Zinku është një mineral i rëndësishëm për organizmin dhe shpesh gjendet në suplementet që premtojnë përmirësim të gjumit, zakonisht së bashku me magnezin ose melatoninën. Por a mund të ndihmojë vërtet në fjetjen më mirë?
Përgjigjja e shkurtër është, mundet, por provat shkencore ende nuk janë përfundimtare. Një rishikim sistematik i vitit 2024, që analizoi tetë prova, sugjeroi se suplementet e zinkut mund të përmirësojnë cilësinë e gjumit, por rezultatet e studimeve nuk ishin të njëjta dhe kërkohen kërkime të mëtejshme.
Si mund të ndikojë zinku te gjumi?
Zinku merr pjesë në shumë procese biologjike dhe mund të ndikojë në aktivitetin e disa neurotransmetuesve, përfshirë GABA dhe glutamatin, të cilët lidhen me ekuilibrin mes qetësisë dhe aktivitetit të trurit.
Ai gjithashtu lidhet me proceset që përfshijnë melatoninën, hormonin që ndihmon në rregullimin e ciklit gjumë-zgjim. Megjithatë, një pjesë e mekanizmave të propozuar janë studiuar më shumë në modele laboratorike sesa te njerëzit.
Çfarë treguan provat klinike?
Studimet e përfshira në rishikimin e vitit 2024 përdorën doza të ndryshme zinku, nga 10 deri në 73.3 mg në ditë.
Disa prej tyre raportuan përmirësim të cilësisë së gjumit, veçanërisht te të rriturit e moshuar dhe disa grupe me probleme të veçanta shëndetësore. Në disa studime ku u vu re përfitim, dozat ishin 30 mg në ditë ose më shumë.
Por jo të gjitha rezultatet ishin pozitive. Disa prova nuk gjetën ndryshim të rëndësishëm në gjumë, përfshirë studime te gra të reja me sindromën premenstruale dhe persona me depresion.
Mund të jetë më i dobishëm kur ka mungesë zinku?
Një nga hipotezat më interesante është se zinku mund të ketë më shumë ndikim te njerëzit që kanë nivele të ulëta të këtij minerali.
Në një nga studimet me të rritur të moshuar, një pjesë e konsiderueshme e pjesëmarrësve kishin nivele të ulëta të zinkut në fillim të studimit dhe rritja e niveleve të tij u shoqërua me rezultate më të mira në vlerësimin e cilësisë së gjumit. Megjithatë, kjo nuk mjafton për të provuar se mungesa e zinkut është shkaku i problemeve me gjumin.
A mund ta merrni zinkun nga ushqimi?
Për shumicën e njerëzve, mënyra më e mirë për të marrë zink është ushqimi. Burime të mira janë gocat e detit, mishi i viçit dhe derrit, gaforret, vezët, produktet e qumështit, tërshëra, farat e kungullit dhe thjerrëzat.
Një studim te të rritur të shëndetshëm ka sugjeruar gjithashtu se ushqimet e pasura me zink, përfshirë gocat e detit, mund të ndihmojnë në shkurtimin e kohës që nevojitet për të fjetur dhe në përmirësimin e efikasitetit të gjumit. Megjithatë, bëhet fjalë për një studim të vetëm dhe nevojiten më shumë të dhëna.
Kujdes me suplementet!
Më shumë zink nuk do të thotë domosdoshmërisht gjumë më i mirë. Marrja e tepërt për një periudhë të gjatë mund të ndërhyjë në përthithjen e bakrit dhe të shkaktojë probleme të tjera, si të përziera, dhimbje koke ose ulje të oreksit.
Prandaj, zinku nuk duhet konsideruar si një qetësues ose si ilaç për pagjumësinë. Për shumicën e njerëzve, një dietë e ekuilibruar është pika më e mirë e nisjes, ndërsa suplementet kanë më shumë kuptim kur ekziston një nevojë e përcaktuar.
Zinku mund të ketë një rol në cilësinë e gjumit, por ende nuk ka prova të mjaftueshme për ta konsideruar një trajtim të sigurt dhe universal për problemet e gjumit.
