Raporti i kredive me probleme, kryesisht për mikrofinancën arrin rekordin e rreth 16%

Raporti i kredive me probleme i institucioneve financiare jo-banka u rrit më tej në gjysmën e parë të këtij viti. Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, në mesin e këtij viti ky raport arriti në 15.7%, nga 14.2% që kishte qenë në fund të vitit të kaluar.

Aktualisht, raporti i kredive me probleme për institucionet financiare jo-banka vlerësohet në nivelet më të larta historike. Ky raport është më shumë se katër herë më e lartë krahasuar me nivelin mesatar të kredive me probleme të sektorit bankar, që në mesin e këtij viti ishte në nivelin 3.7%.

Ky raport u referohet institucioneve që ushtrojnë aktivitet në të gjitha format e kredidhënies, mikrokredisë, qirasë financiare, faktoringut dhe blerjes së kredive me probleme.

Gjatë gjysmës së parë të këtij viti, totali i aktiveve të këtyre institucioneve jobankare u zgjerua me rreth 1.3 miliardë lekë duke u ngjitur në nivelin e 67 miliardë lekëve.

IFJB-të e mbyllën pjesën e parë të vitit me një rezultat financiar pozitiv në vlerën 0.3 miliardë lekë, por ky rezultat ishte dukshëm më i ulët nga rezultati prej 1 miliard lekësh që u shënua në të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Struktura e aktiveve të institucioneve financiare të kreditimit dominohet nga aktiviteti i mikrokredisë dhe i qirasë financiare. Rritja e këtij segmenti të tregut në vitet e fundit ka ardhur sidomos nga mikrofinanca konsumatore, që ka shfaqur zgjerim të shpejtë, e mbështetur sidomos nga kreditë e shpejta konsumatore.

Ky model ofronte kredi në vlera mesatarisht të vogla, në kohë të shpejtë dhe pa analiza të mirëfillta rreziku; por, çmimi për kreditë e dhëna shpejt dhe lehtë ishin normat shumë të larta interesi. Deri në vitin 2022, ky model u lejua të zhvillohej pa kufizime, derisa Banka e Shqipërisë vendosi me rregullore një normë tavan interesi për kredinë konsumatore. Rregullorja solli një ulje graduale të normave të interesit për kreditë e vogla.

Megjithatë, ky aktivitet pësoi një shtrëngim të mirëfilltë rregullator gjatë vitit të kaluar, në vijim të çështjes që preku dy institucionet financiare jo-banka, Micro Credit Albania dhe Final.

Çështja në fjalë u bë shkak edhe për një shtrëngim të fortë në kuadrin rregullator të lidhur me mikrofinancën. Masat e reja të Bankës së Shqipërisë hynë në fuqi nga fillimi i vitit 2025.

Banka Qendrore vendosi për herë të parë disa kritere të detajuara, duke përfshirë edhe tregues sasiorë, në praktikat e administrimit të rrezikut në huadhënien konsumatore nga institucionet financiare jobanka.

Këto masa duket se kanë ndikuar në ngadalësimin e kredisë së dhënë nga institucionet e mikrofinancës. Ndërkohë, tregu i qirasë financiare (lizingut) vijon të shfaq ritme të qëndrueshme rritjeje, duke ndjekur rimëkëmbjen e shpejtë të ekonomisë në periudhën pas pandemisë.

Produkti është nxitur ndjeshëm nga rritja e turizmit, që ka rritur kërkesën për taksi dhe flotat e reja janë të orientuara drejt automjeteve elektrike. Blerja e tyre përbën një segment të rëndësishëm të kërkesës për financime me lizing. Një aktivitetet tjetër ku lizingu ka peshë të rëndësishme është financimi i blerjes së automjeteve për dhënien e tyre me qira, kryesisht për përdorim nga turistët.

Efekti i tërthortë i turizmit është shtrirë edhe në sektorët e distribucionit dhe tregtisë, që kanë zgjeruar flotat e tyre të automjeteve. Një segment në rritje është edhe ai i shërbimeve mjekësore (edhe këtu një pjesë e rëndësishme e kërkesës vjen nga turizmi mjekësor), ku blerja ose rinovimi i pajisjeve po financohet në një masë të madhe me qira financiare. /Monitor