Çmimi i naftës u rrit me më shumë se 3% në nisje të tregtimit të së hënës, pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, refuzoi propozimin e Iranit për një armëpushim 7-ditor dhe rihapjen e ngushticës së Hormuzit. Brent kaloi mbi 107 dollarë për fuçi, ndërsa WTI u ngjit mbi 94 dollarë.
Lëvizja e çmimeve riktheu në qendër të vëmendjes rrezikun e një krize të furnizimit me energji dhe presionet inflacioniste në ekonominë globale. Tregjet e aksioneve dhe obligacioneve reaguan negativisht, ndërsa investitorët u përballën sërish me pasigurinë për furnizimin me naftë.
Hormuzi rikthehet në qendër të krizës së energjisë
Irani kishte propozuar javën e kaluar, në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, një armëpushim shtatëditor që do të shoqërohej me rihapjen e ngushticës së Hormuzit.
Ngushtica është një prej korridoreve më të rëndësishme të transportit energjetik në botë. Çdo kufizim i trafikut detar në këtë zonë rrit rrezikun për ndërprerje të furnizimeve dhe, rrjedhimisht, për rritje të kostove të energjisë në tregjet ndërkombëtare.
Por propozimi iranian nuk u pranua nga Trump.
“E refuzoj propozimin e tyre”, deklaroi presidenti amerikan, ndërsa më vonë tha për Axios se priste që negociatat të rifillonin.
Sipas Trump, Teherani kërkon një marrëveshje, por jo atë që administrata amerikane është e gatshme të pranojë.
Irani vendos kushte për rihapjen e Hormuzit
Teherani ka lidhur rihapjen e ngushticës me disa kushte, ndër të cilat lirimi i aseteve të ngrira iraniane, heqja e sanksioneve ndaj eksporteve të naftës dhe përfundimi i bllokadës detare amerikane.
Sipas një propozimi të bërë publik nga pala iraniane, pas përmbushjes së kushteve të kërkuara, ngushtica mund të rihapej brenda shtatë ditësh dhe më pas të rifillonin negociatat për çështjet e tjera, përfshirë programin bërthamor të Iranit.
Të premten, çmimi i naftës kishte rënë me më shumë se 2%, pas lajmit për propozimin iranian dhe pritshmërive për një zbutje të tensioneve. Refuzimi i marrëveshjes e përmbysi këtë lëvizje në fillim të kësaj jave.
Tregjet reagojnë, rriten shqetësimet për inflacionin
Rritja e naftës u shoqërua me presione në tregjet financiare. Në Korenë e Jugut, indeksi Kospi ra me 2.3%, ndërsa Nikkei 225 në Japoni ishte pothuajse i pandryshuar. Hang Seng në Hong Kong u rrit me 0.7%, ndërsa Shanghai Composite ra me 1.8%.
Në SHBA, tregjet kishin mbyllur javën e kaluar me rritje, por shqetësimi kryesor mbetet ndikimi që një naftë më e shtrenjtë mund të ketë mbi inflacionin.
Nëse energjia shtrenjtohet, rriten kostot e transportit dhe të prodhimit, duke krijuar presion të mëtejshëm mbi çmimet për konsumatorët dhe bizneset.
Obligacionet amerikane nën presion
Yield-i i obligacionit 10-vjeçar të Thesarit amerikan kaloi përkohësisht 5.21% të hënën, pranë nivelit më të lartë që nga viti 2007.
Yield-et janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës me Iranin. Në nisje të konfliktit, yield-i 10-vjeçar ishte rreth 3.97%.
Rritja e yield-eve e bën huamarrjen më të shtrenjtë për qeverinë, bizneset dhe konsumatorët dhe mund të ushtrojë presion mbi aktivitetin ekonomik dhe tregjet e aksioneve.
Presioni kalon te Rezerva Federale
Tashmë vëmendja po rikthehet te politika monetare e Rezervës Federale amerikane. Rritja e çmimeve të energjisë mund të komplikojë luftën kundër inflacionit dhe të ndikojë në vendimet e ardhshme për normat e interesit.
Sipas të dhënave të CME FedWatch të cituara nga Euronews, tregu po vlerësonte me më shumë se 65% mundësinë e një rritjeje të dytë radhazi të normës së interesit në SHBA. Mbledhja e radhës e Fed është planifikuar për në fund të tetorit.
Edhe ari bie, dollari forcohet
Në tregjet valutore, dollari u forcua ndaj jenit japonez, duke u tregtuar rreth 157.69 jenë për dollar. Euroja ishte rreth 1.1388 dollarë.
Ndërkohë, ari ra me më shumë se 2%, duke zbritur në rreth 4,220 dollarë për ons.
Kriza në Lindjen e Mesme vijon të mbajë tregjet globale nën presion, ndërsa zhvillimet rreth ngushticës së Hormuzit mbeten një nga faktorët kryesorë që do të përcaktojnë drejtimin e çmimeve të energjisë dhe presionet inflacioniste në javët në vijim.
