Henri B. Kagan dhe Kenso Soai u vlerësuan të mërkurën me Çmimin Nobel për Kimi për vitin 2026 për “zbulimin e efekteve jolineare dhe autokatalizës në sintezën organike asimetrike”.
Kagan, 95 vjeç, dhe Soai, 76 vjeç, zgjidhën një mister kimik: Në botë ekzistojnë disa molekula që janë imazhe pasqyruese të njëra-tjetrës. Ky është një fenomen i njohur si kiralitet, nga fjala greke që do të thotë dorë (meqenëse duart janë imazhe pasqyruese të njëra-tjetrës).
Aminoacidet janë ndër molekulat kirale dhe një organizëm i gjallë mund të përmbajë vetëm një nga versionet. Molekula tjetër pasqyruese gjendet rrallë diku tjetër në natyrë. Se si mund të ndodhte një çekuilibër i tillë nuk kuptohej.
Njoftimi u bë këtë mëngjes në Akademinë Mbretërore Suedeze të Shkencave në Stokholm nga Ellen Moons, sekretare e përgjithshme e akademisë. Dyshja do të ndajë çmimin prej 12 milionë kronash suedeze (1.2 milionë dollarë).
Puna e tyre ka qenë “revolucionare për kimistët që zhvillojnë reaksione për prodhimin e produkteve farmaceutike, aromave dhe materialeve të reja”, tha komiteti i Nobelit në një deklaratë.
David Pendlebury, kreu i analizës kërkimore në Institutin për Informacion Shkencor të Clarivate, tha se puna e tyre hapi drejtime të reja për kimistët që eksplorojnë se si lindi kompleksiteti molekular. “Çmimi Nobel në Kimi i këtij viti njeh zbulimet, ndikimi i të cilave është shpalosur gjatë dekadave”, tha ai.
Vitin e kaluar, tre shkencëtarë fituan Çmimin Nobel në Kimi për zhvillimin e strukturave të reja molekulare që mund të bllokojnë sasi të mëdha gazi brenda, duke hedhur themelet për të thithur potencialisht gazrat serrë nga atmosfera ose për të mbledhur lagështi nga mjediset e shkretëtirës.
Çmimet e këtij viti filluan me Çmimin Nobel për mjekësi, i cili u dha të hënën tre shkencëtarëve, puna e të cilëve çoi në krijimin e një mjeti që përdor dritën për të ndihmuar në zbulimin e mënyrës se si funksionon truri. Çmimi i fizikës i dhënë të martën njohu përpjekjet e një shkencëtari për të çmitizuar një grup të rrallë neutrinosh.
Çmimi për letërsi do të jepet të enjten. Pasi të ndahet çmimi për paqe të premten, Çmimi Nobel përkujtimor në Shkencat Ekonomike do të shpallet të hënën.
Sondazh
Lexo gjithashtu
