Sa insekte fluturojnë mbi kokat tona?/ Zbulohet shifra marramendëse

Në një ditë tipike vere, rreth 100 trilionë insekte fluturuese mund të ndodhen në hapësirën ajrore mbi Shtetet e Bashkuara. Shkencëtarët arritën ta vlerësojnë këtë numër duke përdorur një burim të pazakontë të dhënash: radarët që përdoren zakonisht për të monitoruar motin.

Kur mendojmë për radarët meteorologjikë, zakonisht mendojmë për shiun, borën, breshërin dhe stuhitë.

Por këto pajisje mund të tregojnë edhe diçka tjetër që ndodh lart mbi kokat tona: lëvizjen e miliarda insekteve.

Një ekip shkencëtarësh ka përdorur të dhëna nga radarët meteorologjikë në të gjithë Shtetet e Bashkuara për të vlerësuar se sa insekte ndodhen në ajër.

Rezultati është befasues.

Në një ditë tipike vere, rreth 100 trilionë insekte fluturuese mund të gjenden në hapësirën ajrore mbi SHBA.

Qielli është një habitat i gjallë

Ajri shpesh mendohet si një hapësirë boshe që ndan tokën nga qielli.

Por për insektet, ai është një habitat i rëndësishëm.

Shumë insekte kalojnë një pjesë të madhe të jetës në ajër. Disa çiftëzohen gjatë fluturimit, disa udhëtojnë në distanca të mëdha dhe të tjera, si pilivesat, gjuajnë insekte të tjera ndërsa fluturojnë.

Fluturat monarke, për shembull, mund të kryejnë udhëtime në distanca të jashtëzakonshme, ndërsa insekte të tjera mund të zhvendosen me rrymat e ajrit.

Megjithatë, shkencëtarët nuk kanë pasur deri tani një mënyrë të thjeshtë për të përcaktuar se sa insekte ndodhen në ajër në një moment të caktuar.

Radarët “shohin” edhe insektet

Radarët meteorologjikë dërgojnë valë radioje në atmosferë dhe analizojnë valët që kthehen pasi përplasen me objekte.

Këto sisteme përdoren kryesisht për të zbuluar pika shiu, borë dhe breshër.

Por valët e radarit mund të pasqyrohen edhe nga insektet.

Shkencëtarët mund të dallojnë disa ndryshime midis objekteve.

Pikat e shiut janë përgjithësisht të rrumbullakëta, ndërsa insektet kanë një formë më të zgjatur. Këto ndryshime mund të ndihmojnë studiuesit të ndajnë sinjalet e insekteve nga ato të reshjeve.

Në vend që t'i largonin insektet nga të dhënat, siç bëhet zakonisht kur radarët përdoren për parashikimin e motit, studiuesit vendosën të bëjnë të kundërtën: të largojnë shiun, borën dhe breshërin dhe të analizojnë insektet.

Dhjetë vite të dhëna nga afro 140 pika

Për studimin u përdorën të dhëna nga radarët meteorologjikë të mbledhura gjatë 10 viteve, nga viti 2012 deri në vitin 2021.

Të dhënat erdhën nga pothuajse 140 pika në të gjithë Shtetet e Bashkuara.

Duke analizuar matjet ditore, studiuesit mundën të krijonin vlerësime për dendësinë e insekteve në ajër në zona të ndryshme dhe në periudha të ndryshme të vitit.

Sipas studiueses Elske Tielens, kjo është një nga bazat më të mëdha të të dhënave që ekziston për insektet fluturuese në Shtetet e Bashkuara.

Dhe kjo i jep shkencëtarëve një mundësi të re për të studiuar ndryshimet e popullatave të insekteve në një shkallë shumë më të madhe.

A po zhduken insektet?

Në vitet e fundit është folur shumë për një të ashtuquajtur “apokalips të insekteve”.

Në disa zona të botës, studiuesit kanë dokumentuar rënie të numrit të insekteve.

Kjo ka ngritur shqetësimin se popullatat e insekteve mund të jenë duke u pakësuar në mënyrë të gjerë.

Por problemi është se është shumë e vështirë të studiohet një fenomen i tillë në një territor kaq të madh.

Për këtë arsye, radarët meteorologjikë mund të jenë një mjet jashtëzakonisht i vlefshëm.

Ata ekzistojnë tashmë, mbulojnë zona të mëdha dhe kanë mbledhur të dhëna për shumë vite.

Nuk u gjet një rënie e përgjithshme në SHBA

Kur studiuesit analizuan periudhën 2012–2021, nuk gjetën një rënie të përgjithshme të dendësisë së insekteve në të gjithë Shtetet e Bashkuara.

Në disa vende, numri i insekteve në ajër ishte rritur.

Në vende të tjera, ai kishte rënë.

Pra, tabloja nuk ishte e njëjtë kudo.

Kjo është e rëndësishme sepse tregon se ndryshimet në popullatat e insekteve mund të varen shumë nga kushtet lokale.

Dimrat më të ngrohtë mund të jenë problem

Një nga rezultatet më interesante të analizës lidhej me temperaturat.

Zonat ku dimrat ishin ngrohur më shumë kishin tendencë të shfaqnin rënie të dendësisë së insekteve.

Studiuesit vunë re gjithashtu rënie në zonat me më shumë ndërtesa dhe rrugë.

Këto rezultate nuk tregojnë domosdoshmërisht se një faktor i vetëm është përgjegjës për ndryshimet.

Por ato u japin shkencëtarëve të dhëna të vlefshme për të hetuar më tej se si ndryshimet klimatike dhe transformimi i peizazhit ndikojnë te insektet.

Pse janë kaq të rëndësishme insektet?

Insektet janë një pjesë themelore e ekosistemeve.

Ato polenizojnë bimët, shpërndajnë lëndë ushqyese dhe shërbejnë si ushqim për shumë kafshë të tjera.

Zogjtë, lakuriqët e natës, bretkosat dhe shumë kafshë të tjera varen nga insektet.

Prandaj, një ndryshim i madh në numrin e insekteve mund të ketë pasoja në zinxhirin ushqimor.

Për shembull, nëse në një zonë ka më pak insekte, kafshët që ushqehen me to mund të kenë më pak ushqim.

Nga ana tjetër, rritja e numrit të insekteve në një zonë mund të ndikojë në mënyra të tjera te ekosistemi.

Radarët mund të zbulojnë shumë më tepër nga sa mendonim

Një prej aspekteve më interesante të këtij studimi është se shkencëtarët nuk ndërtuan një sistem krejt të ri për të numëruar insektet.

Ata përdorën një teknologji që ekziston prej vitesh dhe e përdorën për një qëllim tjetër.

Radarët meteorologjikë janë krijuar për të monitoruar atmosferën dhe motin, por të dhënat e tyre mund të përdoren edhe për të studiuar jetën e kafshëve në ajër.

Kjo hap mundësi të reja për kërkime.

Shkencëtarët mund të përdorin të njëjtën metodë për të ndjekur ndryshimet e popullatave të insekteve në kohë dhe për të parë se si ato lidhen me temperaturat, reshjet, përdorimin e tokës dhe faktorë të tjerë.

Një botë e tërë që fluturon mbi ne

Edhe pse nuk i shohim, qielli mbi kokat tona mund të jetë plot jetë.

Në një ditë vere, qindra triliona insekte mund të jenë duke fluturuar, udhëtuar, kërkuar ushqim, gjuajtur ose duke u çiftuar.

Tani, falë të dhënave të radarëve, shkencëtarët kanë një mënyrë të re për ta parë këtë botë të fshehur.

Dhe shifra prej rreth 100 trilionë insektesh në ajër mbi Shtetet e Bashkuara në një ditë tipike vere tregon se sa e pasur dhe e gjallë është atmosfera, edhe atëherë kur për syrin e njeriut duket krejtësisht bosh./ CNA