E fundit!

20:21 Aktualitet

Bashkëbisedimi me shqiptarët në SHBA/ Këlliçi: Takim i penguar për shumë vite për shkak të një komploti korruptiv

Nënkryetari i Partisë Demokratike, Belind Këlliçi, ka bërë...

Studimi/ Qentë mund të përmirësojnë shëndetin mendor të adoleshentëve

6 Shtator 2026, 20:02, Kuriozitete CNA

Studimi/ Qentë mund të përmirësojnë shëndetin

Të kesh një qen në familje mund të sjellë më shumë përfitime sesa shoqëria dhe argëtimi. Një studim i ri sugjeron se bashkëjetesa me një qen gjatë fëmijërisë mund të lidhet me mirëqenie më të mirë mendore dhe sjellje më sociale te adoleshentët.

Studiuesit zbuluan se prania e qenit në familje shoqërohet me ndryshime në mikroorganizmat që jetojnë në trupin e njeriut. Këto ndryshime mund të ndikojnë në mënyrën se si truri dhe sistemi tretës komunikojnë me njëri-tjetrin.

Qeni mund të ndikojë edhe te mikrobioma

Brenda aparatit tonë tretës dhe në pjesë të tjera të trupit jetojnë miliarda baktere dhe mikroorganizma. Tërësia e tyre njihet si mikrobioma.

Këta mikroorganizma nuk janë thjesht pasagjerë të padëmshëm. Ata ndihmojnë në tretjen e ushqimit, luajnë rol në funksionimin e sistemit imunitar dhe mund të ndikojnë edhe në prodhimin e disa neurotransmetuesve që lidhen me trurin.

Shkencëtarët kanë vërejtur prej kohësh se qentë kanë mikrobioma të ndryshme nga ato të njerëzve dhe se bashkëjetesa e ngushtë me ta mund të ndikojë në mikroorganizmat që gjenden në trupin tonë.

Studimi i ri u përpoq të kuptonte nëse kjo lidhje mund të shpjegojë pjesërisht edhe disa prej përfitimeve psikologjike që shihen te fëmijët që rriten me qen.

Adoleshentët që kishin qen raportuan më pak probleme sociale

Studiuesit analizuan të dhënat e adoleshentëve dhe zbuluan se fakti nëse një person kishte qen në shtëpi në moshën 13-vjeçare mund të lidhej me rezultatet e tij të mëvonshme në disa vlerësime të shëndetit mendor dhe sjelljes.

Adoleshentët që kishin qen në shtëpi raportuan më pak probleme sociale krahasuar me ata që nuk kishin qen.

Për të kuptuar më mirë këtë lidhje, ekipi mori mostra të mikrobiomës së pështymës nga 343 adoleshentë – 247 prej tyre nuk kishin qen dhe 96 kishin qen në familje.

Në pamje të parë, numri dhe larmia e llojeve të mikroorganizmave ishin të ngjashme në të dy grupet. Por përbërja e mikrobiomës ndryshonte.

Kjo sugjeroi se bashkëjetesa me një qen mund të ndryshojë sasinë e disa llojeve të baktereve në gojë dhe, potencialisht, këto ndryshime mund të lidhen me mirëqenien psikologjike.

Studiuesit e testuan mikrobiomën edhe te minjtë

Për të parë nëse ndryshimet në mikrobiomë mund të ndikonin realisht në sjellje, studiuesit kryen një tjetër eksperiment. Ata u dhanë minjve mikroorganizmat e gjetur te adoleshentët që kishin qen.

Minjtë që morën këtë mikrobiom treguan ndryshime në sjelljen e tyre. Ata kaluan më shumë kohë duke nuhatur minjtë e tjerë dhe shfaqën një prirje më të madhe për t'iu afruar një miu tjetër që ishte i bllokuar.

Kjo sjellje konsiderohet nga studiuesit si një tregues i sjelljes prosociale, pra i prirjes për t'u afruar dhe për të reaguar ndaj të tjerëve.

Lidhja mes zorrëve dhe trurit

Një prej koncepteve kryesore pas këtij studimi është ajo që njihet si boshti zorrë-tru.

Ky është një sistem komunikimi mes aparatit tretës dhe trurit. Mikroorganizmat që jetojnë në trup mund të ndikojnë në këtë komunikim dhe, në mënyrë të tërthortë, në humor, sjellje dhe funksione të tjera të trurit.

Kjo mund të jetë një nga mënyrat përmes së cilës bashkëjetesa me një qen ndikon te mirëqenia e një fëmije.

Por studiuesit theksojnë se nuk mund të thuhet ende se qeni shkakton drejtpërdrejt përmirësimin e shëndetit mendor.

Nuk është vetëm mikrobioma. Një qen mund të ndikojë te një fëmijë edhe në mënyra shumë më të drejtpërdrejta.

Kafshët shtëpiake mund të ofrojnë shoqëri, të ulin ndjenjën e vetmisë dhe t'u japin fëmijëve një ndjenjë sigurie dhe përgjegjësie.

Fëmijët që rriten me qen mund të kenë gjithashtu më shumë mundësi për aktivitet fizik, përmes shëtitjeve dhe lojërave.

Prandaj, është e vështirë të përcaktohet se sa nga efekti i vërejtur në studim vjen nga mikroorganizmat dhe sa nga vetë marrëdhënia emocionale me kafshën.

Studiuesit kërkojnë më shumë prova

Autorët e studimit pranojnë se ka edhe faktorë të tjerë që mund të ndikojnë në mikrobiomën e një adoleshenti.

Për shembull, niveli ekonomik i familjes, ushqyerja dhe mundësia për të pasur kujdes shëndetësor mund të ndikojnë në mikrobiomë dhe në shëndetin mendor.

Për këtë arsye, rezultatet nuk duhet të interpretohen si provë se çdo fëmijë që ka qen do të ketë automatikisht shëndet më të mirë mendor.

Megjithatë, ato i shtohen një numri gjithnjë e më të madh kërkimesh që tregojnë se marrëdhënia mes njerëzve dhe kafshëve mund të jetë shumë më komplekse nga sa mendojmë.

Qentë mund të ndikojnë edhe në botën mikroskopike të trupit tonë

Marrëdhënia mes njerëzve dhe qenve ka zgjatur për dhjetëra mijëra vjet dhe gjatë kësaj kohe të dyja speciet janë përshtatur me bashkëjetesën.

Tani shkencëtarët po zbulojnë se kjo marrëdhënie mund të shkojë përtej shoqërisë dhe mbështetjes emocionale.

Një qen në shtëpi mund të ndikojë edhe në komunitetin e mikroorganizmave që jetojnë në trupin e një fëmije dhe këto ndryshime mund të lidhen me mënyrën se si ai sillet dhe ndërvepron me të tjerët.

Megjithatë, kërkohen studime të mëtejshme për të kuptuar saktësisht se cilat baktere janë përgjegjëse, si funksionojnë ato dhe sa i madh është ndikimi i tyre te shëndeti mendor.

Në fund, studimi sjell një tjetër arsye interesante për të parë ndryshe marrëdhënien mes fëmijëve dhe kafshëve shtëpiake: qeni mund të jetë jo vetëm një mik i mirë për një adoleshent, por edhe një faktor që ndikon në botën mikroskopike brenda trupit të tij. /CNA, Burimi: Popular Science