Rënia shqetësuese globale e rezultateve të testeve lidhet me ndryshime të gabuara në kurrikulë

Nga John Burn-Murdoch - FT/

Kur studimi PISA i OECD-së, që mat aftësitë e adoleshentëve në lexim, matematikë dhe shkencë në mbarë botën, tregoi një rënie të ndjeshme në vitin 2022, shumëkush shpresoi se kjo ishte një goditje afatshkurtër e shkaktuar nga ndërprerjet e mësimit gjatë pandemisë. Shifrat e vitit 2025, të publikuara pak ditë më parë, treguan të kundërtën: rënia është përshpejtuar. Në përgjithësi, rezultatet tregojnë se 15-vjeçarët në vendet me të ardhura të larta sot janë rreth një vit e gjysmë pas bashkëmoshatarëve të tyre të vitit 2015 për sa u përket aftësive të leximit, njohurive dhe arsyetimit.

Duhet të jemi gjithmonë të kujdesshëm në interpretimin e tepruar të trendeve alarmante, por këto gjetje përputhen me matje të veçanta të aftësive të të rriturve, si edhe me testet kombëtare dhe sondazhet afatgjata që dokumentojnë vështirësitë e të rinjve me përqendrimin dhe të nxënit.

Studimi nxjerr në pah efektet e shpërqendrimit digjital, si brenda ashtu edhe jashtë klasës, dhe ngre mundësinë që përdorimi i inteligjencës artificiale për të ndihmuar në detyrat e shkollës mund të dëmtojë procesin e të nxënit. Por një tjetër gjetje e rëndësishme sugjeron se ndryshimet në atë që u mësohet fëmijëve dhe mënyrën se si u mësohet mund të luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm.

Gjatë viteve 2000, zyrtarë të arsimit nga shumë vende u dyndën në Finlandë, vendi me rezultatet më të larta në PISA në atë kohë, për të mësuar se çfarë po bënte siç duhej. Ata panë një sistem që i jepte përparësi fleksibilitetit dhe autonomisë së nxënësve, si edhe një kurrikulë që vlerësonte “aftësitë e transferueshme”, si të menduarit kritik, ndërsa i kushtonte më pak rëndësi lëndëve bazë, testeve të standardizuara dhe renditjes së performancës së shkollave. U shkruan raporte entuziaste dhe modeli finlandez u përhap.

Por kishte një problem: pikërisht në kohën kur zhvilloheshin këto vizita, rezultatet e Finlandës kishin nisur të binin në mënyrë të vazhdueshme. Sot, rezultatet e saj janë vetëm pak më të mira se mesatarja e vendeve, dhe shumëkush argumenton se performanca e jashtëzakonshme e Finlandës, e cila arriti kulmin rreth vitit 2000, i detyrohej më shumë qasjes tradicionale gjithëpërfshirëse që kishte përdorur në dekadat e mëparshme.

Rezultatet e fundit në Mbretërinë e Bashkuar e mbështesin këtë teori. Skocia, Uellsi dhe Irlanda e Veriut ndoqën rrugë të ngjashme me Finlandën gjatë viteve 2010, duke u larguar nga kurrikulat e konsoliduara dhe duke kaluar drejt rezultateve më të përgjithshme të të nxënit, ndërsa hoqën renditjet e shkollave dhe disa teste të standardizuara. Në të kundërt, Anglia i qëndroi fort kurrikulës ekzistuese, me udhëzime të rrepta për përmbajtjen që shkollat duhet të mbulojnë në lëndët bazë, si edhe me renditje të shkollave dhe tregues të performancës që e bënë më të vështirë manipulimin e renditjeve. Pesëmbëdhjetë vjet më vonë, rezultatet e Anglisë janë ruajtur, duke e çuar atë në dhjetëshen e vendeve me rezultatet më të mira ndërkombëtarisht, ndërsa në Skoci, Uells dhe Irlandën e Veriut ato kanë rënë ndjeshëm.

Një histori e ngjashme po shfaqet edhe në SHBA, ku fëmijët në shtete më të varfra të jugut, si Misisipi, kanë bërë përparime të mëdha, duke kaluar bashkëmoshatarët e tyre në shtete të pasura si Kalifornia dhe duke kaluar nga rezultate shumë nën mesataren kombëtare në rezultate mbi të. Përmirësimet kanë qenë veçanërisht të dukshme te fëmijët me rezultatet më të ulëta. Atje, ashtu si në Mbretërinë e Bashkuar, shpjegimet më të zakonshme janë përqendrimi i Misisipit te metodat e mësimdhënies të mbështetura nga provat shkencore, përfshirë mësimin e fonetikës që në moshë të hershme, si edhe theksi te përgjegjshmëria, nga renditja e shkollave deri te kërkesa që fëmijët të jenë në gjendje të lexojnë mirë përpara se të kalojnë në nivelet e ardhshme.

Argumentet kundërshtuese që dëgjohen më shpesh nuk qëndrojnë fort. A nuk e dëmton fëmijën një model që i kushton kaq shumë rëndësi rezultateve? Me sa duket, jo. Nxënësit në Angli raportojnë të njëjtin nivel lumturie ose presioni si ata në Skoci dhe Uells, ndërsa nuk ka dallime në shëndetin mendor, vëren Daisy Christodoulou, drejtoreshë e arsimit në No More Marking dhe autore e tri librave mbi arsimin e bazuar në prova.

Po sikur vlerësimet e OECD-së të testojnë vetëm një zotërim të ngushtë të njohurive dhe të mos matin pikërisht aftësitë më të gjera që të tjerë do të preferonin të zhvillonin? Nëse ka diçka, është e kundërta. PISA është krijuar posaçërisht për të testuar kombinimin e aftësive që fëmijët duhet të zhvillojnë, pavarësisht nëse ndodhen në Angli, Skoci, Finlandë apo Kinë.

Në mënyrë ironike, siç ka argumentuar Christodoulou, aftësi të tilla si të menduarit kritik dhe krijimtaria varen shpesh në masë të madhe nga njohuritë, të cilat mbështetësit e tyre shpesh i nënvlerësojnë.

Shqetësimi im është se, në shumë vende, dekada e fundit ka sjellë një kombinim të rrezikshëm të dobësimit të standardeve dhe uljes së rigorozitetit në arsim. Kjo ka ndodhur pikërisht në një kohë kur rritja e shpërqendrimeve dhe rrugëve të shkurtra digjitale i ka bërë këto aftësi veçanërisht të rëndësishme për të rinjtë, në mënyrë që ata të zhvillojnë njohuritë dhe aftësitë që do t'u nevojiten për një të ardhme të pasigurt./FT - Syri.net