Tre shkencëtarë nderohen me Çmimin Nobel për zbulimin e kontrollit të qelizave nervore me dritë

Tre shkencëtarë janë shpallur fitues të Çmimit Nobel në Mjekësi për vitin 2026, në vlerësim të kërkimeve të tyre që kanë ndryshuar mënyrën se si shkencëtarët studiojnë aktivitetin e trurit. Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel u nderuan për zbulimet mbi kanalet jonike të kontrolluara nga drita dhe zhvillimin e optogjenetikës, një teknikë që u mundëson studiuesve të aktivizojnë ose çaktivizojnë qeliza nervore individuale duke përdorur dritën.

Kjo qasje ka hapur mundësi të reja për të kuptuar se si funksionon truri dhe se si komunikojnë neuronet me njëri-tjetrin. Sipas Komitetit të Nobelit, metoda tashmë përdoret në laboratorë në mbarë botën për të zbuluar më shumë rreth mekanizmave kompleksë të trurit. Deisseroth, 54 vjeç, punon në Universitetin Stanford në Kaliforni. Peter Hegemann, 71 vjeç, është profesor në Universitetin Humboldt në Berlin, ndërsa Georg Nagel, 73 vjeç, punon në Universitetin e Würzburgut në Gjermani.

Fituesit u shpallën të hënën në Institutin Karolinska në Stokholm, duke shënuar nisjen zyrtare të javës së Çmimeve Nobel. Çmimi i Mjekësisë është i pari që shpallet këtë javë. Më pas do të vijojnë çmimet për Fizikën, Kiminë dhe Letërsinë, ndërsa të premten do të shpallet fituesi i Çmimit Nobel për Paqen. Çmimi Nobel Memorial në Shkencat Ekonomike do të bëhet i ditur më 12 tetor.

Çmimi i këtij viti kap vlerën e 12 milionë koronave suedeze, rreth 1.2 milionë dollarë. Zbulimet e tre shkencëtarëve konsiderohen një hap i rëndësishëm në neuroshkencë, pasi optogjenetika u ka dhënë studiuesve një mënyrë jashtëzakonisht të saktë për të ndërhyrë në aktivitetin e neuroneve dhe për të studiuar më nga afër funksionimin e trurit.