Një veshkë derri e modifikuar gjenetikisht ka mbajtur gjallë dhe pa dializë një 66-vjeçar për plot nëntë muaj, përpara se ai të merrte një veshkë njerëzore. Rasti konsiderohet një hap i rëndësishëm në kërkimin për zgjidhje ndaj mungesës globale të organeve dhe shënon periudhën më të gjatë të raportuar deri tani të funksionimit të një veshke derri te një pacient që më pas ka marrë me sukses një organ njerëzor.
Burri vuante nga dështimi i veshkave si pasojë e diabetit të tipit 2 dhe kishte kryer hemodializë për dy vite përpara transplantit. Në mungesë të një dhuruesi të gjallë, ai ishte futur në listën e pritjes për një veshkë nga një dhurues i vdekur, por koha e pritjes parashikohej të ishte më shumë se pesë vite.
Situata ishte veçanërisht e vështirë. Sipas një modeli që vlerëson mundësinë e transplantit, shanset e tij për të marrë një veshkë ishin rreth 9%, ndërsa rreziku për të vdekur ose për t’u hequr nga lista e pritjes kalonte 40%.
Në janar 2025, pacientit iu transplantua një veshkë derri e modifikuar gjenetikisht. Organi kishte pësuar 69 ndryshime gjenetike, të dizajnuara për ta bërë më të përshtatshëm dhe më të sigurt për organizmin njerëzor. Rezultati ishte i jashtëzakonshëm: veshka filloi të funksiononte menjëherë dhe e mbajti pacientin pa dializë për 271 ditë, ose rreth nëntë muaj.
Më pas, kur organi nisi të humbiste funksionin, mjekët e hoqën veshkën e derrit. Gjatë kësaj periudhe, pacienti nuk shfaqi shenja të antitrupave kundër indeve njerëzore dhe as infeksione të transmetuara nga kafshët.
Historia nuk përfundoi me organin e kafshës. Pas heqjes së veshkës së derrit, pacienti mori një veshkë njerëzore nga një dhurues i vdekur dhe transplanti rezultoi i suksesshëm, me funksion të qëndrueshëm të organit.
Transplanti njerëzor u bë më herët nga sa pritej, pasi mjekët identifikuan një organ me nivelin më të lartë të mundshëm të përputhshmërisë së indeve. Sipas studiuesve, një përputhje e tillë është e rrallë dhe vështirë të parashikohet. Ky rast mund të hapë një rrugë të re për pacientët që përballen me vite pritjeje për një organ njerëzor: një veshkë nga një kafshë e modifikuar gjenetikisht mund të përdoret fillimisht si një “urë”, duke i larguar pacientët nga dializa derisa të gjendet një dhurues njerëzor.
Transplantet e organeve të derrit te njerëzit janë ende në fazat e para të kërkimit. Në vitin 2024 u krye transplanti i parë i një veshke derri te një person i gjallë, por pacienti ndërroi jetë pas 52 ditësh për shkak të problemeve të tjera të zemrës. Deri tani, asnjë studim nuk kishte dokumentuar mbijetesë të një xenotransplanti të veshkës përtej dy muajve.
“Mungesa e organeve është kriza më e madhe që kemi aktualisht në transplantologji”, tha Leonardo Riella, autori kryesor i studimit nga Mass General Brigham.
Sipas tij, synimi është që xenotransplantimi të përdoret fillimisht për t’i mbajtur pacientët larg dializës ndërsa presin një veshkë njerëzore, por në të ardhmen mund të shndërrohet edhe në një trajtim afatgjatë më vete.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se bëhet fjalë vetëm për një pacient, pa grup krahasimi, dhe se rezultati u arrit falë përzgjedhjes së kujdesshme të pacientit dhe kujdesit intensiv specialistik. Për këtë arsye, nevojiten studime të tjera për të kuptuar nëse kjo metodë mund të funksionojë në mënyrë të sigurt dhe të qëndrueshme te një numër më i madh pacientësh.
