Projekti që mund të ‘varrosë’ idenë e shtetit palestinez, çfarë fshihet pas planit E1?

9 Tetor 2026, 14:20Bota TEMA
Projekti që mund të ‘varrosë’ idenë e shtetit

 Në një ndërtesë të vogël metalike, që shërben si qendër e fshatit, Abu Khamis flet me zemërim për situatën gjithnjë e më të vështirë me të cilën përballen banorët.

“Izraeli dëshiron të na largojë. Po qeveritë tuaja çfarë po bëjnë?”, pyet ai me zë të lartë, ndërsa, pavarësisht gjithçkaje, na ofron çaj, në respekt të traditës beduine të mikpritjes.


Kreu i fshatit ka arsye për shqetësim.

Që nga vizita e fundit, në dhjetor të vitit 2025, situata në Khan al Ahmar është përkeqësuar ndjeshëm. Kolonia izraelite Kfar Adumim është zgjeruar, ndërsa një grup i ri banesash është ngritur pranë fshatit.


Në kodrën në lindje, në drejtim të Jeruzalemit, është shfaqur gjithashtu një pikë e re vendbanimi, me një ndërtesë të parafabrikuar dhe dy flamuj izraelitë.

Mes këtyre zonave është hapur një rrugë e re, nga e cila, sipas banorëve, mbërritën personat që terrorizuan rreth 200 banorët e fshatit natën e 26 shtatorit. Ata kullotën bagëtitë mes shtëpive dhe hodhën gurë, ndërsa përdorën edhe sprej irritues kundër personave që u dolën përpara.

Sipas Abu Khamis, ushtria izraelite nuk ndërhyri për t’i ndaluar. “Nga ushtria nuk pres asgjë ndryshe. Por më parë, kur ndodhnin gjëra të tilla, komuniteti ndërkombëtar reagonte për të na mbrojtur. Tani nuk kemi parë askënd”, thotë ai.

Projekti E1, në qendër të konfliktit

Khan al Ahmar nuk është një fshat i zakonshëm. Pozicioni i tij gjeografik e bën një pikë kyçe në një nga projektet më të debatueshme të zgjerimit të kolonive izraelite në Bregun Perëndimor.

Fshati ndodhet pranë kolonisë së madhe Ma’ale Adumim, me rreth 36 mijë banorë, në periferi të Jerusalemit. Ai gjendet pikërisht në korridorin E1, ku Izraeli synon të lidhë Ma’ale Adumim me Jerusalemin përmes zgjerimit të vendbanimeve.

Ky projekt do të ndante në dy pjesë territorin që, sipas marrëveshjeve të Oslos, parashikohej të ishte pjesë e shtetit të ardhshëm palestinez. Për vite me radhë, qeveritë izraelite kanë shmangur zbatimin e tij, edhe për shkak të kundërshtimit të fortë ndërkombëtar.

Situata ndryshoi në verën e vitit 2025, kur ministri izraelit i Financave, Bezalel Smotrich, njoftoi se projekti E1 do të realizohej. Sipas tij, synimi ishte të “varrosej vetë ideja e një shteti palestinez”.

Në muajt e fundit janë shpallur tenderët për ndërtimin e 3.401 banesave në zonën E1. Afatet përkatëse përfundojnë më 19 dhe 25 tetor, vetëm dy ditë para zgjedhjeve.

Protestat ndërkombëtare, një letër kundërshtimi e disa vendeve të Bashkimit Europian dhe sanksionet e vendosura më pas nga një grup i kufizuar shtetesh nuk kanë sjellë ndryshim në qëndrimin e qeverisë izraelite.

Një pikë pa kthim?

“Nëse nuk ndalet, projekti E1 do të arrijë një pikë pa kthim më 19 tetor”, paralajmëron Daniel Seidemann, një nga ekspertët më të njohur të kësaj zone, i cili prej vitesh kundërshton zbatimin e projektit.

Edhe organizata izraelite Peace Now paralajmëron se qeveria aktuale po përpiqet të krijojë fakte të kryera në terren, të cilat do të jetë e vështirë të ndryshohen nga çdo qeveri e ardhshme.

Si dëshmi, organizata përmend shtimin e pikave të reja të vendbanimeve, përfshirë ato të ngritura pa autorizim, rritjen e sulmeve ndaj palestinezëve dhe krijimin e kolonive të reja me mbështetjen e qeverisë.

Sipas të dhënave të Kombeve të Bashkuara, që nga viti 2022, kur qeveria aktuale mori detyrën, rreth 6 500 palestinezë janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre në 132 komunitete, si pasojë e presionit të lidhur me këto vendbanime. Vetëm në dhjetë ditët e fundit, sipas të dhënave të cituara nga Peace Now, janë regjistruar 109 sulme në 75 komunitete, me dy viktima.

“Kjo tokë është e jona. Po e rimarrim”, deklaroi Smotrich pak ditë më parë, gjatë një takimi me konservatorë amerikanë dhe europianë. Ai iu referua territorit që e quan Judea dhe Samaria, ndërsa komuniteti ndërkombëtar e njeh si Bregu Perëndimor.

Edhe opozita nuk premton ndryshime të plota

Qëndrimi i opozitës izraelite, e cila synon të sfidojë kryeministrin Benjamin Netanyahu, është më i moderuar.

Gadi Eisenkot, udhëheqës i bllokut opozitar të ndryshimit, deklaroi për The Times of Israel se, nëse zgjidhet kryeministër, të gjitha pikat e paligjshme të vendbanimeve në zonat A dhe B do të evakuohen.

Ndërsa vendbanimet në zonën C, të miratuara ligjërisht nga shteti izraelit, do të mbeten dhe do të shqyrtohen.

Megjithatë, mbetet e paqartë nëse një qeveri e mundshme e drejtuar prej tij do të ishte në gjendje të sfidonte seriozisht kolonitë dhe banorët e tyre, pasi edhe brenda koalicionit të tij ka politikanë me lidhje të forta me këto komunitete.

Frika nga dëbimi dhe ndjenja e braktisjes

Për banorët e Khan al Ahmar, rifillimi i projektit E1 ka sjellë edhe një urdhër të ri për prishjen e fshatit.

Këtë herë, megjithatë, ndryshe nga 17 vjet më parë dhe nga viti 2018, kur çështja tërhoqi vëmendjen ndërkombëtare, reagimet kanë qenë shumë më të pakta.

Ndërkohë, jeta e përditshme është bërë gjithnjë e më e vështirë. Shkolla e fshatit, e ndërtuar nga një organizatë joqeveritare italiane me goma të përdorura për të shmangur ndalimin e ndërtimeve me tulla e beton, mbetet shpesh pa energji elektrike, pasi kabllot priten. E njëjta gjë ndodh edhe me tubat e furnizimit me ujë.

Natën, banorët shkojnë të flenë me frikën se mund të përballen me një tjetër sulm.

“Ne po rezistojmë, por edhe për sa kohë mund ta bëjmë këtë? Nuk jemi ndier kurrë kaq të braktisur”, përfundon Abu Khamis.

Lini një Përgjigje