​MI5 pranon se dha prova të bazuara në gënjeshtra në rastin e spiunazhit neonazist

Shërbimi britanik i sigurisë, MI5, ka pranuar se u ka paraqitur tri gjykatave prova të bazuara në gënjeshtra dhe se oficerë të lartë të tij kanë qenë vazhdimisht të pandershëm.

Është hera e parë që MI5 pranon se gjykatave u janë thënë gënjeshtra, ndërsa shërbimi mbronte një spiun të dhunshëm neonazist, abuzimi i të cilit u zbulua nga BBC.

Gënjeshtrat u zbuluan nga BBC në shkurt të vitit 2025, por më pas shërbimi i sigurisë i mohoi me forcë.

Timothy Otty KC, i cili përfaqëson MI5, e bëri këtë pranim gjatë një seance dëgjimore në Gjykatën e Lartë në Londër të premten.

Ai tha se “MI5 i pranon pa rezerva” përfundimet e një raporti kritik, i cili arriti në përfundimin se shërbimi kishte dhënë prova të bazuara në “gënjeshtra” lidhur me respektimin e politikës së tij kryesore të sekretit, e njohur si “as konfirmo, as moho” (NCND), në lidhje me statusin e agjentit të informatorit neonazist.

Shërbimi i sigurisë pretendoi se kishte respektuar politikën NCND dhe, për këtë arsye, gjykatat e lejuan të mbante sekret informacionin nga një grua që ishte abuzuar prej tij.

Por ajo që tha MI5 ishte e pavërtetë.

Në fakt, shërbimi i sigurisë ia kishte zbuluar statusin e agjentit të këtij burri gazetarit të BBC-së gjatë telefonatave që i kishte bërë, ndërsa përpiqej ta bindte të mos e hetonte atë në vitin 2020.

Një trupë prej tre gjyqtarësh të lartë, përfshirë gjyqtaren më të lartë të Anglisë dhe Uellsit, kryetaren e Gjykatës së Lartë, Baroneshën Sue Carr, presidenten e Divizionit të Gjykatës së Lartë, Dame Victoria Sharp, dhe gjyqtarin Chamberlain, po shqyrton se çfarë masash duhet të ndërmerren lidhur me provat e rreme.

Në veçanti, ata do të vendosin nëse do të nisin procedura për shpërfillje të gjykatës ndaj disa oficerëve të MI5 apo edhe vetë MI5. Çdo veprim i tillë do të ishte i paprecedentë.

Raporti, i hartuar nga ish-zëvendëskomisioneri i atëhershëm i Kompetencave Hetimore, Sir John Goldring, zbuloi se një oficer i lartë i MI5, i njohur si Oficeri 2, kishte gënjyer vazhdimisht, ndërsa një tjetër, Oficeri 3, kishte mashtruar kolegët e tij dhe kishte gënjyer për atë që i ishte thënë.

Raporti zbuloi gjithashtu se kishte pasur “dështime serioze dhe sistematike në sjelljen e MI5” gjatë gjithë çështjes.

Otty tha se MI5 “e pranon plotësisht dhe e njeh seriozitetin e çështjeve të ngritura” në raportin e publikuar në korrik dhe se këto gjëra nuk duhet të ndodhin më kurrë.

Ai shtoi se MI5 ishte angazhuar për një program të gjerë reformash nën drejtimin e drejtorit të përgjithshëm, Sir Ken McCallum.

Otty argumentoi kundër nisjes së procedurave për shpërfillje të gjykatës, duke thënë se kjo nuk do të ishte në interesin publik, duke pasur parasysh hetimin e detajuar të Sir John, kërkimfaljen e MI5 dhe angazhimin e tij për një program reformash.

Ai tha se Oficeri 2 kishte dhënë dorëheqjen nga shërbimi, ndërsa Oficeri 3 ishte pezulluar dhe po përballej me procedura disiplinore, të cilat mund të çonin në shkarkimin e tij.

Avokatët e të dy oficerëve argumentuan gjithashtu kundër nisjes së procedurave për shpërfillje të gjykatës.

Matthew Butt KC, që përfaqëson Oficerin 2, tha se oficeri pranonte që sjellja e tij kishte rënë “nën standardin e pritur prej tij”, për të cilën kishte kërkuar falje dhe kishte shprehur keqardhje.

Por ai mohoi të kishte vepruar në mënyrë të pandershme ose të kishte ndërhyrë në administrimin e drejtësisë dhe nuk i pranoi përfundimet e raportit.

Aaron Watkins kërkoi falje në emër të Oficerit 3 dhe pranoi se sjellja e tij “padyshim” kishte kontribuar në mashtrimin e gjykatave dhe palëve të përfshira, por mohoi se kjo kishte qenë rezultat i pandershmërisë.

Ai tha se provat e paraqitura nga Sir John nuk e përmbushnin pragun për shpërfillje të gjykatës dhe se një procedurë e tillë nuk do të ishte në interesin publik, pasi tashmë ishte kryer një hetim i plotë.

Ndërkohë, avokatët e BBC-së thanë se, sipas tyre, pragu ishte përmbushur dhe se kishte një “interes shumë të qartë publik” për nisjen e procedurave.

Jude Bunting KC tha se dhënia e provave të rreme ishte “një fyerje veçanërisht serioze ndaj administrimit të drejtësisë” dhe vuri në dukje se, ndërsa MI5 tani i kishte kërkuar gjykatës një falje të sinqertë, reagimi i tij kur gënjeshtrat u zbuluan për herë të parë “nuk ishte në përputhje me transparencën apo përgjegjshmërinë”.

Rasti përqendrohet te një neonazist mizogjin, një informator i MI5 i njohur si Agjenti X, i cili e përdori rolin e tij në shërbimin e sigurisë si një mjet abuzimi.

Ai ushtronte kontroll me forcë ndaj partneres së tij, të njohur me pseudonimin Beth, dhe e sulmoi atë me një hanxhar. Më pas, MI5 e ndihmoi të largohej nga vendi për të vazhduar punën e inteligjencës, ndërkohë që ai ishte nën hetim nga policia.

Qeveria e çoi BBC-në në gjyq në vitin 2022, në një përpjekje të pasuksesshme për të bllokuar hetimin e saj ndaj X-it, por i siguroi atij anonimitet ligjor.

Më pas, Beth paditi MI5 në Tribunalin e Kompetencave Hetimore dhe në vitin 2024 kërkoi rishikimin e një vendimi në Gjykatën e Lartë.

Duke argumentuar për ruajtjen e sekretit në të tria gjykatat, shërbimi i sigurisë u tha gjyqtarëve se gjithmonë i ishte përmbajtur politikës së tij kryesore të sekretit dhe se nuk i kishte thënë kurrë askujt nëse X ishte agjent, përfshirë edhe gazetarin e BBC-së.

Gjykatave iu paraqit kjo deklaratë në një dëshmi të betuar nga një oficer i lartë, një zëvendësdrejtor i identifikuar si Dëshmitari A.

Gjykata i pranoi argumentet e MI5.

Kjo do të thoshte se Beth dhe të gjithë të tjerët u penguan të informoheshin zyrtarisht se X ishte agjent dhe iu mohua qasja në prova kyçe.

Ajo u vu në një disavantazh serioz dhe mund ta kishte humbur çështjen.

Oficeri 2 ishte përpjekur ta mbronte këtë burrë, duke thënë në mënyrë të rreme se ai nuk ishte një mizogjin abuziv dhe as një ekstremist i vërtetë.

Pas vendimit të gjykatës në fund të vitit 2024, BBC e sfidoi MI5 dhe tha se shërbimi kishte gënjyer gjykatat.

MI5 e mbajti me forcë qëndrimin se politika e saj NCND ishte zbatuar, derisa BBC paraqiti prova që tregonin se kjo ishte e pavërtetë, përfshirë një regjistrim të një prej telefonatave me Oficerin 2.

Pas zbulimeve të BBC-së, u zhvilluan dy hetime zyrtare, të cilat e përjashtuan MI5 dhe oficerët e tij nga keqbërja e qëllimshme, duke pretenduar se provat e rreme kishin ardhur si pasojë e gabimeve dhe kujtesës së dobët.

Por, në korrik 2025, një trupë gjyqtarësh të lartë të Gjykatës së Lartë vendosi se hetimet e kryera nga MI5 kishin “mangësi serioze procedurale” dhe se “ne nuk mund të mbështetemi në përfundimet e tyre”.

Hetimi i Sir John u urdhërua nga kryeministri në shtator 2025, pasi shpjegimet e MI5 lidhur me atë që kishte ndodhur u refuzuan si të mangëta dhe të pabesueshme.