Çmimet e karburantit dhe gazit në Evropë kanë arritur nivele rekord, duke shtuar presionin mbi qeveritë e Bashkimit Evropian për të ndërhyrë.
Gjermania ka kërkuar nga Komisioni Evropian të shqyrtojë mundësinë e një takse mbi fitimet e tepërta të kompanive të naftës dhe energjisë, ndërsa disa shtete anëtare kanë ndërmarrë masa për të zbutur koston për qytetarët dhe bizneset.
Ministri gjerman i Financave, Lars Klingbeil, i kërkoi Komisionit Evropian të paraqesë propozime për mënyrën se si mund të tatohen fitimet e kompanive të naftës, duke argumentuar se disa prej tyre po përfitojnë ndjeshëm nga rritja e çmimeve.
“Disa shtete anëtare kanë kërkuar modele për një kohë të gjatë”, tha Klingbeil në takimin e ministrave të Financave të BE-së në Dublin, duke kërkuar që propozimet të paraqiten muajin e ardhshëm.
Komisioneri ekonomik i BE-së, Valdis Dombrovskis, deklaroi se Komisioni nuk ka aktualisht një plan për krijimin e një mekanizmi tatimor në nivel të gjithë BE-së, por tha se është i gatshëm të diskutojë çështjen. Sipas tij, shtetet anëtare kanë të drejtë të vendosin masa tatimore në nivel kombëtar.
Rritja e çmimeve të karburantit lidhet me tronditjet e reja në tregjet energjetike dhe pasiguritë për furnizimet ndërkombëtare.
Kontratat e ardhshme të naftës janë ngjitur sërish mbi 100 dollarë për fuçi, rreth 50% më shumë se para përshkallëzimit të luftës në Iran. Sulmet në rritje në Lindjen e Mesme kanë shtuar shqetësimet për rrugët e furnizimit, ndërsa tregjet e derivateve sinjalizojnë se çmimet mund të mbeten të larta në afat të shkurtër.
Në të gjithë BE-në, çmimi i benzinës është rritur rreth 24% krahasuar me një vit më parë, ndërsa nafta është shtrenjtuar me rreth 38%. Karburanti për avionë kushton më shumë se dyfishi i një viti më parë.
Edhe çmimet e gazit janë rritur ndjeshëm. Kontratat referencë po tregtohen rreth 81 euro për megavat-orë, rreth 150% më shumë se një vit më parë, ndërsa analistët nuk përjashtojnë një rritje të mëtejshme.
Në Gjermani, çmimi mesatar i naftës arriti 2.45 euro për litër, ndërsa benzina u ngjit në një rekord prej 2.31 euro për litër, sipas ADAC, klubit më të madh automobilistik në vend.
Në Holandë, çmimet janë edhe më të larta. Benzina arriti rreth 2.73 euro për litër, ndërsa nafta u shit me një mesatare prej 2.78 euro për litër. Çmime rekord janë regjistruar gjithashtu për benzinën në Danimarkë dhe për naftën në Finlandë. Rritja e çmimeve është shndërruar në një çështje të rëndësishme të politikës së brendshme në disa prej ekonomive më të mëdha të BE-së.
Në Francë, Presidenti Emmanuel Macron u ka kërkuar ministrave të mobilizojnë qeverinë për të garantuar furnizimet dhe për të kufizuar ndikimin e rritjes së çmimeve të karburantit.
Qeveria franceze po përpiqet gjithashtu të sigurojë furnizime ndërkombëtare dhe ka bërë thirrje për një “rihapje paqësore” të ngushticës së Hormuzit, një prej rrugëve kryesore të transportit të naftës në botë.
Çmimet e larta kanë shkaktuar edhe protesta. Peshkatarët francezë bllokuan të enjten hyrjen në dy porte dhe një depo karburanti në jug të vendit. Nafta për peshkim është rritur në rreth 2.37 euro për litër, shumë pranë rekordit prej 2.38 eurosh.
Pas negociatave me qeverinë, protestuesit pranuan të heqin bllokadat pasi iu premtuan kredi me interes zero për bizneset me probleme likuiditeti dhe masa mbështetëse të lidhura me ndryshimin e çmimeve të karburantit.
Kryeministri francez Sébastien Lecornu ka zgjatur gjithashtu deri në fund të vitit subvencionet emergjente të karburantit për sektorët e bujqësisë, peshkimit dhe ndërtimit.
Në Itali, qeveria e Giorgia Melonit ka njoftuar masa për të lehtësuar barrën mbi drejtuesit e automjeteve.
Nga viti i ardhshëm pritet të hiqet taksa rrugore për rreth 14.5 milionë makina dhe motoçikleta, me një kosto prej më shumë se 2 miliardë eurosh. Masa vjen krahas uljes së taksës së naftës, e cila deri tani i ka kushtuar shtetit rreth 2.8 miliardë euro.
Spanja ka dyfishuar zbritjen e taksës për naftën, duke e çuar atë në 0.20 euro për litër nga 1 shtatori. Vendimi erdhi pasi çmimi i naftës u rrit me 15.7% vetëm gjatë korrikut.
Në Gjermani, kancelari Friedrich Merz ka premtuar masa të reja për të zbutur ndikimin e çmimeve rekord. Berlini kishte ulur përkohësisht taksat mbi karburantet për dy muaj gjatë majit, por masa përfundoi në një periudhë kur tensionet në Lindjen e Mesme po shtonin sërish çmimet
