Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka vlerësuar të mërkurën se Kuvendi është konstituuar, pavarësisht se kjo është bërë pas përfundimit të afatit 30-ditor. Sipas saj, edhe zgjedhja e Qeverisë është zhvilluar në pajtim me Kushtetutën.
Të lidhura
None found
Vendimi përcakton se afati 60-ditor për zgjedhjen e Presidentit ka nisur më 8 gusht 2026 dhe përfundon më 6 tetor 2026. Kjo i lë Kuvendit kohë deri në këtë datë për të zgjedhur kreun e shtetit.
“Afati gjashtëdhjetë (60)-ditor për zgjedhjen e Presidentit të Republikës së Kosovës, sipas nënparagrafit 3, paragrafit 1 të nenit 82 [Shpërndarja e Kuvendit] të Kushtetutës së Republikës së Kosovës, ka filluar më 8 gusht 2026 dhe përfundon më 6 tetor 2026”, thuhet në njoftimin e Gjykatës Kushtetuese.
Analistët politikë e konsiderojnë të shkurtër kohën e mbetur, por thonë se marrëveshja mund të arrihet nëse partitë e kuptojnë se ekziston formula për zgjedhjen e Presidentit dhe tregojnë vullnet për ta zbatuar atë. Sipas tyre, ende ka hapësirë për mirëkuptim dhe kompromis.
Problemi politik dhe mundësia e kompromisit
Analisti politik Lirim Gashi thotë se 11 ditë nuk janë shumë për të arritur një marrëveshje politike, por vlerëson se gjithçka varet nga vullneti i palëve.
Sipas tij, çështja nuk ka të bëjë me mungesë të një formule matematikore, por me pengesa politike.
“Nuk do të përpiqesha të parashikoja rezultatin e negociatave duke iu drejtuar ndonjë ‘fallxhori politike’. Në Kosovë, madje edhe parashikimi i motit duket më i lehtë sesa të merret me mend se si do të votojë një deputet kur ndodhet përpara kutisë së votimit”, deklaron Gashi për “Bota sot”.
Ai shton se, megjithëse 11 ditë janë pak për politikën kosovare, kjo periudhë mund të jetë e mjaftueshme nëse palët e dëshirojnë realisht marrëveshjen.
Gashi thekson se zgjedhja e Presidentit kërkon mbështetje të gjerë parlamentare. Në dy raundet e para nevojitet shumica prej dy të tretash, ndërsa në raundin e tretë votohet mes dy kandidatëve më të votuar dhe kërkohet shumica e të gjithë deputetëve.
“Formula kushtetuese ekziston. Ajo që mungon shpesh është gatishmëria për ta përdorur atë, pa e kaluar fillimisht çdo mundësi në filtrin e interesit partiak. Presidenti nuk duhet të zgjidhet si kryetar partie, por si përfaqësues i shtetit. Nëse kjo kuptohet gjatë këtyre ditëve, marrëveshja mbetet e mundshme. Nëse Presidenca shihet si trofe i përplasjes partiake, atëherë as 13 muaj nuk do të mjaftonin”, shprehet ai.
Analisti thotë se hapësira për kompromis është e pranishme, por mbetet e paqartë nëse partitë do të jenë të gatshme ta bëjnë atë.
Sipas Gashit, kompromisi do të nënkuptonte pranimin e parimit se Presidenti nuk është shpërblim për subjektin që ka më shumë deputetë dhe as ndëshkim për atë që ka më pak. Ai është institucion i shtetit.
“Partitë në Kosovë shpesh pranojnë të bëjnë kompromis me realitetin, por e kanë më të vështirë të gjejnë gjuhën e përbashkët me njëra-tjetrën. Tani, pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, afati është konkret: ai ka nisur më 8 gusht dhe mbyllet më 6 tetor 2026”, thotë Gashi.
Ai vlerëson se përgjegjësia tani ndodhet te liderët politikë, të cilët duhet të vendosin nëse stabiliteti institucional do të arrihet përmes një marrëveshjeje reale.
“Nëse palët pranojnë se Presidenti është institucion i shtetit dhe jo çmim për partinë më të madhe, atëherë ekziston terren për marrëveshje. Në të kundërt, vendi mund të përballet me një tjetër kapitull të krizës politike”, shprehet ai.
Një kandidat jashtë strukturave partiake, sipas Gashit, mund të ndihmonte në uljen e tensioneve mes subjekteve politike.
“Kandidati duhet të vlerësohet jo nga pyetja se cilës parti i përket, por nga ajo se çfarë përfaqëson. Nëse lidhet vetëm me një subjekt politik, atëherë kemi të bëjmë me kandidat partiak. Nëse përfaqëson shtetin, Kushtetutën dhe interesin publik, atëherë mund të konsiderohet kandidat presidencial”, thekson ai.
Sipas tij, një figurë e tillë duhet të ketë integritet publik, kredibilitet institucional, përvojë dhe aftësi për të komunikuar me kampe të ndryshme politike, pa u shndërruar në përfaqësues të ndonjërit prej tyre.
“Një figurë jopartiake mund të ndihmojë pikërisht sepse do ta ulte temperaturën politike. Megjithatë, në Kosovë edhe një person i pavarur shpesh bëhet objekt dyshimesh se nga cila parti është i pavarur. Kandidati duhet të jetë më i madh se marrëveshja që e sjell në Presidencë. Kreu i shtetit duhet të simbolizojë unitetin e qytetarëve dhe jo një pazar politik”, deklaron Gashi.
Duke folur për pasojat në rast se Presidenti nuk zgjidhet brenda afatit kushtetues, ai kujton se neni 82 parashikon shpërndarjen e Kuvendit nëse kreu i shtetit nuk zgjidhet brenda 60 ditësh nga nisja e procedurës.
Ndërkohë, neni 86 përcakton se, nëse kandidati nuk merr votat e nevojshme as në raundin e tretë, Kuvendi shpërndahet dhe zgjedhjet e reja duhet të zhvillohen brenda 45 ditësh.
“Dështimi nuk do të ishte vetëm një debat tjetër televiziv, ku palët fajësojnë njëra-tjetrën. Pasoja do të ishte institucionale: shpërndarja e Kuvendit dhe hapja e rrugës për zgjedhje të reja parlamentare”, shpjegon Gashi.
Ai e cilëson paradoksale mundësinë që Kosova të votojë sërish për një Kuvend të ri, i cili do të përballej përsëri me të njëjtin problem që organi aktual nuk arriti ta zgjidhte.
“Çështja kryesore nuk është vetëm nëse partitë do të gjejnë marrëveshje për Presidentin, por nëse politika kosovare do të jetë në gjendje të dallojë kompromisin nga dorëzimi dhe parimin nga interesi partiak. Demokracia nuk kërkon që partitë të kenë të njëjtin qëndrim, por kërkon që, kur bëhet fjalë për shtetin, të mos mendojnë vetëm për veten”, përfundon analisti.
Ngërçi politik dhe përgjegjësia e partive
Analisti politik Milazim Maraj e sheh situatën si pasojë të zgjedhjeve që, sipas tij, nuk kanë sjellë zgjidhje, por kanë prodhuar bllokim institucional.
Ai i akuzon LVV-në dhe LDK-në për paaftësi për të gjetur një gjuhë të përbashkët.
“Kosova po përballet me zgjedhje të jashtëzakonshme që nuk po sjellin zgjidhje, por ngërçe. Kjo sjellje, sipas tij, lidhet me këmbënguljen politike, mbrojtjen e paligjshmërisë së mëhershme dhe interesat e grupeve të caktuara që mund të druhen nga humbja e përfitimeve të kundërligjshme”, shprehet Maraj për “Bota sot”.
Ai pretendon se disa parti mund të jenë të ndikuara nga forca kriminale jashtë vendit dhe kritikon mënyrën e veprimit të Albin Kurtit, duke thënë se kushtet e vendosura prej tij, së bashku me ofendimet dhe përçmimet, kanë ndikuar në krijimin e një atmosfere jo bashkëpunuese.
Sipas Marajt, paaftësia e kryetarit të LVV-së për të ndërtuar një gjuhë të përbashkët për krijimin e institucioneve të Kosovës duhet të analizohet thellë, pasi mbetet e paqartë nëse bëhet fjalë për paaftësi apo për një porosi politike.
Sa i përket LDK-së, ai e përshkruan si parti të përçarë dhe thotë se një situatë e tillë ishte e pritshme. Sipas tij, vetëm pas zgjedhjeve brenda partisë mund të pritet një kontribut më demokratik dhe më i dobishëm i LDK-së për vendin.
Maraj thotë se PDK-ja dhe AAK-ja po përpiqen të ruajnë pozicionet e tyre dhe paralajmëron se vendi ndodhet pranë një situate anarkie, e cila, sipas tij, do t’i shkaktojë Kosovës dëme të mëdha.
Ai i kritikon këto dy parti për protestat kundër vendimit të Gjykatës Speciale, duke pretenduar se ato janë të informuara se veprimet e tilla nuk ndihmojnë të dënuarit, por ua vështirësojnë çështjen dhe dëmtojnë imazhin e Kosovës në botë.
“Në vend që të përgatiten për apel dhe të paraqesin argumente të reja, ato po shantazhojnë nga rruga. Kjo mund të jetë mungesë dijeje ose qëllim i keq”, deklaron Maraj.
Sipas tij, moszgjedhja e Presidentit është nxitur nga inati politik dhe po ndodh në dëm të qytetarëve që u kanë besuar përfaqësuesve të tyre.
“Kosova ka votuar për një shtet demokratik. Centralizimi i pushtetit në emër të numrit të votave është totalitarizëm dhe këtë, sipas tij, e kuptojnë të gjithë. Afati për kompromis mes partive është i shkurtër, por vetë partitë e kanë sjellë situatën në këtë pikë, pasi nuk e shfrytëzuan kohën që kishin pas zgjedhjeve”, thekson ai.
Maraj paralajmëron se zgjedhjet e tjera të jashtëzakonshme mund të sjellin sërish kushte të jashtëzakonshme dhe të ulin pjesëmarrjen e qytetarëve, të demoralizuar nga sjellja e të zgjedhurve.
“Pas tri palë zgjedhjesh, qytetarët nuk do të binden më nga përpjekjet për t’ia kaluar fajin opozitës. Ka pasur mundësi të mjaftueshme për krijimin e institucioneve, por koha është harxhuar me spektakle rreth gjetjes së një Presidenti konsensual”, thotë ai.
Analisti nënvizon se bllokimi ka sjellë edhe pasoja në arenën ndërkombëtare, duke përmendur mungesën e përfaqësimit të Kosovës në OKB.
“Kosova mbeti pa zë në OKB dhe nuk pati kush t’u kundërvihej gënjeshtrave serbe. Vuçiq mbajti ligjërata morale në mungesë të Presidentit të Kosovës. Kjo duhet të ndikojë në ndërgjegjen e atyre që morën besimin e qytetarëve, por e keqpërdorën atë”, shprehet Maraj.
Ai ngre pyetjen se në interes të kujt po veprohet dhe thotë se vendi është shumë pranë anarkisë, ndërsa në horizont nuk sheh ndonjë veprim shpresëdhënës për tejkalimin e krizës.
Maraj pretendon gjithashtu se Albin Kurti nuk pranohet në OKB gjatë qëndrimit në SHBA, por zhvillon fushatë zgjedhore. Sipas tij, qytetarët tashmë janë detyruar të kërkojnë unitet mes politikanëve, në vend që të kërkojnë përgjegjësi prej tyre.
“Koha për mirëkuptim dhe kompromise ende ekziston. Pyetja është nëse ka vullnet dhe përgjegjësi, si dhe nëse respektohet gjaku dhe sakrifica e të rënëve, në emër të të cilëve është bërë thirrje gjatë fushatave”, thotë ai.
Ai pyet se kush po e shkel sakrificën e dëshmorëve: Gjykata Speciale apo ata që vazhdojnë të mbajnë zgjedhje të jashtëzakonshme dhe nuk arrijnë të merren vesh mes vete për të mirën e vendit.
“Nëse zhvillohen sërish zgjedhje të jashtëzakonshme, do të krijohen edhe një herë rrethana të jashtëzakonshme. Megjithatë, koha për kompromis nuk ka përfunduar. Mbetet të shihet nëse partitë kanë vullnetin dhe përgjegjësinë për ta shfrytëzuar atë”, përfundon Maraj.
