Skandali i taksave: Deloitte akuzohet për falsifikim dokumentesh për Roman Abramovich

Firma më e madhe e kontabilitetit në botë, Deloitte, ka ndihmuar në falsifikimin e dokumenteve për të fshehur pasurinë e Roman Abramovich dhe për të shmangur taksat, sipas një hetimi të BBC Panorama. Llogaritë e firmosura nga Deloitte në Qipro treguan se asete me vlerë 672 milionë dollarë (508 milionë paund), si superjahte, vila dhe avionë privatë, u zhdukën nga llogaritë e kompanisë së Abramovich.

Deloitte gjithashtu duket se ka këshilluar për një skemë për të shmangur një faturë të madhe taksash mbi pasurinë e oligarkut përmes falsifikimit të dokumenteve. Avokati Andrew Mitchell KC, ekspert në ligjin e shërbimeve financiare, deklaroi se provat e Panorama-s tregonin se skema ishte një evazion fiskal “i drejtpërdrejtë” dhe “nuk mund të ishte më flagrant”. Avokatët e Roman Abramovich thanë se ai mohon të ketë shmangur taksat apo fshehur pasurinë e tij, duke theksuar se Panorama nuk ofroi prova që ai të dinte, autorizonte apo drejtonte falsifikimin e ndonjë dokumenti, dhe se ishte legjitime të mbështetej në këshillat e profesionistëve. Deloitte Qipro deklaroi se “vepron në përputhje me ligjet në fuqi”.

Këto zbulime vijnë pas një hetimi të përbashkët mes BBC Panorama dhe Byrosë së Gazetarisë Investigative. Për gati dy dekada, Roman Abramovich ishte oligarku rus më i famshëm në Mbretërinë e Bashkuar, i mirëpritur në Londër ku bleu klubin e futbollit Chelsea në vitin 2003 dhe financoi periudhën më të suksesshme të klubit. Megjithatë, pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, ai u sanksionua nga qeveria e Mbretërisë së Bashkuar si një bashkëpunëtor i Presidentit Vladimir Putin dhe u detyrua të shiste klubin.

Abramovich raportohet se jeton në Turqi, një strehë e sigurt për të pasi nuk aplikoi sanksione. Në ishullin e Kanalit të Xhersit, 5.4 miliardë paund të aseteve të tij mbeten të ngrira dhe një hetim penal ka vazhduar për katër vjet. Avokatët e oligarkut i thanë BBC-së se ai mohon akuzat në hetimin e Xhersit dhe thotë se ai u “ndërmor për qëllime politike”. Hetimi ka zbuluar prova të reja rreth mënyrës se si është drejtuar perandoria e biznesit të Abramovich, duke ngritur gjithashtu pyetje serioze mbi integritetin e disa prej këshilltarëve të tij profesionistë.

Provat janë përmbajtje e një rrjedhjeje informacioni që përfshin mijëra dokumente rreth financave të oligarkut dhe operacioneve të një rrjeti kompanish offshore të administruara nga Qipro – e cila dikur ishte një parajsë fiskale popullore për rusët – midis viteve 1995 dhe 2022. BBC dhe partnerët mediatikë, përfshirë Guardian, Paper Trail Media, Projekti i Raportimit të Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, dhe Rrjeti i Gazetarisë Investigative të Qipros – si dhe Byroja e Gazetarisë Investigative – kanë raportuar mbi dosjet e rrjedhura që nga viti 2023 si pjesë e hetimit “Cyprus Confidential” të Konsorciumit Ndërkombëtar të Gazetarëve Investigativë.

Në vitin 2022, Panorama raportoi gjithashtu se si Abramovich kishte krijuar pasurinë e tij nga një marrëveshje korruptive për të blerë një kompani shtetërore ruse të naftës në vitet 1990, duke e shitur atë përsëri qeverisë një dekadë më vonë për miliarda fitime. Ai ka thënë më parë se akuzat për korrupsion në marrëveshje janë të rreme. Fitimet nga marrëveshjet e naftës së Abramovich në Rusi u kanalizuan në një rrjet kompanish offshore. Ato administroheshin nga Qipro nga një firmë shërbimesh korporative e quajtur MeritServus, në Limasol, qyteti i dytë më i madh i ishullit.

Deri në vitin 2005, Deloitte – tani më e madhja nga katër firmat “e mëdha” që dominojnë industrinë e kontabilitetit – zotëronte MeritServus. Pas ndarjes, të dyja kompanitë punuan ngushtë së bashku me bashkëpunëtorët e Abramovich për të menaxhuar pasurinë e tij globale. Dokumentet e rrjedhura nga MeritServus zbulojnë disa nga praktikat e tyre. Një shembull i dokumentacionit të antidatuar vjen në vitin 2006, pasi një ligj i ri në Qipro kërkonte që llogaritë e kompanive të bëheshin publike. Ky ligj i ri i transparencës kërcënonte të ekspozonte sekretet e pasurisë së madhe të Abramovich.

Deloitte Qipro kishte përgatitur draft-llogaritë për vitin 2003 – por nuk i kishte finalizuar ende – për kompaninë e tij qipriote Amiscan Investments. Llogaritë detajonin 672 milionë dollarë prona luksoze, përfshirë një vilë në West Sussex, një apartament luksoz në Londër dhe një pronë në jug të Francës, plus helikopterë, avionë privatë dhe një flotë të vogël anijesh që oligarku zotëronte në atë kohë, duke përfshirë jahtin Pelorus me vlerë 147.5 milionë dollarë. Për t’i mbajtur sekret, bashkëpunëtorët e Abramovich dhe Meritservus vendosën të rishkruanin historinë. Ata hartuan një plan për të anashkaluar ligjin e transparencës duke transferuar asetet te kompania mëmë e Amiscan në Ishujt e Virgjër Britanikë (BVI), ku ato mund të mbaheshin të fshehura. Ata antidatuan ndryshimin me tre vjet për ta bërë të dukej sikur transferimi i aseteve kishte ndodhur në vitin 2003. Deloitte Qipro rishikoi dokumentet e antidatuara dhe tha se ato ishin “të përshtatshme” për t’i lejuar ata të hiqnin asetet nga llogaritë e Amiscan. Kur llogaritë e vitit 2003 u firmosën nga Deloitte në vitin 2006, shtëpitë, avionët dhe jahtet u zhdukën me një të rënë të lapsit, duke lënë vetëm 75,000 dollarë asete. Deloitte firmosi llogaritë edhe pse dokumentet e rrjedhura tregojnë se ajo e dinte që ato ishin plotësisht mashtruese. Lord Sikka, profesor i kontabilitetit në Universitetin e Sheffield, e quajti këtë një “shkelje të detyrës statutore” dhe “mjaft skandaloze” të shtrembëroheshin datat e transaksioneve dhe të mos publikoheshin llogari të vërteta dhe të drejta.

Panorama gjeti gjithashtu prova se dokumente të antidatuara ishin përdorur në një skemë evazioni fiskal. Kjo përfshinte një tjetër kompani qipriote të Abramovich, Kravin Investments, e cila kishte pothuajse 2 miliardë dollarë në bankë në vitin 2003. Ajo kishte fituar shuma të mëdha interesi, kështu që kompania e Roman Abramovich duhet t’u kishte paguar taksa mbi atë interes autoriteteve qipriote. Por këshilltarët e tij kishin një ide tjetër për të rishkruar historinë. Një email nga MeritServus në gusht 2005 drejtuar bashkëpunëtorëve rusë të Abramovich thoshte se ishte hartuar një plan pas një takimi me Deloitte. “Nëse jeni dakord, do të jetë e nevojshme të ndryshohen pasqyrat financiare dhe regjistrimet kontabël në përputhje me rrethanat për vitet 2003 dhe 2004,” thuhej në email. MeritServus informoi bashkëpunëtorët rusë të oligarkut se “Vlerësimet e Përkohshme të Taksave për vitin 2005” të Kravin do të paraqiteshin duke treguar se kompania nuk kishte fituar asnjë të ardhur nga paratë. Një muaj më vonë, një bashkëpunëtor në Rusi u përgjigj me email, “Jam dakord”. MeritServus më pas krijoi një seri dokumentesh të antidatuara të cilat në mënyrë të rreme pretendonin se Kravin po mbante dhe investonte fondet vetëm në emër të kompanisë së saj mëmë në BVI. Kjo bëri që të dukej sikur Kravin nuk i zotëronte paratë, kështu që nuk do të ishte përgjegjëse për taksat në Qipro. Deloitte shkroi në një email të shtatorit 2005 se “ndryshime të caktuara do të duhet të bëhen në llogari (bilancet e llogarive bankare, të ardhurat nga interesi, llogaria e fitimit dhe humbjes)” për shkak të ndryshimeve të antidatuara në asetet e Kravin. Kështu, Deloitte me sa duket po këshillonte për falsifikimin e regjistrimeve financiare. Provat sugjerojnë se ajo i lejoi kompanisë së Abramovich të shmangte miliona taksa. Andrew Mitchell KC tha se skema ishte evazion fiskal “i drejtpërdrejtë”. “Nëse do të ndodhte në Angli dhe do të ishte në miliona, Zyra e Taksave e Madhërisë së Tij do të mendonte për një ndjekje penale,” tha ai.

Deputeti qipriot Christos Christofides tha se nëse taksat ishin shmangur, atëherë “duhet të shohim se si mund t’i marrim paratë tona dhe si, nëse disa njerëz janë fajtorë, ata duhet të paguajnë çmimin sipas ligjit tonë.” Përveç dokumenteve që Deloitte ndihmoi të antidatoheshin, këshilltarët e Abramovich në MeritServus falsifikuan një grup të tretë regjistrimesh. Kjo përfshinte pasurinë e madhe të biznesit të oligarkut – më shumë se 10 miliardë dollarë – të mbajtur nga një kompani e quajtur Electus Investments në Qipro. MeritServus antidatoi dokumente për ta bërë të dukej sikur Electus nuk e zotëronte pasurinë. Ajo përdori një tjetër kompani të Abramovich me saktësisht të njëjtin emër, Electus Investments, por këtë herë me bazë në BVI më sekrete, ku llogaritë nuk duhej të bëheshin publike. Email-et tregojnë se në vitin 2006, MeritServus pranoi se pasuria ishte në pronësi të Electus Qipro. Por përsëri ajo propozoi të rishkruante të kaluarën, këtë herë “për të transferuar pronësinë përfituese te Electus Investments në BVI” dhe për ta bërë të dukej sikur ndryshimi kishte ndodhur tre vjet më parë. MeritServus firmosi dhe antidatoi dokumente të cilat në mënyrë të rreme pretendonin se kompania e BVI kishte zotëruar pasurinë prej 10 miliardë dollarësh që nga 20 nëntori 2003. Kështu, kur llogaritë e kompanisë qipriote me të njëjtin emër u bënë publike, ajo dukej se kishte asete me vlerë vetëm 145,000 dollarë. Miliardat e Roman Abramovich ishin bërë të zhdukeshin.

Andrew Mitchell KC i tha Panorama-s: “Ajo që merrni nga kjo është se ka profesionistë që janë të gatshëm të përkulin dhe thyejnë rregullat e profesionit të tyre dhe rrjedhimisht ligjin. Dhe duket se ata nuk do të ndalen para asgjëje në krijimin e dokumenteve.” Vladimir Milov, zëvendësministër i energjisë i Rusisë kur Abramovich ndërtoi perandorinë e tij dhe tani një kritik i qeverisë ruse, tha: “Për çdo oligark rus ose oligark të korruptuar të Lindjes së Mesme apo Afrikës, ekziston një ushtri e shërbimeve financiare dhe ligjore perëndimore dhe ofruesve të shërbimeve të PR-it, të cilët marrin lehtësisht para për të pastruar reputacionin e tyre dhe për t’i bërë ata të duken normalë.” Duke mohuar çdo shkelje nga oligarku, avokatët e Roman Abramovich thanë se ai “nuk ishte i përfshirë në operacionet e përditshme të atyre kompanive” dhe se aty ku marrëveshjet u propozuan nga këshilltarët profesionistë, “mbështetja në atë këshillë ishte plotësisht e duhur dhe legjitime”. Deloitte Qipro tha se nuk mund të komentonte mbi akuzat specifike sepse dokumentet ishin më shumë se 20 vjeç dhe nuk ishin më të aksesueshme. MeritServus u mbyll pas rrjedhjes së “Cyprus Confidential”.

Marrë nga BBC News