Arrestimi i nëntë serbëve në Zubin Potok, të dyshuar për krime lufte, ka shkaktuar reagime të forta politike në Beograd.
Të lidhura
None found
Millosh Vuçeviç, kryetar i SNS-së, e ka akuzuar Prishtinën për zbatim të një politike terrori dhe frikësimi ndaj serbëve në veri të Kosovës, duke e lidhur drejtpërdrejt aksionin me kryeministrin Albin Kurti.
Reagimi i Beogradit vjen në një periudhë kur raportet Kosovë-Serbi vijojnë të shoqërohen me tensione dhe përplasje politike.
Përplasja e fundit ka ngritur dyshime nëse arrestimet po përdoren edhe për të forcuar narrativën e Serbisë mbi zhvillimet në veri të Kosovës.
Ekspertët vlerësojnë se deklaratat e ashpra të zyrtarëve serbë duhen parë edhe në raport me situatën e brendshme politike në Serbi dhe me afrimin e zgjedhjeve.
“Serbia është në mes të fushatës zgjedhore, ndërsa qeveria e Vuçiqit po përballet me presion serioz të brendshëm – çdo incident në Kosovë është një mundësi e mirë për regjimin”.
Profesori dhe analisti politik Florian Bieber e konsideron të pritshëm reagimin e autoriteteve serbe pas arrestimit të nëntë personave në Zubin Potok.
Në një prononcim për “Bota sot”, Bieber tha se qëndrimi i Beogradit është pjesë e një modeli të përsëritur reagimi, por se fushata zgjedhore dhe presioni i brendshëm politik i japin kësaj situate një rëndësi të veçantë.
Sipas tij, Serbia ndodhet në periudhë zgjedhore, ndërsa qeveria e presidentit Aleksandar Vuçiq po përballet me trysni të konsiderueshme brenda vendit. Në këto rrethana, retorika nacionaliste mund të përdoret për të larguar vëmendjen nga problemet e brendshme.
“Kjo vështirë se është befasuese. Së pari, ky është reagimi i zakonshëm i autoriteteve serbe”, deklaroi Bieber.
Ai theksoi se zhvillimet duhet të analizohen në kontekstin e fushatës zgjedhore në Serbi.
“Për më tepër, Serbia është në mes të fushatës zgjedhore dhe qeveria e Vuçiqit po përballet me presion serioz të brendshëm”, u shpreh ai.
Bieber vlerëson se rrethanat e brendshme mund t’i shtyjnë autoritetet serbe të përdorin mesazhe nacionaliste për të ndikuar te opinioni publik.
“Prandaj, nuk është befasi nëse ajo kërkon të largojë vëmendjen dhe të amplifikojë mesazhet nacionaliste”, tha analisti.
Sipas tij, çdo incident i ri në Kosovë mund të shndërrohet në një mjet politik për pushtetin e Beogradit.
“Duke pasur parasysh këto rrethana, çdo incident në Kosovë është kështu një mundësi e mirë për regjimin”, përfundoi Florian Bieber për “Bota sot”.
“23 mbetje njerëzore nuk janë propagandë, ato kërkojnë përgjigje – hapni arkivat, identifikoni viktimat dhe sillni të zhdukurit te familjet e tyre”.
Kryetari i Austrian Committee for NATO Enlargement, Günther Fehlinger-Jahn, thotë se arrestimet në Zubin Potok, zbulimi i mbetjeve njerëzore dhe reagimet e Beogradit duhet të shqyrtohen në një kuadër më të gjerë.
Sipas tij, ky kuadër përfshin si krimet dhe personat e zhdukur gjatë luftës së Kosovës, ashtu edhe krizën politike në Serbi.
Fehlinger-Jahn vlerëson se afrimi i zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 25 tetorit e bën edhe më të rëndësishëm kontekstin politik të reagimeve serbe ndaj Kosovës.
Ai i ka bërë thirrje Kosovës të jetë e përgatitur në aspektin politik dhe institucional për zhvillime të papritura gjatë javëve të fundit të fushatës zgjedhore.
Eksperti sqaron se nuk pretendon të ketë prova për një operacion të planifikuar nga Beogradi, por nënvizon se çdo përshkallëzim duhet të analizohet edhe përmes situatës së brendshme politike në Serbi.
“Arrestimet në Zubin Potok, zbulimi i mbetjeve njerëzore dhe reagimi agresiv nga Beogradi duhet të kuptohen në kontekstin e dy realiteteve të pazgjidhura: krimeve dhe personave të zhdukur nga lufta e Kosovës e viteve 1998–99, si dhe krizës politike të Serbisë në prag të zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit 2026”, deklaroi Fehlinger-Jahn.
Ai rikujtoi se Aleksandar Vuçiq ka dhënë dorëheqje nga posti i presidentit më 27 shtator dhe se synon të rikthehet në qeverisje si kryeministër.
Fehlinger-Jahn tha se Vuçiq ka dominuar politikën serbe si president ose kryeministër për rreth dymbëdhjetë vjet.
Ndërkohë, Serbia po shkon drejt zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, pas afro dy vitesh protestash të udhëhequra nga studentët.
“Ky kontekst zgjedhor ka rëndësi jashtëzakonisht të madhe”, u shpreh ai.
Sipas Fehlinger-Jahn, Kosova duhet të marrë masa për atë që në diskursin politik quhet “surprizat e tetorit”. Me këtë term nënkuptohen zhvillime dramatike të ndodhura pak para zgjedhjeve, të cilat mund ta ndryshojnë papritur agjendën politike.
“Besoj se Kosova duhet të përgatitet politikisht dhe institucionalisht për ‘surprizat e tetorit’. Ky është një term i vendosur politik për zhvillime dramatike pak para zgjedhjeve, të cilat papritur ndryshojnë agjendën politike”, deklaroi ai.
Megjithatë, ai përsëriti se nuk ka paraqitur prova për ndonjë operacion specifik që Beogradi e ka planifikuar tashmë.
“Nuk po pretendoj se posedoj prova për një operacion specifik të planifikuar tashmë nga Beogradi. Po paralajmëroj se çdo përshkallëzim i papritur lidhur me Kosovën gjatë javëve të fundit para 25 tetorit duhet të shqyrtohet edhe në kontekstin e fushatës së brendshme zgjedhore të Serbisë”, theksoi Fehlinger-Jahn.
Ai nënvizoi se Kosova ka qenë vazhdimisht një prej temave më emocionale të politikës nacionaliste serbe.
Fehlinger-Jahn iu referua edhe deklaratave të Millosh Vuçeviçit pas arrestimit të nëntë personave në Zubin Potok.
“Kur lideri i SNS-së, Millosh Vuçeviç, reagon ndaj arrestimeve në Zubin Potok duke folur për ‘terror’, ‘spastrim etnik’, ‘persekutim të hapur’ dhe akuza të fabrikuara për krime lufte, kjo retorikë nuk ndodh në vakum politik. Ajo po përdoret gjatë një fushate zgjedhore jashtëzakonisht të tensionuar në Serbi”, tha ai.
Sipas tij, faktet nuk duhet të humbasin nën peshën e deklaratave nacionaliste.
“Mos lejoni që retorika nacionaliste e fushatës zgjedhore t’i varrosë faktet”, deklaroi Fehlinger-Jahn.
Duke folur për aksionin “Dosja 23”, ai kujtoi se më 27 shtator Policia e Kosovës dhe Prokuroria Speciale njoftuan arrestimin e nëntë personave, të dyshuar për krime lufte kundër popullatës civile.
Fehlinger-Jahn theksoi se arrestimi nuk nënkupton dënim dhe se përgjegjësia duhet të përcaktohet përmes hetimeve dhe provave.
“Një arrestim nuk është një dënim, por Serbia nuk mund ta shpallë një hetim për krime lufte të paligjshëm vetëm sepse të dyshuarit janë serbë”, u shpreh ai.
Vëmendje të veçantë ai i kushtoi edhe mbetjeve njerëzore të gjetura në komunën e Zubin Potokut, të cilat, sipas autoriteteve të Kosovës, dyshohet se u përkasin së paku 23 personave të zhdukur gjatë luftës.
“23 grupe mbetjesh njerëzore nuk janë propagandë. Ato kërkojnë përgjigje”, theksoi Fehlinger-Jahn.
Ai kërkoi që Serbia të bashkëpunojë plotësisht për zbardhjen e fatit të të gjithë personave që vazhdojnë të figurojnë të zhdukur nga lufta e Kosovës.
“Serbia duhet të bashkëpunojë më në fund plotësisht për të zbardhur fatin e çdo personi që ende rezulton i zhdukur nga lufta e Kosovës”, deklaroi ai.
Eksperti kërkoi gjithashtu gjetjen e çdo varri, identifikimin e çdo trupi dhe hapjen e arkivave ushtarake, policore dhe të sigurisë që lidhen me këto raste.
“Çdo varr duhet të gjendet. Çdo trup duhet të identifikohet. Çdo arkiv relevant serb ushtarak, policor dhe i sigurisë duhet të hapet. Çdo transferim trupash duhet të rindërtohet. Çdo familje duhet të informohet se çfarë ka ndodhur me të dashurit e saj”, tha Fehlinger-Jahn.
Ai propozoi edhe themelimin e një Komisioni Kosovë–Serbi për të Vërtetën Historike, i cili do të funksiononte nën mbikëqyrje të fuqishme ndërkombëtare dhe me pjesëmarrjen e Shteteve të Bashkuara, Bashkimit Evropian dhe institucioneve ndërkombëtare të mjekësisë ligjore.
“Komisioni duhet të ketë një mision: të vendosë të dhënat e plota faktike”, u shpreh ai.
Sipas propozimit të tij, ky komision duhet të ketë qasje në arkiva dhe të analizojë dokumentet ushtarake, materialet e Ministrisë së Brendshme, të dhënat e shërbimeve të inteligjencës dhe sigurisë, urdhrat e kohës së luftës, vendosjen e njësive, dëshmitë forenzike, lokacionet e varreve dhe strukturat komanduese që vepruan gjatë viteve 1998 dhe 1999.
“Duhet të dimë: Kush u zhduk? Kush u vra? Ku u vranë? Ku u varrosën fillimisht? Kush urdhëroi zhvendosjen e trupave? Kush i transportoi? Kush organizoi varrosjet sekrete? Kush e dinte për to? Cilat institucione fshehën informacionin më pas? Dhe ku ndodhen sot personat e zhdukur?”, pyeti Fehlinger-Jahn.
Ai vlerësoi se çdo viktimë, çdo varr, çdo zhdukje dhe çdo hallkë e zinxhirit të përgjegjësisë duhet të regjistrohet dhe të dokumentohet.
Duke iu referuar vendimeve të Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, Fehlinger-Jahn tha se fshehja e trupave të shqiptarëve të Kosovës në Serbi është vërtetuar përmes gjetjeve gjyqësore ndërkombëtare.
“Ne tashmë e dimë nga gjetjet gjyqësore ndërkombëtare se fshehja e trupave të shqiptarëve të Kosovës brenda Serbisë ishte reale dhe e organizuar”, deklaroi ai.
Sipas tij, trupat e shqiptarëve të Kosovës të vrarë nga forcat serbe u transportuan nga Kosova dhe u varrosën fshehurazi në territorin e Serbisë.
Ai përmendi ndër të tjera rastet e Batajnicës, Petrovo Selos dhe zonës pranë liqenit të Peruçacit.
“Trupat u morën nga Kosova dhe u fshehën në territorin e Serbisë, përfshirë edhe në objekte të Ministrisë së Brendshme të Serbisë. Kjo nuk mund të harrohet. Kjo nuk mund të relativizohet. Dhe kjo nuk mund të mbetet një çështje e papërfunduar për një tjetër gjeneratë”, përfundoi Fehlinger-Jahn.
