Raporti/ Evropa humbet 120 miliardë euro investime në vit

Përpjekjet e Evropës për të ndërtuar mbi modele të suksesshme kombëtare përtej kufijve mund t’i kushtojnë asaj të paktën 120 miliardë euro në vit në investime të humbura.

Ky është vlerësimi i organizatës italiane “The European House–Ambrosetti” (TEHA), në një studim të kryer në bashkëpunim me Amazon.

Studimi, analizon shembuj të suksesshëm kombëtarë në një gamë të gjerë sektorësh, nga rrjetet hekurudhore te inteligjenca artificiale, nga energjia te rregullimi inteligjent dhe argumenton se Evropa nuk ka nevojë të imitojë modele të huaja, por përkundrazi të integrojë shembuj kryesorë në nivel evropian.

“Evropa nuk ka nevojë të kërkojë përgjigje diku tjetër. Disa nga modelet më bindëse të investimit tashmë funksionojnë brenda BE-së. Ato thjesht nuk janë lidhur”, tha në një deklaratë për shtyp konsulenti i lartë i TEHA-s dhe autori i studimit, Diego Begnozzi.

Megjithatë, vlerësimi prej 120 miliardë eurosh mund të jetë edhe më i lartë, pasi i referohet vetëm investimeve shtesë direkte. Raporti thotë se nuk llogarit ndonjë përfitim më të gjerë ekonomik.

Sipas një raporti të vitit 2024 mbi konkurrueshmërinë, të udhëhequr nga ish-Presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, Evropës i duhen midis 750 dhe 800 miliardë euro investime shtesë vjetore për të mbetur konkurruese në ekonominë globale.

Komisioni Evropian po punon mbi rekomandimet nga raporti i Draghi-t dhe një raport i veçantë nga ish-kryeministri italian Enrico Letta mbi mënyrën e përfundimit të tregut të vetëm të BE-së. Të dy bëjnë thirrje për ndryshime për ta bërë më të lehtë për bizneset të operojnë përtej kufijve kombëtarë.

Studimi vlerëson se sa shumë investime mund të tërheqë Evropa me tregje kombëtare më të lidhura. Ndërsa kostot e larta të energjisë po kërcënojnë gjithnjë e më shumë prodhimin e industrisë evropiane, raporti thotë se “Bizneset evropiane paguan rreth 2.8 herë më shumë për energji elektrike sesa bizneset amerikane në tremujorin e parë të vitit 2025, ndërsa integrimi më i madh i sistemeve kombëtare të energjisë në Tregun e Përbashkët mund të gjenerojë deri në 43 miliardë euro në vit deri në vitin 2030.”

Lidhur me transportin, thuhet se “shërbimet hekurudhore ndërkufitare janë 23.4% më të ngadalta se rrugët e krahasueshme vendase, pavarësisht gati 40 viteve që nga fillimi i liberalizimit të hekurudhave, duke kufizuar vlerën e infrastrukturës fizike të Tregut të Përbashkët”.

Studimi identifikon barriera të ngjashme në inteligjencën artificiale, infrastrukturën dixhitale, rregullat tatimore, arsimin, tregun e punës dhe sistemin e drejtësisë.

Një arsye, argumenton raporti, është se qeveritë kombëtare kanë pak nxitje për të paguar për projekte që u sjellin dobi edhe vendeve të tjera. Buxheti i BE-së është shumë më i vogël se buxhetet e tyre të kombinuara, duke kufizuar atë që mund të financojë përtej kufijve.

Buxheti i BE-së aktualisht përfaqëson rreth 1% të të ardhurave bruto kombëtare të BE-së, një shifër që autorët e studimit e konsiderojnë shumë të ulët për të financuar investime të mëdha ndërkufitare.

Studimi krahason 170.5 miliardë euro të shpenzimeve të BE-së me 8,856.8 miliardë euro të shpenzuara nga shtetet anëtare në vitin 2024. Ai argumenton se kjo i lë BE-së mundësi të kufizuara për të kompensuar mungesën e investimeve kombëtare në projekte që do të përfitonin disa vende.

BE-ja po punon për ndryshime në rregullat e tregjeve të kapitalit dhe masa për të mbështetur industrinë. Ajo ka propozuar gjithashtu EU Inc., një sërë rregullash të përbashkëta që synojnë ta bëjnë më të lehtë fillimin dhe rritjen e një biznesi në të gjithë bllokun. Komisioni ka bërë thirrje për një marrëveshje mbi EU Inc. deri në fund të vitit 2026.

Dy vjet pas publikimit të raportit Draghi, Iniciativa e Përbashkët Evropiane për Çrregullime (JEDI Draghi Tracker) tha se Evropa po dështonte në zbatimin e axhendës së tij, pasi politikëbërësit po lëviznin shumë ngadalë në miratimin dhe zbatimin e legjislacionit. /CNA