Sa duhet t’i qëndrojë besnik filmi një kryevepre letrare?

Johana Lubonja

Pritshmëritë e mëdha për adaptimin e ri kinematografik të poemit klasik të Homerit, “Odisa” (The Odyssey), nën regjinë e Christopher Nolan, kanë nxitur një debat të gjerë midis kritikëve të filmit dhe njohësve të letërsisë antike.

Ndonëse filmi sjell një vizion mbresëlënës vizual dhe një interpretim realist, shumë kritikë kanë vënë re se regjisori ka lënë jashtë ekranit personazhe dhe figura kyçe të veprës homerike.

- Publicitet -

​Mungesa e Princeshës Nausika dhe popullit të Feakëve

​Një nga prerjet më të mëdha që ka ngritur pikëpyetje në median ndërkombëtare është shkurtimi i tërësishëm i episodit të Feakëve dhe fshirja e personazhit të Princeshës Nausika.

​Në poemën e Homerit, takimi i Odisesë (luajtur në film nga Matt Damon) me Nausikanë në bregdetin e Feakisë përbën një nga momentet më njerëzore dhe kryesore të rikthimit të tij. Është pikërisht në oborrin e Feakëve ku Odisea tregon historitë e tij të famshme mbi Ciklopin, Çirçen dhe Skilën. Në filmin e Nolan-it, ky tregim i është kaluar marrëdhënies së tij me Kalipsonë, duke e shmangur plotësisht popullin mikpritës të Feakisë.

​Ku janë Zotat e Olimpit?

​Një tjetër element që ka nxitur diskutime është qasja “e tokëzuar” (grounded) e regjisorit ndaj mitologjisë:

​Poseidoni, Zoti i detrave, armiku kryesor i Odisesë që i pengon kthimin në Ithakë, nuk shfaqet asnjëherë. Nolan zgjedh ta paraqesë fuqinë e Poseidonit vetëm përmes forcave të natyrës, stuhive dhe dallgëve shkatërruese.

Perënditë si Zeusi apo Hermesi nuk kanë dialogë apo shfaqje direkte. E vetmja perëndi që shfaqet është Atena, e cila në film interpretohet me një qasje më psikologjike, më shumë si një manifestim i ndërgjegjes dhe traumës (PTSD) së Odisesë sesa si një qenie hyjnore.

Përveç Nausikasë dhe perëndive, Nolan ka shkurtuar edhe episode të tjera si thasi i erërave i Eolit, apo takimet e plota në botën e të vdekurve me nënën e Odisesë dhe Akilin.

​Disa kritikë e kanë vlerësuar këtë qasje të Nolan-it si një zgjidhje inteligjente për ta bërë historinë më koherente dhe më psikologjike për publikun modern. Nga ana tjetër, studiues të klasikes dhe adhurues të poemës shprehin keqardhje që figura të fuqishme femërore si Nausika apo madhështia e mitologjisë hyjnore u sakrifikuan në favor të realizmit dramatik.

​Sidoqoftë, filmi mbetet një nga ngjarjet më të diskutuara kinematografike, duke provokuar sërish pyetjen e hershme: sa duhet t’i qëndrojë besnik filmi një kryevepre letrare?

DITA