Një studim i fundit i London School of Economics (LSE) tregon se ekonomia e Greqisë është bërë gjithnjë e më e varur nga turizmi, restorantet, baret dhe shërbimet e akomodimit, ndërsa produktiviteti i punës dhe pagat reale kanë pësuar rënie të ndjeshme.
Studiuesit paralajmërojnë se ky model zhvillimi, megjithëse ka ndihmuar në përmirësimin e bilancit të jashtëm të vendit, rrezikon ta mbajë Greqinë të mbërthyer në një ekonomi me produktivitet dhe paga të ulëta.
Një studim i fundit, i titulluar “The Café Economy” (Ekonomia e kafeneve), i realizuar nga Observatori Helen pranë London School of Economics (LSE), nxjerr në pah një realitet shqetësues lidhur me transformimin e ekonomisë greke pas periudhës së programeve ndërkombëtare të shpëtimit financiar.
“Ekonomi kafenesh” përshkruan zgjerimin masiv të sektorit të akomodimit dhe shërbimeve ushqimore, ku përfshihen hotelet, restorantet, baret e aktivitetet e lidhura me turizmin. Në analizën më të gjerë të modelit turistik trajtohen edhe argëtimi dhe qiratë afatshkurtra.
Duke përdorur termin “ekonomi kafenesh”, studiuesit tërheqin vëmendjen te një problem madhor që, sipas tyre, shpesh anashkalohet:
Pavarësisht premtimeve për krijimin e një “modeli të ri zhvillimi”, Greqia duket se ka mbetur e mbërthyer gjatë 15 viteve të fundit në një model rritjeje ekonomike me themele të brishta.
Rritja e pabarabartë e turizmit dhe rënia e produktivitetit
Studiuesit kanë analizuar se si, pas viteve të masave shtrënguese fiskale dhe reformave strukturore që liberalizuan tregjet e punës dhe të produkteve, aktivitetet e lidhura me turizmin u zgjeruan në mënyrë disproporcionale krahasuar me sektorët e tjerë të ekonomisë.
Kjo rritje e pabarabartë ka qenë një nga faktorët kryesorë që kanë ndikuar në rënien e ndjeshme të produktivitetit të përgjithshëm ekonomik.
Në vend të rritjes së produktivitetit që pritej nga reformat e ndërmarra gjatë programeve të shpëtimit financiar, ekonomia greke përjetoi të kundërtën:
Një rënie të fortë të produktivitetit të punës dhe një zhvendosje të konsiderueshme të punësimit drejt sektorëve me produktivitet të ulët, veçanërisht akomodimit dhe shërbimeve ushqimore.
Autorët argumentojnë se faktorët kryesorë që qëndrojnë pas rënies së produktivitetit ishin tkurrja e kërkesës agregate dhe ulja e fortë e pagave reale.
Sipas studimit:
– Produktiviteti i punës ra me 16% ndërmjet viteve 2009 dhe 2024, duke mbetur nën nivelet e periudhës përpara krizës.
– Pagat reale ranë me 26-35% në përgjithësi, ndërsa në sektorin e turizmit rënia arriti deri në 60%.
– Zhvendosja e punësimit drejt sektorit të akomodimit dhe shërbimeve ushqimore shpjegon afërsisht një të tretën e rënies së përgjithshme të produktivitetit të punës.
Sipas studiuesve, këto zhvillime tregojnë një rishpërndarje të fortë të të ardhurave në disfavor të punonjësve.
Situata është përkeqësuar edhe nga humbja e qindra mijëra vendeve të punës në sektorë prodhues, si industria përpunuese, si dhe nga mungesa e vendeve të punës në sektorët e teknologjisë së lartë dhe inovacionit.
