Teleskopi i ri i NASA-s do të kërkojë “universin e padukshëm”: Mund të vëzhgojë miliarda galaktika

NASA po përgatitet për një nga misionet më ambicioze astronomike të viteve të fundit: një teleskop hapësinor të projektuar për të hetuar atë pjesë të universit që nuk mund ta shohim drejtpërdrejt.

Bëhet fjalë për Nancy Grace Roman Space Telescope, observatori i ri i NASA-s që do të studiojë energjinë e errët dhe materien e errët, dy prej mistereve më të mëdha të fizikës moderne. 

Materia e errët nuk lëshon apo reflekton dritë, por shkencëtarët e dallojnë ndikimin e saj përmes gravitetit. Energjia e errët është emri që i është dhënë fenomenit misterioz që lidhet me zgjerimin e përshpejtuar të universit.

Së bashku mendohet se këta përbërës “të padukshëm” përbëjnë pjesën dërrmuese të universit, ndërsa materia e zakonshme që formon yjet, planetët dhe trupin e njeriut përfaqëson vetëm një pjesë të vogël.

Roman do të vëzhgojë zona shumë të mëdha të qiellit dhe do t’u japë astronomëve mundësinë të studiojnë miliarda galaktika përgjatë historisë kozmike. Të dhënat do të përdoren për të analizuar mënyrën se si është zgjeruar universi dhe si është shpërndarë materia në të. 

Observatori do të testojë gjithashtu teorinë e gravitetit të Albert Einstein në distanca kozmike. Nëse vëzhgimet nuk përputhen me parashikimet aktuale, shkencëtarëve mund t’u duhet të rishikojnë mënyrën se si e kuptojnë gravitetin.

Por teleskopi nuk do të shohë vetëm universin e largët.

Një tjetër pjesë e misionit është kërkimi i planetëve jashtë Sistemit Diellor. Roman do të përdorë ndër të tjera fenomenin e mikrolentimit gravitacional, kur graviteti i një objekti përkul dhe përforcon dritën e një ylli më të largët.

Teleskopi mban emrin e Nancy Grace Roman, astronomes së njohur si “nëna e Hubble”, për rolin e saj në krijimin e programit të teleskopëve hapësinorë të NASA-s.

Nëse misioni funksionon sipas planit, Roman mund të ndihmojë shkencëtarët t’i afrohen përgjigjes së një pyetjeje që vazhdon të sfidojë fizikën moderne: nga çfarë është bërë në të vërtetë universi?