Një studim me 3,7 milionë persona në Suedi ka gjetur një lidhje mes një grupi infeksionesh të rrezikshme nëse merren gjatë shtatzënisë dhe rrezikut për zhvillimin e autizmit.
Sipas analizës, të kryer nga Instituti Karolinska, patogjenët e grupit TORCH, të cilët në raste të rralla kalojnë placentën dhe infektojnë fetusin, lidhen, te fëmijët që lindin me një infeksion të lindur, me një rrezik më të lartë si për autizëm, ashtu edhe për paaftësi intelektuale.
Rëndësia e studimit, të publikuar në JAMA Pediatrics, nuk qëndron aq te përmasat e fenomenit, (bëhet fjalë për infeksione të rralla, të cilat në pak raste transmetohen nga nëna te fëmija i palindur), sa te fakti se këto gjendje të rrezikshme gjatë shtatzënisë mund të parandalohen.
Grupi TORCH: Për çfarë bëhet fjalë?
Patogjenët e grupit TORCH (viruse, baktere dhe parazitë) janë veçanërisht të rrezikshëm gjatë shtatzënisë, sepse, në raste të rralla, janë në gjendje të kalojnë placentën dhe të infektojnë fetusin në fazat më delikate të zhvillimit të tij, kur ai ende nuk ka një sistem imunitar të maturuar.
Infeksionet e shkaktuara nga këta agjentë dihet se rrisin rrezikun për komplikacione afatshkurtra, si lindja e parakohshme, dhe afatgjata: ato mund të shkaktojnë vonesa në zhvillim, dëmtime neurologjike ose shqisore, epilepsi dhe kalcifikime në tru.
30 vjet vëzhgime
Studimi i ri ndoqi për tre dekada 975 persona që kishin marrë diagnozën e një infeksioni të lindur të grupit TORCH. Pjesëmarrësit u identifikuan përmes analizës së të dhënave shëndetësore dhe shkollore të 3,7 milionë personave, të lindur në Suedi nga viti 1987 deri në vitin 2021.
Ndjekja e këtyre personave për 30 vjet bëri të mundur të kuptohej se në sa raste diagnoza e sindromës TORCH në lindje lidhej më vonë me diagnoza të çrregullimeve të neurozhvillimit ose me vështirësi në rrugëtimin shkollor.
Lidhja me autizmin
Te personat që ishin infektuar gjatë shtatzënisë, rreziku për autizëm rezultoi rreth tre herë më i lartë krahasuar me ata që kishin lindur pa infeksione. Probabiliteti për një diagnozë të mëvonshme të paaftësisë intelektuale ishte shtatë herë më i lartë, ndërsa ai për paaftësi të rëndë intelektuale ishte mbi 30 herë më i lartë.
Autorët theksojnë se, edhe pse bëhet fjalë për një rritje të konsiderueshme të rrezikut, kemi të bëjmë me rrezikun relativ për individin, pasi këto infeksione mbeten në përgjithësi shumë të rralla; edhe kur janë të pranishme, transmetimi i tyre te fetusi është i rrallë dhe jo të gjithë ata që lindin me këtë gjendje zhvillojnë autizëm.
Pavarësisht kësaj, kontributi i infeksioneve TORCH në rrezikun për autizëm është shumë i vogël: mendohet, për shembull, se ato lidhen me rreth 0,034% të rasteve të autizmit në Suedi dhe me 1,2% të rasteve të paaftësisë së rëndë intelektuale në atë vend.
Ndryshe është rreziku individual: rreth një në pesë fëmijë të lindur me infeksion të lindur TORCH mund të zhvillojë autizëm.
Ndërkohë, nuk u vërejtën lidhje mes këtyre infeksioneve dhe çrregullimeve të tjera të neurozhvillimit ose neuropsikiatrike, si ADHD-ja apo çrregullimi obsesiv-kompulsiv. Megjithatë, u vunë re (edhe te fëmijët me infeksione të lindura TORCH që nuk kishin marrë diagnozë për autizëm ose paaftësi intelektuale) vështirësi më të mëdha në shkollë dhe nota përgjithësisht më të ulëta se mesatarja, krahasuar me grupin e kontrollit.
Theksi te parandalimi
“Rezultatet tona sugjerojnë se disa infeksione të transmetuara te fetusi gjatë shtatzënisë mund të kenë efekte afatgjata në zhvillimin e trurit. Megjithëse këto infeksione të lindura janë të rralla, disa prej tyre mund të parandalohen, gjë që i bën të rëndësishme nga pikëpamja e shëndetit publik”, shprehet Reneé Gardner, studiuese në Departamentin e Shëndetit Publik të Institutit Karolinska, e cila ka kontribuar në studim.
Për shembull, sigurimi që vaksinat (si ajo kundër rubeolës) të jenë të përditësuara përpara shtatzënisë, ruajtja e një higjiene të mirë të duarve dhe ambientit të shtëpisë, shmangia e mishit të pagatuar mirë dhe ushqimeve të tjera me rrezik, si dhe kryerja e të gjitha vizitave dhe ekzaminimeve prenatale, janë praktika të mira që ulin rrezikun e marrjes së këtyre infeksioneve.
