Protestat studentore tronditin Francën, rritet frika për një krizë të re sociale dhe politike

Protestat studentore në Francë po marrin përmasa gjithnjë e më të mëdha, duke ngritur pikëpyetje mbi mundësinë e shndërrimit të tyre në një lëvizje të gjerë shoqërore, të ngjashme me demonstratat historike të majit të vitit 1968.

Lëvizja nisi në periferi të Parisit në mesin e shtatorit, përpara se të përhapej në qytete të tjera të vendit. Pamjet e studentëve që u ngjitën në kolonën e Place de la Bastille në Paris tërhoqën vëmendjen ndërkombëtare, duke rikthyer në vëmendje simbolikën e Revolucionit Francez të vitit 1789.

Pakënaqësitë e studentëve lidhen kryesisht me klasat e mbipopulluara, mungesën e mësuesve, kushtet e dobëta të shkollave dhe orët e gjata mësimore. Megjithatë, protestat po marrin një dimension më të gjerë, ndërsa zemërimi për kushtet ekonomike dhe rritjen e kostos së jetesës po bashkon grupe të ndryshme shoqërore.

Një tjetër ditë protestash, e mbështetur nga sindikatat studentore dhe ato të punëtorëve, është planifikuar për 13 tetor. Ndërkohë, demonstrata e 17 tetorit kundër kostos së jetesës dhe çmimeve të karburantit mund të krijojë mundësi për bashkimin e pakënaqësive në një lëvizje të vetme.

Vëmendja është përqendruar edhe te mundësia e rikthimit të lëvizjes së jelekëve të verdhë, e cila u shfaq në vitin 2018 kundër rritjes së taksave të karburantit dhe u shndërrua në një nga sfidat më të mëdha për qeverinë franceze.

Tensionet sociale përplasen me krizën politike

Situata rëndohet nga pasiguria politike dhe vështirësitë ekonomike. Qeveria e pakicës po përpiqet të sigurojë mbështetjen parlamentare për buxhetin e vitit 2027, ndërsa opozita kundërshton masat e propozuara të kursimit.

Sipas parashikimeve të cituara në një sondazh të Ifop, të zhvilluar nga 25 deri më 29 shtator, Marine Le Pen kryeson në raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale, e ndjekur nga Édouard Philippe me 15% dhe Jean-Luc Mélenchon me 14%. Skenarët e mundshëm për raundin e dytë mbeten të ndryshëm, në varësi të kandidatëve që do të përballen.

Në këtë klimë, qeveria ka akuzuar udhëheqësit politikë të së majtës radikale, veçanërisht Mélenchon dhe partinë Franca e Papërkulur, se po përpiqen të shfrytëzojnë zemërimin e të rinjve për përfitime elektorale. Mélenchon ka deklaruar se partia e tij e mbështet lëvizjen, por nuk është organizatore e protestave.

Mijëra arrestime dhe shqetësime për dhunën policore

Një nga elementët më shqetësues të protestave është përshkallëzimi i përplasjeve me policinë. Sipas shifrave të cituara nga Ministria Franceze e Drejtësisë, që nga fillimi i lëvizjes janë kryer 6.877 arrestime, ku 86% e të arrestuarve janë të mitur.

Organizatat e të drejtave të njeriut kanë ngritur shqetësime për përdorimin e forcës nga policia, pas disa rasteve të rënda të plagosjes së të rinjve. Mes tyre përmenden një 15-vjeçar që humbi dorën e majtë pas shpërthimit të një granate policore, një 16-vjeçar që pësoi dëmtime të shikimit nga një plumb gome dhe një 14-vjeçar që pësoi fraktura në nofull.

Rastet janë nën hetim, ndërsa një zëdhënës i Kombeve të Bashkuara ka shprehur shqetësim për situatën, duke bërë thirrje që protestat të mbeten paqësore dhe përdorimi i forcës të jetë proporcional.

Nga ana tjetër, autoritetet raportojnë se 761 efektivë policie dhe xhandarë janë plagosur që nga nisja e protestave. Disa shkolla janë dëmtuar, djegur ose plaçkitur gjatë episodeve të dhunshme.

A mund të përsëritet maji i vitit 1968?

Analistët dhe sociologët paralajmërojnë se pakënaqësitë e studentëve mund të bashkohen me kërkesat e punëtorëve dhe grupeve të tjera shoqërore. Në vitin 1968, protestat studentore në Francë u shndërruan në një grevë të përgjithshme, ku morën pjesë miliona punëtorë, duke shkaktuar një krizë të thellë politike dhe ekonomike.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se zhvillimi i protestave aktuale mbetet i pasigurt. Pushimet shkollore mund të dobësojnë mobilizimin, ndërsa dallimet politike dhe sociale mund ta pengojnë bashkimin e grupeve të ndryshme.

Rrjetet sociale po luajnë një rol të rëndësishëm në përhapjen e protestave, duke u mundësuar studentëve të organizohen me shpejtësi dhe të dokumentojnë drejtpërdrejt ngjarjet. Pamjet e shpërndara në internet kanë rritur dukshmërinë e lëvizjes dhe kanë nxitur solidaritetin mes të rinjve.

Për momentin, mbetet e paqartë nëse protestat do të shuhen apo do të shndërrohen në një lëvizje më të gjerë kombëtare. Por ndërthurja e pakënaqësisë për arsimin, krizës së kostos së jetesës dhe tensioneve politike e vendos Francën përballë një prove të rëndësishme sociale në prag të zgjedhjeve presidenciale./ CNA