Pse nafta nuk ka kaluar 100 dollarë, pavarësisht ndërprerjeve të furnizimit?

Çmimi i naftës Brent është rritur ndjeshëm gjatë këtij muaji, por vazhdon të qëndrojë nën pragun e 100 dollarëve për fuçi, pavarësisht përshkallëzimit të konfliktit mes SHBA-së dhe Iranit dhe problemeve serioze me eksportet nga Gjiri Persik, përmes Ngushticës së Hormuzit dhe Detit të Kuq.

Sipas të dhënave të Argus, prodhuesit e Lindjes së Mesme po transportojnë aktualisht rreth 11 milionë fuçi naftë në ditë, krahasuar me rreth 18 milionë fuçi në ditë përpara fillimit të luftës me Iranin, shtatë muaj më parë. Megjithatë, tregu deri tani ka arritur ta përballojë këtë goditje pa e çuar Brent-in mbi 100 dollarë.

Një nga arsyet kryesore është se, pavarësisht kufizimeve, sasi të konsiderueshme nafte kanë vazhduar të kalojnë përmes Hormuzit. Në javën përpara rifillimit të luftimeve më 30 gusht, rreth 8–9 milionë fuçi në ditë po kalonin përmes ngushticës, afërsisht dyfishi i volumit të javës së mëparshme, sipas kryeekonomistit të Rystad Energy, Claudio Galimberti.

Një faktor tjetër është dobësimi i kërkesës për naftë. Çmimet e larta të karburanteve dhe mungesat e produkteve të rafinuara po frenojnë konsumin. Vitol vlerëson se kërkesa globale për naftë gjatë vitit 2026 mund të jetë rreth 1.5 milionë fuçi në ditë më e ulët se në vitin 2025. Në të njëjtën kohë, problemi më akut po shfaqet jo domosdoshmërisht te nafta bruto, por te produktet e rafinuara, veçanërisht nafta diesel.

Tregu po mbështetet gjithashtu te furnizimet nga vende jashtë zonave më të prekura nga konflikti dhe te rezervat ekzistuese. Kjo ka zbutur efektin e humbjes së një pjese të eksporteve të Lindjes së Mesme dhe ka penguar deri tani një rritje shumë më të fortë të çmimeve.

Megjithatë, situata mbetet e brishtë. Të hënën, Brent arriti deri në 98.06 dollarë për fuçi, ndërsa të martën u ngjit deri në 98.79 dollarë, niveli më i lartë që prej 24 korrikut. Nafta amerikane WTI arriti deri në 94.21 dollarë për fuçi.

Analistët paralajmërojnë se një konflikt më i gjatë mund ta ndryshojë ndjeshëm situatën. ANZ pret që furnizimet nga Gjiri Persik të mbeten të kufizuara gjatë pjesës së mbetur të vitit 2026 dhe nuk parashikon një rikthim të plotë në nivelet e paraluftës deri në fund të tremujorit të parë ose fillimin e tremujorit të dytë të vitit 2027. Goldman Sachs, ndërkohë, ka rritur parashikimin për Brent-in në dhjetor 2026 në 85 dollarë për fuçi, ndërsa për WTI-në në 80 dollarë.

Pra, paradoksi i tregut është se ndërprerja e furnizimit është e madhe, por jo aq e madhe sa sugjeron vetëm situata gjeopolitike. Një pjesë e naftës vazhdon të kalojë nëpër rrugët kryesore detare, furnizimet alternative po ndihmojnë tregun dhe çmimet e larta po frenojnë vetë kërkesën. Për momentin, këta faktorë po e mbajnë Brent-in nën 100 dollarë./REUTERS