7 Tetor 2026, 17:44
Nga Erion Periku
Dëftesa
Muajt e fundit të pranverës, vera dhe fillimi i vjeshtës kanë qenë një periudhë e trazuar për arsimin shqiptar, jo aq për shkak të një përballjeje serioze të botës akademike me rezultatet, problematikat dhe nevojën për zgjidhje, sesa për shkak të një shkëputjeje gjithnjë e më të dukshme të diskursit akademik nga realiteti konkret i arsimit. Në vend të analizës së të dhënave, debatit kritik dhe formulimit të zgjidhjeve të argumentuara, hapësira publike akademike është mbushur me forma komunikimi që privilegjojnë propagandën, vetëkënaqësinë institucionale, postimet në Facebook dhe podkastet, ndërsa së fundmi këtij repertori i janë shtuar edhe videot e njëpasnjëshme reklamuese, sikur arsimi të ishte ujë me sheqer.
Disa prej ngjarjeve që e karakterizuan këtë periudhë, të cilat kanë ndikuar dhe vazhdojnë të ndikojnë në krijimin e gjendjes në të cilën ndodhemi, janë:
1. Në mesin e muajit prill, Presidenti i Republikës, i cili, ndër të tjera, është edhe Doktor i Shkencave, dekoroi me medaljen kalorsiake tre shqiptarë të diasporës për arritje të larta akademike. Megjithatë, mbetet e paqartë pse u përzgjodhën pikërisht ata, kur në diasporë ka dhjetëra, në mos qindra, studiues shqiptar me kontribute më cilësore e më të rëndësishme akademike. Edhe më domethënëse se përzgjedhja ishte heshtja e të dekoruarve. Kalorësit e rinj, para dhe pas ceremonisë, përveç lavdeve për ata që i dekoruam, nuk gjetën asnjë fjalë kritike për gjendjen e arsimit të lartë në Shqipëri dhe, çuditërisht, as kohën për të takuar kolegët e tyre shqiptarë, ndonëse këta të fundit ndodheshin vetëm 50 metra larg sallës së ceremonisë.
2. Në fund të majit nisën protestat qytetare, ndoshta e vetmja ngjarje vërtet cilësore në shqiptëri gjatë dy a tre dekadave të fundit. Studentët i kujtuan qeverisë se llogaritë me ta mbeten ende të hapura, ndërsa gjendja e arsimit të lartë sot është edhe më e rënduar se tetë vite më parë, kur qeveria, përmes taktikave politike, arriti ta manipulojë dhe ta shtypë protestën studentore.
3. Në mes të qershorit u publikua renditja QS e universiteteve. Shqipëria, si një nga vetëm pesë vendet në Evropën gjeografike, sërish nuk kishte asnjë universitet në këtë renditje. Askush nuk foli, askush nuk u shqetësua dhe askush nuk propozoi një rrugë për të dalë nga kjo gjendje. Nuk folën as ata që për çdo gjë bëjnë krahasime me të shkuarën dhe, ndonjëherë, edhe me rajonin. Nuk folën as ministri i Arsimit, as kryeministri, të cilët vazhdojnë të jenë të bindur se jemi mirë, edhe pse, sipas tyre, gjithmonë ka vend për më mirë. Për fat të keq, kësaj here nuk u hyri në punë as krahasimi me vitin 2013, madje as ai me vitin 1938.
4. Në fillim të korrikut, Akademia e Shkencave shpalli fituesit për anëtarë të Akademisë së të Rinjve. Sipas Akademisë, përzgjedhja ishte bërë mbi bazën e kritereve të larta akademike. Ngjarja u promovua disa herë nga Akademia, edhe më shumë ngaAkademia e të Rinjve dhe, natyrisht, nga vetë individët e përzgjedhur. Por, nëse shqyrtohen me kujdes cilësitë akademike të të zgjedhurve, pretendimi për standarde të larta ngre pikëpyetjeserioze: edhe kandidati më i spikatur ndër ta, për nga niveli i arritjeve akademike, vështirë se shkon përtejnivelit të një studenti në vitin e parë të studimeve doktorale, ndërsa profili mesatar është më pranë atij të një studenti në vitin e parë të masterit.
5. Gushti ishte pushim, bashkë me administratën pushoi edhe bota akademike.
6. Në shtator u publikuan rezultatet e PISA 2025.Ato ishin mjaftueshëm shqetësuese për të kërkuar një reflektim serioz. Megjithatë, kjo nuk e shqetësoi ministren e Arsimit, e cila, me një fjalim po aq “cilësor” sarezultatet e nxënësve shqiptarë në lexim, u përpoq të na bindte se gjithçka është në rregull dhe senihilizmi nuk ka vend në ministrinë e saj. Ndërsafliste për optimizëm, ylli në xhaketën e saj ngjante gjithmjë e më shumë me S-të sulmuese të dikurshme. Sigurisht, pas saj nuk mbetën as anëtarët e Parlamentit, kuka më shumë doktorë shkencash se në Senatin italian, të cilët publikuan statuse duke komentuar e, në disa raste, edhe duke manipuluar renditjen.
7. Pak ditë pasi rezultatet e PISA-s u paraqitën me optimizëm institucional, vjen edhe lajmi për zgjerimin e hartës universitare: katër universitete të reja në Fier, Vlorë, Tiranë dhe Korçë, ndërsa përmendet edhe bashkëpunimi me një rrjet universitar me bazë në Londër.
Kështu, Shqipëria duket se po hyn në një epokë të re të matjes së cilësisë akademike me toponimi. Universitetet tona tashmë kanë marrë emra që përfshijnë figura historike, periudha kohore, fusha betejash, vende, kontinente, planete, dete e oqeane; Londra, ndërkohë, rishfaqet edhe një herë si horizont i ri akademik.
Nëse kësaj liste aktuale do t’i shtoheshin edhe emrate universiteteve të mbyllura, si dhe qytetet e shtetet me të cilat këto institucione kanë pasur bashkëpunime, Shqipëria me siguri do të konkurronte seriozisht për një çmim të parë në anomalinë e emërtimit dhe të konceptimit institucional. Megjithatë, me këtë ritëm, lista vetëm sa zgjerohet, hartografia universitare pasurohet, ndërsa pyetja thelbësore — çfarë po ndodh me cilësinë? — mbetet modestisht në auditor.
Shtimi i institucioneve duket si një mënyrë veçanërisht elegante për ta zëvendësuar debatin mbi rezultatet me debatin mbi tabelën e emrave.
8. Në fund të shtatorit, publikimi i Times Higher Education World University Rankings solli një të dhënë që, për një universitet si Universiteti i Tiranës, duhej të ishte arsye për reflektim serioz. Universiteti i Tiranës - institucioni më i madh dhe historikisht qendra kryesore e arsimit të lartë në Shqipëri - u rendit në fundin e listës globale, në një renditje ku përfshiheshin 2,297 universitete. Megjithatë, ky rezultat nuk e shqetësoi hiç trupën akademike. Përkundrazi, në postimet e tyre bajate, rezultati u paraqit si një “zhvillim i rëndësishëm” dhe si “një hap i ri në rrugëtimin ndërkombëtar”, gjë e cila deri diku është e kuptueshme; nëse do të dinin të bënin më mirë apo të ndjenin qoftë edhe një fije përgjegjësie, institucioni nuk do të ishte në atë farë derexheje.
9. Së fundmi, lista e studiuesve me ndikim ndërkombëtar, e përgatitur nga Elsevier në bashkëpunim me Stanford, e gjen Shqipërinë në fund të Europës gjeografike me vetëm dy kërkues të përfshirë, asnjëri prej të cilëve nuk i përket institucioneve publike shqiptare.
Qartazi, kjo gjendje nuk shqetëson askënd: as ekzekutivin, as legjislativin dhe, çfarë është më e keqja, as trupën akademike.
Kjo dëftesë, njësoj si paraardhëset e saj, është më e keqe nga sa duam ta pranojmë. Dhe, nëse nuk ndryshon asgjë, ka shumë gjasa që edhe dëftesat e ardhshme të jenë po kaq të këqija.
erion periku
Insights
5 Tetor 2026, 10:03
Ben Blushi
Rastësisht dëgjova 500 studentë që thanë me një gojë Jam Mesdhetar.Megjithëse ata ishin të lumtur ngaqë po m...
Insights
5 Tetor 2026, 07:19
Paskal Kaçani
foto ilustruese
TIRANË - 5 Tetori është ajo ditë në vit kur kalendari përkulet me përulësi përpara një pr...
Insights
2 Tetor 2026, 10:54
Paskal Kaçani
VALDARNO – Nën diellin e butë të Toskanës, mes kodrave të gjelbra e vreshtave të Valdarnos aretino dhe fiorentino, komunit...
Insights
1 Tetor 2026, 17:51
Irena Beqiraj
Irena Beqiraj
Intimiteti nuk është thjesht një akt fizik, as vetëm një akt emocional; është një urë midis shpi...
Insights
26 Shtator 2026, 07:18
Bledian Koka
Edi Rama eshte i vetmi kryeminister qe doli para gjithe botes dhe i pershkroi qytetaret e tij si anti-semite pa iu dridhur qerpiku. E beri ne menyren me te ne...
Insights
25 Shtator 2026, 20:57
Besmir Semanaj
Besmir Semanaj
Çmendet Rama
Sot ne OKB para përfaqësuesve të 193 shteteve, mes tyre SHBA-ja me miliardat e saj në çipa d...
Insights
20 Shtator 2026, 17:39
Rezarta Gagani
Rezarta Gagani
Përballë pallatit tim po ndërtohet një pallat. Pallati ku banoj është i pari në vijën e rrugës....
Insights
16 Shtator 2026, 09:32
Auron Janku
Auron Janku
Ka një sëmundje politike që nuk diagnostikohet me analiza gjaku. Quhet Sindroma e Stokholmit politik: viktima fillon të mbr...
Insights
12 Shtator 2026, 10:13
Ola Xama
Ola Xama
Po “Cereni” qe i ke dhene token e ushtrise me 1 euro per te bere restorant cfare eksporton? Dhe kjo pa patur asgje personale me person...
Insights
2 Shtator 2026, 10:34
Idriz Konjari
Idriz Konjari
Shqipëria po hedh hapa të sigurt drejt integrimit në Bashkimin Evropian, por do te ishte gabim që integrimi evropian t&eu...