Përdorimi masiv i inteligjencës artificiale, veçanërisht i ChatGPT-së, po ndryshon rrënjësisht mënyrën si njerëzit komunikojnë, mendojnë dhe ndërtojnë marrëdhënie. Sipas të dhënave të fundit, ChatGPT merr rreth 2.5 miliardë kërkesa në ditë dhe numëron mbi 800 milionë përdorues në mbarë botën, duke e lënë shumë pas platforma të tjera si Google Gemini, Grok, Perplexity apo Claude. Të ftuar në emisionin “Wake Up” në Top Channel, Brendon Bënja nga Geek Room dhe psikologia klinike Rudina Koromani diskutuan rreth ndikimit që ky fenomen po ka në shëndetin mendor dhe në marrëdhëniet njerëzore.
Përdorim i larmishëm, por me rreziqe
Sipas Bënjës, përdoruesit kanë filluar të diferencojnë platformat sipas qëllimit: Gemini përdoret më shumë për rishkrim tekstesh dhe emailesh, ndërsa Claude konsiderohet më efikas në kodim. Studime nga Ipsos dhe McKinsey tregojnë se rreth 70% e njerëzve e përdorin inteligjencën artificiale çdo ditë, kryesisht për qëllime profesionale, por gjithnjë e më shumë edhe për çështje personale.
Rreziku i zëvendësimit të psikologut
Koromani theksoi se një nga problemet më shqetësuese është përdorimi i ChatGPT-së si zëvendësues i terapisë psikologjike. Ndryshe nga një psikolog, i cili analizon, sfidon mendimet dhe ndihmon individin të kuptojë më thellë emocionet e tij, ChatGPT priret të “validojë” çdo gjë që përdoruesi thotë, pa marrë parasysh nëse është e drejtë apo jo. Kjo mund të rëndojë problematika si ankthi apo depresioni, në vend që t’i trajtojë ato.
Një fenomen i ri i vërejtur nga vetë psikologia është se tashmë klientë të rinj i drejtohen kabinetit të saj pasi janë “rekomanduar” direkt nga ChatGPT, i cili ka filluar të sugjerojë profesionistë me emra konkretë në bazë të vendndodhjes së përdoruesit – një shenjë se AI po zëvendëson gjithnjë e më shumë motorët e kërkimit tradicionalë si Google.
Lajmi nga Kina dhe partnerët virtualë
Bisedë veçanërisht shqetësuese ishte ajo rreth vendimit të fundit të shtetit kinez për të fikur miliona agjentë AI që shërbenin si “partnerë romantikë” virtualë për përdoruesit. Sipas të ftuarve, kjo tregon se autoritetet kineze e kanë konsideruar këtë praktikë të dëmshme për shëndetin mendor, pasi krijon lidhje emocionale të thella me një entitet artificial që më pas e bën të vështirë kalimin drejt marrëdhënieve reale njerëzore. Në disa raste ekstreme, individë kanë shpenzuar shuma të majme (deri në 2 milionë dollarë) për partnerë virtualë. Koromani paralajmëroi se personat që ndërtojnë raporte romantike me chatbot-ët rrezikojnë të izolohen plotësisht, duke refuzuar kontaktin real me njerëz, pasi ndihen “të pakuptuar” nga bota reale krahasuar me përgjigjet gjithmonë pozitive të AI-së.
Ndikimi te brezat e rinj
Studime të fundit të përmendura në bisedë tregojnë se përdorimi i AI nga nxënësit në shkolla ka rritur notat në afat të shkurtër, por ka ulur aftësinë për të menduar në mënyrë kritike dhe për të lexuar në thellësi, një shqetësim serioz për të ardhmen e brezave të rinj, veçanërisht Millennials dhe Gjeneratës Z, që përbëjnë 65-70% të përdoruesve të AI.
