Steinmeier dhe Macron: Dy europianë në prag të lamtumirës

Presidentët Frank-Walter Steinmeier dhe Emmanuel Macron po i afrohen fundit të mandateve të tyre. Takimi i tyre në Francë tregoi qartë se partneriteti franko-gjerman ka nevojë urgjente për impulse dhe ide të reja.

Delegacioni gjerman nuk pa asgjë nga grevat e nxënësve në rrugët e Parisit. Autokolonat e tyre kaluan pa pengesa nëpër kryeqytetin francez. Ndërkohë, rreth Harkut të Triumfit dhe Champs-Élysées qarkullimi ishte bllokuar për orë të tëra. Për shkak të vizitës së nivelit të lartë, rrugët ishin mbyllur në një zonë të gjerë.

Presidenti francez Emmanuel Macron kishte zgjedhur një gjest të veçantë. Nderimet ushtarake për mysafirin gjerman, presidentin Frank-Walter Steinmeier, u zhvilluan këtë herë nën Harkun e Triumfit. Kështu, herët në mëngjes, himni gjerman u dëgjua në zemër të Parisit, nën rrezet e diellit dhe në temperatura të ulëta.

Shumë pyetje, pak përgjigje

Ishte një gjest solemn, plot miqësi dhe simbolikë, por njëkohësisht dukej sikur vinte nga një epokë e largët. Në të dy vendet, forcat populiste në skajet e spektrit politik po fitojnë gjithnjë e më shumë mbështetje. Në Gjermani, AfD-ja renditet në vendin e parë në sondazhet kombëtare. Në Francë, pas Emmanuel Macron mund të vijë Jean-Luc Mélenchon nga e majta ose Marine Le Pen nga e djathta ekstreme.

Kësaj i shtohet edhe një krizë ekonomike që kërcënon mirëqenien. Çështjet e pazgjidhura të drejtësisë sociale po i nxjerrin brezat e rinj në protesta. Macron theksoi në Paris se rrjetet sociale po shndërrohen gjithnjë e më shumë në instrumente të dezinformimit dhe po nxisin dyshime ndaj demokracisë.

Ndërsa AfD-ja mund të formojë së shpejti qeverinë e parë në një land gjerman, presidenti Steinmeier mbetet optimist. Ai deklaroi se Gjermania do të vazhdojë të luajë një rol mbështetës dhe udhëheqës në Evropë dhe se gjermanët do të mbeten evropianë të mirë. Megjithatë, ai nuk shpjegoi se mbi çfarë e bazonte këtë bindje. Gjatë konferencës së përbashkët për shtyp në Pallatin Élysée nuk u lejuan pyetje nga gazetarët.

E ardhme pa plan

Politologu Jacob Ross nuk habitet nga kjo situatë. Sipas tij, si Macron ashtu edhe Steinmeier nuk kanë një program të qartë për Gjermaninë, Francën dhe Evropën. Ata përfaqësojnë sisteme politike që po përpiqen t'u përgjigjen krizave të shekullit XXI me receta të shekullit XX.

Edhe pse të dy kanë stile të ndryshme politike, Ross sheh ngjashmëri, veçanërisht aty ku politikat e tyre kanë dështuar. Një shembull është qasja ndaj Rusisë. Për një kohë të gjatë, të dy mbështetën një politikë që synonte integrimin e Rusisë në Evropë, por ngjarjet e vitit 2022 i detyruan të ndryshonin kurs. Që atëherë, sipas Ross, të dy kanë vepruar kryesisht në mënyrë reaktive.

Pak mbështetje për idetë e Macron-it

Ross vlerëson se Macron ka bërë disa propozime të guximshme për Evropën, por pa mbështetjen e Berlinit. Për shumë vite, elitat politike gjermane janë përgjigjur me rezervë ndaj iniciativave që vinin nga Parisi, pa paraqitur vetë alternativa konkrete.

Një nismë e përbashkët që Franca dhe Gjermania promovuan së fundmi në Komisionin Evropian synon luftimin e konkurrencës së pandershme. Shtetet që përfitojnë avantazhe përmes praktikave të padrejta duhet të përballen me masa të rrepta evropiane. Edhe pse Kina nuk u përmend drejtpërdrejt, nisma synon kryesisht atë. Pekini subvencionon masivisht kompanitë e veta, produktet e të cilave po mbushin tregun evropian, ndërsa firmat evropiane ende përballen me pengesa për hyrjen në tregun kinez.

Bashkëpunim i vështirë në mbrojtje

Gjermania dhe Franca prej kohësh dëshirojnë më shumë bashkëpunim edhe në fushën e mbrojtjes. Megjithatë, projektet e mëdha të përbashkëta të armatimit po ecin me vështirësi.

Kur projekti i avionit luftarak FCAS dështoi në qershor, të dy palët theksuan se bashkëpunimi do të vazhdonte në projektin e tankut të së ardhmes MGCS. Por pikërisht gjatë vizitës shtetërore u shfaqën mosmarrëveshje.

Shefi i Shtabit të Përgjithshëm francez, Fabien Mandon, deklaroi në Asamblenë Kombëtare franceze se Gjermania kishte vendosur të tërhiqej nga projekti i tankut. Një ditë më vonë ai sqaroi se ishte shprehur në mënyrë të paqartë. Megjithatë, sipas vëzhguesve, ky "keqkuptim” pasqyron pakënaqësinë që ekziston në të dyja palët për bashkëpunimin dypalësh.

Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, e kundërshtoi fuqishëm këtë interpretim. Ai deklaroi se projekti MGCS nuk është ndërprerë dhe përkundrazi mbetet një projekt kyç i bashkëpunimit franko-gjerman në sistemet tokësore. Projekti përfshin veçanërisht përpunimin dixhital të informacionit në fushën e betejës, si dhe sistemet pa pilot dhe të automatizuara. Prandaj, bashkëpunimi do të vazhdojë.

Një vështrim drejt së ardhmes përmes mbrojtjes dhe hapësirës

Të premten (10.10.2026), presidentët e Francës dhe Gjermanisë vizituan disa institucione pranë Bordosë, të lidhura ngushtë me sektorin hapësinor dhe me parandalimin bërthamor. Midis tyre ishte edhe ArianeGroup, një kompani franko-gjermane që prodhon raketat M51 të afta për të mbajtur armë bërthamore për nëndetëset franceze. Në program ishin përfshirë gjithashtu edhe kompani startup që fokusohen në teknologjitë e së ardhmes.

Thuhet jozyrtarisht se ky fokus ishte një dëshirë personale e Macronit. Presidenti francez ka folur prej kohësh për një "dimension evropian” të parandalimit bërthamor francez. Duke parë njoftimet amerikane për zvogëlimin e angazhimit të tyre në Evropë, idetë e tij po marrin gjithnjë e më shumë vëmendje.

Që në vitin 2020, Macron propozoi një "dialog strategjik” mbi rolin e armëve bërthamore franceze në sigurinë evropiane. Sot disa vende, përfshirë Gjermaninë, tregojnë interes për këtë ide. Diskutimet aktuale përqendrohen tek ajo që Macron e ka quajtur "parandalim i avancuar”, që mund të përfshijë stërvitje të përbashkëta ushtarake dhe vizita në vende strategjike.

Megjithatë, vendosja e përhershme e armëve bërthamore franceze në vende të tjera nuk është në diskutim. Sipas doktrinës bërthamore franceze, Franca ruan gjithmonë të drejtën ekskluzive për të vendosur mbi përdorimin e armëve të saj bërthamore.

Një lamtumirë e përbashkët

Të premten pasdite përfundoi vizita dyditore shtetërore e Steinmeierit në Francë. Deri tani janë ndjerë pak impulse të reja për marrëdhëniet franko-gjermane. Kjo e bën edhe më urgjente që pasuesit e dy presidentëve të zhvillojnë një vizion të përbashkët për të ardhmen e marrëdhënieve mes dy vendeve.

Macron dhe Steinmeier do të largohen pothuajse njëkohësisht nga postet e tyre në vitin 2027, pas dhjetë vjetësh në detyrë. Në këtë kuptim, vizita shtetërore në Francë ishte gjithashtu një nga takimet e tyre të fundit të përbashkëta, nën hijen e një lamtumire të afërt./ DW