PISA 2025/ Kumbaro shet si sukses mangësitë dhe kufizimet e arsimit

“Kam kënaqësinë të ndaj një lajm të mirë”. Me këto fjalë ministrja e Arsimit, Mirela Kumbaro ka komentuar rezultatet e Shqipërisë në PISA 2025, duke vënë theksin te rritja e pikëve krahasuar me vitin 2022.

Sipas ministres, Shqipëria është rritur me 65 pikë në matematikë, 59 pikë në shkencë dhe 50 pikë në lexim.

Dhe shifrat bruto janë pikërisht këto: nga 368 në 433 pikë në matematikë, nga 376 në 435 pikë në shkencë dhe nga 358 në 408 pikë në lexim.

Por krahasimi nuk mund të lexohet thjesht si një histori suksesi. Vetë OECD vendos një rezervë të rëndësishme për rezultatet e Shqipërisë, duke e futur vendin në kategorinë e raportimit të kufizuar.

Sipas OECD-së, një ose më shumë standarde të kërkuara të kampionimit nuk janë përmbushur në Shqipëri. Për më tepër, mungesa e disa shkollave nga kampioni krijon një boshllëk në përfaqësimin e popullsisë që nuk mund të korrigjohet plotësisht përmes procedurave statistikore.

Rritje në pikë, por jo trend zyrtar

Në rezultatet e PISA 2025, Shqipëria mori 435 pikë në shkencë, kundrejt 482 pikëve të mesatares së OECD-së. Në matematikë rezultati ishte 433 pikë, ndërsa mesatarja e OECD-së 463 pikë. Në lexim, Shqipëria mori 408 pikë, 53 pikë më pak se mesatarja e OECD-së prej 461 pikësh.

Pra, edhe pas rritjes së pikëve në raport me 2022, Shqipëria vijon të jetë ndjeshëm nën mesataren e OECD-së në të treja fushat.

Por pika më e rëndësishme është se OECD nuk publikon një trend zyrtar për Shqipërinë për këtë cikël, pikërisht për shkak të kufizimeve të kampionimit.

Kjo do të thotë se rritja e pikëve nga 2022 në 2025 mund të përmendet si ndryshim i rezultateve të matura, por nuk duhet interpretuar automatikisht si provë statistikisht e konfirmuar se performanca e nxënësve shqiptarë është përmirësuar në këtë masë.

38.5% nën nivelin bazë në shkencë

Edhe treguesit e performancës së nxënësve tregojnë një panoramë më pak optimiste.

Në Shqipëri, 38.5% e nxënësve janë nën Nivelin 2 në shkencë, që konsiderohet niveli bazë i aftësive të matura nga PISA. Pra, rreth 4 në 10 nxënës nuk arrijnë nivelin bazë të aftësive të matura nga PISA. Në krahun tjetër, vetëm 0.6% arrijnë nivelet më të larta, 5 ose 6.

Në matematikë dhe lexim, Shqipëria po ashtu mbetet dukshëm pas mesatares së OECD-së.

Shkollat e vogla, jashtë kampionit

Në Shqipëri morën pjesë 5,959 nxënës në 160 shkolla. Por gjatë procesit të kampionimit, shkollat me më pak se 21 nxënës të përshtatshëm për PISA nuk u kontaktuan për të zhvilluar testimin.

OECD vlerëson se shkollat që mungojnë mund të jenë të përqendruara në mënyrë disproporcionale në zona rurale dhe në komunitete me kushte më të pafavorshme socio-ekonomike, ku rezultatet akademike kanë qenë historikisht më të ulëta.