Shkencëtarët Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel fituan Çmimin Nobel 2026 në Fiziologji ose Mjekësi për “zbulimet në lidhje me kanalet jonike të aktivizuara nga drita dhe optogjenetikën”, njoftoi të hënën institucioni që jep çmimin.
Karl Deisseroth, 54 vjeç, amerikan, Peter Hegemann, 71 vjeç, dhe Georg Nagel, 73 vjeç, të dy gjermanë, u përzgjodhën nga Asambleja Nobel e Institutit Karolinska në Suedi. Ata do të ndajnë mes tyre një shumë prej 12 milionë koronash suedeze (rreth 1.2 milionë dollarë).
Optogjenetika “bën të mundur aktivizimin ose çaktivizimin e aktivitetit të qelizave nervore individuale në një tru të gjallë”, thanë organizatorët e çmimit. “Kjo metodë po përdoret tashmë në laboratorë në të gjithë botën për të zbuluar misteret e trurit.”
Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel u shpallën fitues të Çmimit Nobel 2026 në Fiziologji ose Mjekësi, gjatë një konference për shtyp në Forumin Nobel të Institutit Karolinska në Stokholm, Suedi, më 5 tetor 2026. (Reuters)
Çmimi për Fiziologjinë ose Mjekësinë tradicionalisht hap serinë vjetore të shpalljeve të Çmimeve Nobel, ndërsa çmimet për Fizikën, Kiminë, Letërsinë, Paqen dhe Ekonominë do të shpallen gjatë ditëve në vijim.
Pesë Çmimet Nobel të krijuara fillimisht u përcaktuan në testamentin e shpikësit dhe industrialistit suedez Alfred Nobel dhe janë dhënë që nga viti 1901, me vetëm disa ndërprerje të kufizuara, kryesisht gjatë Luftës së Parë dhe Luftës së Dytë Botërore.
Një çmim i gjashtë, ai i Ekonomisë, u krijua në vitin 1968 nga banka qendrore e Suedisë, Riksbank.
Çmimi Nobel në Mjekësi ka vlerësuar disa nga zbulimet shkencore më me ndikim të shekullit të kaluar, përfshirë punën e Alexander Fleming për penicilinën, e cila u vlerësua në vitin 1945, si dhe Karl Landsteiner, i cili fitoi në vitin 1930 për zbulimin e grupeve të gjakut te njerëzit.
Vitin e kaluar, shkencëtarët amerikanë Mary Brunkow dhe Fred Ramsdell, si dhe japonezi Shimon Sakaguchi, fituan çmimin për punën e tyre që ndihmoi në shpjegimin se si sistemi imunitar kursen qelizat e shëndetshme, duke krijuar mundësi për trajtime të reja të sëmundjeve si kanceri.
Fituesit e Çmimit Nobel përzgjidhen nga komitete ekspertësh të emëruara nga institucionet që japin çmimet. Çmimet dorëzohen në Stokholm, me përjashtim të Çmimit Nobel për Paqen, i cili jepet në Oslo, një traditë që shpesh lidhet me bashkimin që lidhte Suedinë dhe Norvegjinë gjatë jetës së Nobelit.
Më shumë se 125 vjet pasi Nobel nënshkroi testamentin e tij, çmimet vazhdojnë të ruajnë shumë prej traditave të tyre të hershme.
Festimet kulmojnë më 10 dhjetor, përvjetorin e vdekjes së Nobelit, kur laureatët marrin çmimet e tyre në ceremonitë ku marrin pjesë familjet mbretërore të Suedisë dhe Norvegjisë, si dhe nderohen në darka gala të organizuara për nder të tyre.
