Tre vjet pas sulmit të 7 tetorit 2023, Lindja e Mesme nuk ngjan më me rajonin që ishte përpara asaj date.
Të lidhura
None found
Ajo që u cilësua si sulmi më vdekjeprurës kundër Izraelit qysh prej krijimit të shtetit u bë pikënisja e një vargu ngjarjesh që riformatuan balancat ushtarake dhe politike në rajon.
Konflikti, që nisi me luftën në Gaza dhe përleshjet me Hezbollahun në Liban, u zgjerua më tej me përballjen e hapur Izrael-Iran dhe përfshirjen e Shteteve të Bashkuara; pasojat u ndjenë edhe në lundrimin tregtar dhe tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Në orët e para të 7 tetorit 2023, Brigadat Qassam të Hamasit dhe grupe të tjera palestineze depërtuan përmes dhjetëra pikave kufitare, ndërkohë që mijëra raketa u lëshuan mbi territorin izraelit. Brenda pak orësh u goditën kibucët, qytetet, objektet ushtarake dhe festivali muzikor Nova.
Rreth 1,200 persona humbën jetën, shumica prej tyre civilë, ndërsa 251 të tjerë u morën peng dhe u dërguan në Gaza.
Për Izraelin, ai sulm nuk ishte thjesht një humbje ushtarake, por edhe rrënimi i një koncepti të tërë të sigurisë kombëtare. Sistemet e vëzhgimit, informacionet dhe bindja se Hamasi mund të izolohej brenda Gazës dolën të pamjaftueshme përballë asaj që ndodhi.
Reagimi izraelit ishte i shpejtë. Qeveria e udhëhequr nga Benjamin Netanyahu shpalli gjendjen e luftës dhe i vuri si synime shkatërrimin e kapaciteteve ushtarake e qeverisëse të Hamasit, si dhe kthimin e pengjeve.
Më 27 tetor 2023 filloi ofensiva tokësore në Gaza, në fillim në veri dhe më pas në drejtim të qendrës dhe jugut. Përleshjet dhe bombardimet shkaktuan një krizë të thellë humanitare; qindra mijëra palestinezë u detyruan të zhvendosen dhe sistemi shëndetësor në Gaza u vu nën një trysni ekstreme.
Në nëntor 2023, Katari, Egjipti dhe Shtetet e Bashkuara ndërmjetësuan armëpushimin e parë të rëndësishëm. Falë marrëveshjes u liruan më shumë se 100 pengje dhe qindra të burgosur palestinezë, por ndërprerja e luftimeve zgjati vetëm një javë.
Për më tepër, konflikti filloi të shtrihej në rajon. Më 8 tetor 2023, Hezbollahu hapi zjarr nga Libani në shenjë mbështetjeje për Gazën. Raketat, dronët dhe goditjet izraelite u kthyen në dukuri të përditshme përgjatë kufirit, duke i shtyrë dhjetëra mijëra banorë të të dyja anëve të braktisnin shtëpitë e tyre.
Po në nëntor, Huthitët nga Jemeni filluan të sulmojnë anijet në Detin e Kuq, duke e lidhur kështu luftën me një nga rrugët kryesore të tregtisë botërore. Operatorët e mëdhenj detarë nisën t’i shmangen Detit të Kuq dhe Kanalit të Suezit, çka zgjati kohën e transportit dhe rriti kostot e sigurimit.
Gjatë vitit 2024, përballja mes Izraelit dhe Iranit doli në dritë. Pas sulmit që goditi kompleksin diplomatik iranian në Damask më 1 prill, Irani ndërmori më 13-14 prill një sulm të drejtpërdrejtë kundër Izraelit me qindra dronë dhe raketa.
Disa ditë më pas Izraeli ktheu përgjigje me një goditje të kufizuar brenda territorit iranian. Kështu u thye tabuja e një konfrontimi të drejtpërdrejtë midis dy vendeve.
Më tej, kriza mori një rrjedhë tjetër. Në korrik 2024, në Teheran u vra kreu politik i Hamasit, Ismail Haniyeh. Në shtator, shpërthimi i mijëra aparateve të komunikimit që përdornin anëtarët e Hezbollahut la dhjetëra viktima dhe mijëra të plagosur.
Më 27 shtator, një sulm ajror izraelit në periferinë jugore të Bejrutit i mori jetën udhëheqësit të Hezbollahut, Hassan Nasrallah. Më pas, Izraeli nisi operacione tokësore në jug të Libanit.
Në dhjetor 2024, regjimi i Bashar al-Asadit në Siri ra nga pushteti. Për Iranin, rënia e Damaskut përbënte një humbje të rëndë, sepse Siria kishte shërbyer prej dekadash si lidhja kryesore tokësore mes Teheranit dhe Hezbollahut në Liban.
Një armëpushim tjetër në Gaza hyri në fuqi në janar 2025, por bisedimet për fazën e dytë ngecën dhe në mars Izraeli rifilloi operacione të gjera ushtarake.
Më 13 qershor 2025, Izraeli filloi një fushatë të madhe kundër Iranit, duke goditur objektiva bërthamorë, kapacitete raketore dhe komandantë të lartë ushtarakë. Irani u kundërpërgjigj me raketa balistike dhe dronë.
Më 22 qershor, Shtetet e Bashkuara u përfshinë në mënyrë të drejtpërdrejtë në konflikt dhe goditën objektet bërthamore iraniane në Fordow, Natanz dhe Isfahan. Lufta zgjati 12 ditë.
Në tetor 2025, një marrëveshje e re armëpushimi në Gaza mundësoi lirimin e pengjeve të fundit që konfirmoheshin ende gjallë, megjithatë ajo nuk zgjidhi çështjet kryesore politike dhe të sigurisë.
Gjithashtu, lufta la gjurmë në diplomacinë ndërkombëtare. Britania, Franca, Kanadaja, Australia dhe shtete të tjera e njohën zyrtarisht Palestinën, ndërsa mbështetja e kahershme për Izraelin u përça në disa vende perëndimore.
Më 28 shkurt 2026, konflikti kaloi në një shkallë tjetër: Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ndërmorën një operacion të përbashkët në përmasa të mëdha kundër Iranit. Nga sulmet mbeti i vrarë edhe udhëheqësi suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei.
Përplasja u përhap edhe në shtetet e Gjirit, ndërsa raketat dhe dronët iranianë u drejtuan kundër bazave dhe instalimeve amerikane. Ngushtica e Hormuzit u bë një prej pikave qendrore të trysnisë ushtarake e ekonomike, me efekte mbi furnizimin global me energji.
Tre vjet pas 7 tetorit, efektet e luftës shtrihen tashmë përtej Izraelit dhe Gazës. Hamasi është goditur rëndë, Hezbollahu ka humbur një pjesë të konsiderueshme të udhëheqjes së vet, regjimi i Asadit është përmbysur dhe Irani është goditur drejtpërdrejt në territorin e tij.
Në Gaza, shkatërrimi dhe kriza humanitare vazhdojnë në përmasa të mëdha. Sipas të dhënave të cituara në material, që nga nisja e luftës janë vrarë më shumë se 74 mijë palestinezë dhe janë plagosur mbi 175 mijë të tjerë.
Nga ana tjetër, Izraeli ende përballet me pasojat e sulmit të 7 tetorit dhe me pikëpyetjet se përse strukturat e sigurisë dështuan ta parandalonin atë.
Tri vjet më pas, ai që filloi si një sulm nga Rripi i Gazës ndaj Izraelit është kthyer në një konflikt me ndikime mbi gjithë Lindjen e Mesme, mbi marrëdhëniet ndërkombëtare, transportin detar dhe tregjet globale të energjisë.
