzëna

Për gratë shtatzëna, EFSA këshillon një kufi më të ulët prej 200 miligramësh në ditë. Ndërsa për njerëzit me sëmundje të mëparshme, vlen sa vijon: sëmundjet, ilaçet dhe reagimet individuale ndaj kafeinës mund të kërkojnë vlerësim mjekësor.

Trupi mund të përshtatet me konsumin e kafesë

Kafeina mund të rrisë rrahjet e zemrës dhe presionin e gjakut në afat të shkurtër dhe të shkaktojë rrahje më të shpejtë të zemrë, apo shqetësim tek njerëzit që e konsumojnë shumë. Por hulumtimet afatgjata tregojnë një pamje të ndryshme, thotë Omar Hahad nga Qendra e Kardiologjisë e Mjekësisë Universitare në Mainz, Gjermani.

Ai shpjegon se trupi mund të përshtatet me konsumin e rregullt, kështu që edhe ato efekte afatshkurtra bëhen më të buta. Mesatarisht, kafeja ndoshta sjell edhe përfitime për zemrën dhe enët e gjakut, përmbledh ai.

Këtu është e rëndësishme: shumë të dhëna afatgjata vijnë nga studime vëzhguese. Ato gjithmonë mund të tregojnë vetëm lidhje, por kurrë marrëdhënien shkak-pasojë.

Prandaj Gregory Marcus, kreu i grupit të autorëve të raportit të AHA-së, paralajmëron se kafeja nuk duhet të kuptohet si një recetë për një jetë të gjatë dhe të shëndetshme të zemrës: nuk ka një rekomandim të vetëm për të gjithë, shpjegon ai.

“Mënyra se si përpunohet kafeja është shumë e ndryshme nga personi në person. Kjo është arsyeja pse duhet ta dëgjoni trupin tuaj: nëse e toleroni mirë një filxhan, nuk duhet ta detyroni veten të pini tre.”

Sipas udhëzimeve aktuale të SHBA-së, fibrilacioni atrial nuk është një arsye për të shmangur kafenë në përgjithësi, pasi sasitë e zakonshme të kafeinës nuk e rrisin rrezikun mesatarisht. Por ka të dhëna se kafeja mund të shtojë rrahjet e zemrës. Kjo është arsyeja pse kushdo që vëren çrregullime të ritmit të zemrës pas kafesë duhet të zvogëlojë konsumin e saj dhe të flasë me një mjek për këtë.

Një filxhan kafe në mëngjes

Edhe koha e konsumimit mund të luajë një rol tek shëndeti: Një studim i botuar në vitin 2025 që përfshinte më shumë se 40,000 të rritur amerikanë gjeti një lidhje me vdekshmëri më të ulët të përgjithshme dhe të sëmundjeve kardiovaskulare, veçanërisht midis njerëzve që pinin kafe në mëngjes.

Por nuk është vetëm kafeina në kafe që e bën pijen e zgjimit në mëngjes kaq interesante për hulumtime. “Kafeja është në të vërtetë një pije shumë komplekse”, thotë Hahad. Kafeja përmban qindra substanca, duke përfshirë substanca dytësore bimore, aroma, substanca pjekjeje dhe vajra kafeje. Kafeina ndoshta nuk është përgjegjëse vetëm për përfitimet shëndetësore të vëzhguara, sipas Hahad.

Rrezik më i ulët i diabetit

“Në shumë studime është vërejtur se njerëzit që pinë kafe rregullisht kanë një rrezik të vogël të zhvillimit të diabetit të tipit 2 – krahasuar me njerëzit që pinë kafe shumë rrallë ose aspak”, thotë Matthias Schulze nga Instituti Gjerman i Kërkimeve të Ushqyerjes Potsdam-Rehbrücke.

Kjo lidhje u vu re edhe me kafenë pa kafeinë – krahasuar me njerëzit që nuk pinin kafe, rreziku i diabetit me gjashtë filxhanë në ditë ishte statistikisht rreth 33 përqind më i ulët.

“Kjo do të thotë se ndoshta nuk është kafeina që vepron këtu, por komponentë të tjerë që janë të paktën po aq të rëndësishëm”, thotë Schulze. Acidet klorogjenike dhe substancat e tjera bimore po hetohen si një shpjegim i mundshëm për këtë efekt.

Mbetjet e pesticideve në kafe

Kohët e fundit, raportet për pesticidet në kafe kanë shkaktuar pasiguri. Jens Schubert nga Instituti Federal Gjerman për Vlerësimin e Rrezikut (BfR) shpjegon: “Vetëm zbulimi i agjentëve të caktuar mbrojtës të bimëve në kokrrën e kafesë nuk është i njëjtë me ‘është e rrezikshme’ ose ‘është toksike për konsumatorin’. Tek vlerësimet, rreziku që një substancë mund të paraqesë vërehet në varësi të sasisë së gëlltitur nga konsumatori.”

Bazuar në të dhënat e disponueshme, nuk ka rrezik të njohur për konsumatorët nga kafeja, thotë Schubert.

Rreth dy deri në tre përqind e mostrave të kafesë së papërpunuar të testuara tejkaluan kufijtë e vlerave, raportoi Schubert. Por edhe kjo nuk do të thotë automatikisht se produktet janë të dëmshme për shëndetin. Pavarësisht kësaj, si rregull, këto mallra tërhiqen nga qarkullimi.

Kafeja është kënaqësi, jo ilaç

Sipas hulumtimeve aktuale, për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, nuk ka asgjë kundër konsumit të moderuar të kafesë me deri në 400 miligramë kafeinë në ditë.

Por nga kjo nuk mund të konkludohet se duhet të fillohet pirja e kafesë “në mënyrë parandaluese” në mënyrë që të qëndrohet i shëndetshëm për më gjatë. Hahad e shpreh kështu: “Për shumicën e njerëzve, kafeja është ndoshta kryesisht një mjet kënaqësie, jo një ilaç apo një shtesë dietike.”

Prandaj, kafeja mund të përshtatet mirë në një stil jetese të shëndetshëm, por nuk zëvendëson gjumin, një dietë të ekuilibruar dhe aktivitetin fizik./dw