Pas daljes nga burgu Evin në shkurt, aktivistja iraniane Sanaz Yekta u kthye në banesën e saj dhe zbuloi se një pjesë e sendeve personale mungonin.
Të lidhura
None found
Policia kishte kontrolluar shtëpinë e 46-vjeçares në Teheran pas arrestimit të saj në vitin 2025, kur ajo u akuzua për fyerje ndaj liderit suprem. Sipas Yektas, gjatë bastisjes autoritetet morën, mes të tjerash, stolitë e saj prej ari e argjendi dhe orën inteligjente.
Edhe pse ajo tashmë është liruar, institucionet shtetërore vazhdojnë t’i mbajnë sendet, duke mos zbatuar një vendim gjykate që urdhëronte kthimin e tyre.
“Nuk e di vërtet se çfarë duhet të bëj për t’i marrë sendet e mia”, deklaroi Yekta në një intervistë për Radion Farda të Radios Evropa e Lirë.
“Kam vërtet nevojë për to”, shtoi banorja e Teheranit.
Rasti i saj nuk është i veçuar.
Aktivistët thonë se autoritetet iraniane shpesh nuk ua rikthejnë pasurinë personave të cilësuar si të burgosur politikë. Sipas tyre, kjo mënyrë veprimi synon të vijojë ndëshkimin e tyre edhe pas përfundimit të burgimit.
Për ish-të burgosurit politikë, mosmarrja e sendeve personale përbën një barrë të konsiderueshme. Shumë prej tyre nuk mund të punojnë në institucionet shtetërore, ndërsa kriza ekonomike në Iran është përkeqësuar pas luftës gati shtatëmujore me Shtetet e Bashkuara, duke rënduar situatën financiare të këtyre personave.
“Përse do t’u duhej institucioneve të sigurisë ari i një të burgosuri politik?”, pyeti Yekta, e cila i përket komunitetit hebre në Iran. Ajo theksoi se pas lirimit, këta persona kanë nevoja financiare dhe përballen me vështirësi për të gjetur punë.
Vitet e fundit, Yekta është arrestuar dhe burgosur disa herë.
Në vitin 2024, ajo qëndroi gjashtë muaj në paraburgim, e akuzuar se kishte shpalosur në publik një flamur izraelit dhe kishte shprehur mbështetje për Izraelin, shtetin që Republika Islamike e konsideron armikun kryesor. Në fund të vitit të kaluar, ajo u shpall fajtore për fyerje ndaj liderit suprem dhe u dënua me pesë vjet burgim, por u lirua më herët.
“Është plaçkitje”
Edhe ish-të burgosur të tjerë politikë kanë raportuar raste të ngjashme.
Mohammad Habibi, mësues dhe aktivist i sindikatave, tregoi se gjatë arrestimit të tij në vitin 2022 policia i mori dy telefona, një kompjuter laptop dhe libra. Sipas tij, asnjë prej këtyre sendeve nuk i është kthyer ende.
“Autoritetet e quajnë konfiskim, por në të vërtetë bëhet fjalë për plaçkitje”, shkroi Habibi në platformën X.
Mehdi Mahmoudian, aktivist i njohur për të drejtat e njeriut dhe ish-i burgosur politik, tha se autoritetet nuk ia kanë kthyer pronën personale, përfshirë telefonat celularë, edhe pse kanë kaluar më shumë se tetë muaj nga ndalimi dhe lirimi i tij.
Ai deklaroi se kjo ka ndodhur megjithëse gjykatat kanë nxjerrë disa herë urdhra për kthimin e sendeve.
“Në Republikën Islamike duket se një vendim gjykate nuk vlen më shumë se një copë letër. Kjo lë të kuptohet se pronësia e qytetarëve respektohet vetëm deri në momentin kur një institucion sigurie interesohet për pasurinë e tyre”, shkroi Mahmoudian në X më 16 shtator.
“Kur një strukturë sigurie merr pasurinë e njerëzve dhe nuk zbaton urdhrin gjyqësor për ta rikthyer, fjala konfiskim bëhet vetëm një mënyrë më e butë për të përshkruar përvetësimin e pasurisë”, shtoi ai.
Konfiskime pa rregulla
Kodi Penal iranian përcakton se sendet e marra nga autoritetet duhet t’i kthehen pronarit pasi të mos jenë më të nevojshme për hetimin penal. Përjashtim bëjnë rastet kur pronësia është e diskutueshme ose kur ligji parashikon konfiskimin apo shkatërrimin e tyre.
Megjithatë, avokati iranian dhe eksperti ligjor me bazë në Turqi, Mousa Barzin, i tha Radios Farda se në praktikë këto rregulla nuk zbatohen gjithmonë.
“Në radhë të parë, marrja e sendeve mund të bëhet në mënyrë arbitrare dhe pa autorizim gjykate. Agjentët e sigurisë mund të hyjnë në banesën e një personi dhe t’i marrin sendet pa hartuar as listën e tyre dhe pa pasur leje ligjore për konfiskim”, tha ai.
Barzin shtoi se gjatë fazës së hetimit dhe proceseve gjyqësore, shpesh lihet pas dore detyrimi për t’ia kthyer pronarit sendet pasi hetimi të ketë përfunduar./REL
