Përshkallëzohet lufta Rusi-Ukrainë/ Trump shpall armëpushim dhe kërcënon Zelenskyn, Rusia sulmon centralin energjetik në Kiev pavarësisht marrëveshjes

Shërbimet e internetit të Yandexit janë kufizuar dukshëm nga sulmet me dronë ukrainas.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, tha se sulmet e fundit të Ukrainës ndaj qendrave të të dhënave të gjigantit rus të teknologjisë, Yandex, kanë ulur numrin e botëve në internet që promovojnë përmbajtje pro-Kremlinit, një pretendim që është kundërshtuar nga shumë studiues të teknologjisë.

Ditët e fundit, Ukraina ka goditur tri qendra të të dhënave që i përkasin Yandexit, i quajtur shpesh “Google i Rusisë”, duke shkaktuar ndërprerje të konsiderueshme në shumë prej shërbimeve të kompanisë, përfshirë shërbimet e transportit me automjete, pagesat, porositë e ushqimit, kompjuterikën në re dhe robotët bisedues.

Sulmi i fundit goditi një objekt të Yandexit në Vladimir, rreth 180 kilometra në lindje të kryeqytetit, Moskës, më 11 tetor, duke detyruar ndërprerjen e plotë të operacioneve. Dy sulme të tjera me dronë goditën qendrat e të dhënave të Yandexit më herët gjatë javës: njëri më 8 tetor në qytetin Sasovo, rreth 315 kilometra në juglindje të Moskës, dhe tjetri të nesërmen në rajonin e Kalugës, në jugperëndim të kryeqytetit.

Duke folur në ditën e parë të Forumit të Sigurisë në Varshavë, më 12 tetor, Zelensky tha se pas sulmeve të Ukrainës ndaj qendrave të të dhënave, “papritur u bë pak më e lehtë të merrje frymë në shumë platforma të rrjeteve sociale”.

“Kishte më pak urrejtje, më pak përçarje dhe më pak provokime, sepse kishte më pak botë dhe është mjaft e qartë se nga vinin ata botë”, tha presidenti ukrainas.

Sulmet ukrainase ndaj qendrave të të dhënave duket se kanë përkuar me një rënie të menjëhershme të trafikut të automatizuar nga rrjeti i Yandexit, në rreth 0,4 për qind të nivelit më të lartë të arritur kohët e fundit, sipas të dhënave nga Cloudflare Radar, një mjet publik që monitoron aktivitetin global të internetit.

Botët pro-Kremlinit në rrjete sociale

Pas sulmeve me dronë, veçanërisht pas sulmit të fundit ndaj objektit në Vladimir, në rrjete sociale u përhapën gjerësisht pretendimet se sulmet kishin ulur ndjeshëm numrin e botëve pro-Kremlinit që publikonin në mediat sociale në mbështetje të partisë së ekstremit të djathtë në Gjermani, AfD, partisë populiste të djathtë Reform UK në Mbretërinë e Bashkuar dhe lëvizjes MAGA të presidentit amerikan, Donald Trump.

Disa përdorues sugjeruan se ndërprerja mund të ndikonte në zgjedhjet e mesmandatit në SHBA, në nëntor. Duke publikuar një grafik në X, Tomas Zdechovsky, politikan çek dhe anëtar i Parlamentit Evropian, tha se “nëse konfirmohet, kjo është domethënëse: goditen qendrat ruse të të dhënave dhe aktiviteti në internet rreth AfD-së bie papritur”.

Megjithatë, shumë ekspertë dhe studiues të teknologjisë kanë paralajmëruar se efektet e pretenduara ndaj botëve në rrjete sociale duket se janë keqinterpretuar, bazohen kryesisht në dëshmi anekdotike dhe kërkojnë shqyrtim të mëtejshëm.

Studiuesit e teknologjisë thonë se rënia e ndjeshme e “trafikut të botëve” të Yandexit vjen, në fakt, kryesisht nga vetë "zvarritësit e uebit" të Yandexit – programe të automatizuara që skanojnë faqet publike të internetit për t’i indeksuar në motorët e kërkimit – dhe jo nga llogaritë që publikojnë dezinformata në X dhe rrjete të tjera sociale.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, një studiues që administron llogarinë në X @antibot4navalny, që monitoron përpjekjet e propagandës në internet të mbështetura nga qeveritë dhe rrjetet e trollëve, tha se grafiku i Cloudflare “ka pak të bëjë me botët keqdashës të propagandës në rrjete sociale. Ai mat kërkesat e automatizuara drejt faqeve të internetit (të çfarëdo lloji, ku pjesa e mediave sociale është e papërfillshme)”.

XenoSpectrum, një faqe japoneze interneti që mbulon teknologjinë dhe shkencën, shkroi se “ajo që Cloudflare Radar tregoi se kishte rënë ndjeshëm ishin kërkesat HTTP nga AS13238, një rrjet i operuar nga Yandex, të cilat vlerësoheshin si trafik i automatizuar... Prandaj, këto të dhëna nuk tregojnë as vëllimin e trafikut të internetit në të gjithë Rusinë, as numrin e mesazheve të publikuara në ndonjë rrjet të caktuar social”.

Ka të ngjarë që gjatë javëve të ardhshme të dalin më shumë të dhëna, të cilat do të hedhin më shumë dritë mbi ndikimin e sulmeve me dronë ndaj llogarive pro-Kremlinit të rrjeteve sociale. Zelensky ka thënë se sulmet ishin një përgjigje “me të njëjtën monedhë” ndaj sulmeve ruse kundër qendrave ukrainase të të dhënave, të cilat u intensifikuan në shtator dhe kanë ndikuar në shërbimet e internetit dhe të telefonisë mobile në të gjithë Ukrainën.

Sulmet ndaj qendrave ruse të të dhënave shënojnë një zgjerim të fushatës ukrainase me dronë, e cila më parë ka pasur në shënjestër rafineritë ruse të naftës dhe infrastrukturën energjetike. Më 12 tetor, Yandex vazhdonte të raportonte ndërprerje të shërbimeve, ndërsa punonte për të rikthyer kapacitetet. Ministritë ruse të Mbrojtjes dhe të Zhvillimit Digjital po diskutojnë masa për mbrojtjen e qendrave të të dhënave nga sulmet me dronë, raportoi më 12 tetor agjencia shtetërore e lajmeve TASS, duke cituar ministrin e Zhvillimit Digjital, Maksut Shadayev.

Ndërprerje të shërbimeve të Yandex Go - aplikacioni kryesor mobil i gjigantit teknologjik për thirrjen e automjeteve, dërgesat dhe shërbime të tjera urbane, i përdorur gjerësisht edhe jashtë Rusisë - u raportuan gjithashtu në Armeni, Bjellorusi, Kazakistan, Kirgizi dhe Uzbekistan.

“Miq, disa nga shërbimet tona aktualisht po përballen me probleme teknike, të cilat mund të ndërpresin përkohësisht funksionimin e tyre. Jemi në dijeni të kësaj situate. Specialistët tanë po bëjnë çmos për t’i rikthyer shërbimet sa më shpejt të jetë e mundur. Kërkojmë ndjesë për çdo shqetësim”, tha më 11 tetor Yandex Go, shërbimi i taksive dhe dërgesave i kompanisë në Kazakistan.

Shërbimi rifilloi më 12 tetor, megjithëse kompania tha se po vazhdon punën për ta stabilizuar funksionimin./REL

Pamje

UKRAINA- Sulmet ruse ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës janë më shumë se dyfishuar gjatë këtij viti, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025. Sipas të dhënave të projektit monitorues të konflikteve Armed Conflict Location and Event Data (ACLED), numri i sulmeve të raportuara që kanë prekur rrjetin energjetik ukrainas është rritur 2.4 herë.

Analiza përfshin lloje të ndryshme të infrastrukturës energjetike, përfshirë objektet e naftës dhe gazit, si dhe stacionet e karburantit. Të dhënat tregojnë se incidentet e lidhura me sektorin energjetik kanë qenë më të shumta çdo muaj, krahasuar me të njëjtin muaj të një viti më parë.

Sipas studiuesit të lartë në Qendrën Carnegie Russia Eurasia, Sergey Vakulenko, sulmet janë pjesë e një lufte rraskapitëse, ku infrastruktura energjetike kthehet në objektiv me ndikim të drejtpërdrejtë te popullsia civile. Ai argumenton se goditja e këtyre objekteve synon të rëndojë jetesën e qytetarëve dhe të shtojë presionin për arritjen e një marrëveshjeje paqeje./Dosja.al

Volodymyr Zelensky

UKRAINË- Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, e akuzoi Rusinë se kishte sulmuar një central energjetik, pavarësisht njoftimit të papritur të presidentit amerikan, Donald Trump, se ishte arritur marrëveshje për ndalimin e sulmeve ndaj objekteve energjetike.

“Presidenti i Shteteve të Bashkuara deklaroi se është arritur një marrëveshje për ndalimin e sulmeve ndaj objekteve energjetike. Ky është lajm i mirë për të gjithë dhe është e rëndësishme që të zbatohet në praktikë”, shkroi Zelensky në rrjetet sociale vonë më 11 tetor.

Megjithatë, ai shtoi se Rusia kishte lëshuar një dron të tipit Shahed, të prodhuar sipas modelit iranian, drejt një centrali elektrik në Kiev, duke shkaktuar ndërprerje të energjisë në shumë zona.

“Më vonë, u kryen sulme edhe ndaj objekteve energjetike në rajonin e Harkivit. Dhe e gjithë kjo ndodhi pas deklaratës së presidentit të Shteteve të Bashkuara për armëpushim në sektorin e energjisë”, tha Zelensky.

Këto pretendime nuk u konfirmuan në mënyrë të pavarur, ndërsa Moska nuk e komentoi fare deklaratën e presidentit amerikan. Më vonë, Zelensky shkroi në Facebook se kishte biseduar në telefon me udhëheqësit e Kanadasë, Finlandës dhe NATO-s.

Ai tha se Ukraina e mbështet ndalimin e sulmeve ndaj objekteve energjetike, por theksoi se është e rëndësishme që të njëjtën gjë ta bëjë edhe Rusia. Më herët, presidenti ukrainas tha se njoftimi i Trumpit e kishte zënë në befasi dhe se po priste sqarime nga Uashingtoni.

Dy zyrtarë të lartë ukrainas i thanë Radios Evropa e Lirë se as Kievi nuk kishte qenë në dijeni për ndonjë marrëveshje të re, para se Trump ta shpallte publikisht.

“Pyetja jonë është nëse [presidenti rus, Vladimir] Putin është në dijeni për këtë”, tha njëri prej tyre.

Kjo nuk është hera e parë që Trump njofton për një marrëveshje të tillë. Më 14 shtator, ai deklaroi se Rusia dhe Ukraina ishin pajtuar t’i ndalnin sulmet ndaj objekteve energjetike. Megjithatë, Rusia i vazhdoi ato, duke shuar shpresat për një armëpushim të qëndrueshëm.

Lehtësimi i sanksioneve

Njoftimi për armëpushim në sektorin e energjisë erdhi dy ditë pasi Trump urdhëroi lehtësimin e përkohshëm të sanksioneve amerikane ndaj naftës ruse dizel. Ky vendim shkaktoi reagime të ashpra në Ukrainë, tek aleatët e saj evropianë dhe në mesin e shumë ligjvënësve amerikanë, të cilët paralajmëruan se lehtësimi i sanksioneve mund ta inkurajojë presidentin rus, Vladimir Putin, ta vazhdojë luftën kundër Ukrainës.

Trump tha, gjithashtu, se Ukraina duhet ta zëvendësojë Zelenskyn në postin e presidentit, ndërsa shprehu vlerësime pozitive për Putinin. Udhëheqësit evropianë, megjithatë, konfirmuan mbështetjen e tyre për presidentin ukrainas dhe për përpjekjet e Ukrainës për t’u mbrojtur nga agresioni rus.

“Tani nuk është koha për ta ulur presionin ndaj Rusisë dhe Evropa nuk do ta bëjë këtë”, shkroi në X shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas.

Ajo e kritikoi vendimin për lehtësimin e sanksioneve ndaj naftës ruse, duke paralajmëruar se një veprim i tillë shton të ardhurat e Moskës për financimin e luftës. Kallas tha se ministrat e Jashtëm të BE-së planifikojnë të miratojnë sanksione të reja ndaj individëve dhe subjekteve të caktuara, më 12 tetor.

Disa nga vendet më të mëdha anëtare të BE-së, përfshirë Gjermaninë, konfirmuan ndërkohë se do t’i mbanin në fuqi sanksionet e tyre ndaj Rusisë, pavarësisht ndryshimit të qëndrimit të Uashingtonit. Edhe kryeministri kanadez, Mark Carney, e dënoi marrëveshjen mes Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë, duke thënë se ajo dëmton përpjekjet për stabilitet në Evropë dhe për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.

Ligjvënësit kundërshtojnë vendimin

Në Uashington, kongresisti republikan, Brian Fitzpatrick, tha se planifikon të kërkojë një votim në Dhomën e Përfaqësuesve për një projektligj që do të ndalonte blerjen e naftës ruse, duke sfiduar kështu presidentin Trump, i cili, po ashtu, i përket Partisë Republikane.

Më 11 tetor, shtatë senatorë republikanë dhe demokratë, përmes një deklarate të përbashkët, i kërkuan Trumpit të tërhiqej nga marrëveshja për furnizimin me naftë ruse dizel, duke argumentuar se ajo bie ndesh me ligjin amerikan që ndalon importet e energjisë nga Rusia derisa Moska t’i japë fund agresionit kundër Ukrainës.

“Kongresi i ndaloi shprehimisht importet e energjisë ruse në vitin 2022, për të parandaluar që paratë amerikane të financonin luftën brutale të Putinit kundër Ukrainës”, thanë shtatë senatorët.

Deklarata u nënshkrua nga senatorët republikanë: Susan Collins, Lisa Murkowski, Thom Tillis dhe John Curtis, si dhe nga demokratët: Jeanne Shaheen, Richard Blumenthal dhe Ron Wyden./REL

Volodymyr Zelensky

UKRAINË- Sipas presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, ushtria ruse ka goditur objektiva energjetikë në Ukrainë edhe pas shpalljes së armëpushimit. "Rusët sulmuan një termocentral në Kiev me një dron tip Shahed", shkroi Zelensky në rrjetet sociale.

Ky sulm ngre pikëpyetje serioze mbi vlefshmërinë dhe zbatimin e armëpushimit energjetik të shpallur nga Trump. Deri tani, as Moska dhe as Kievi nuk kanë konfirmuar ekzistencën e një marrëveshjeje formale për ndalimin e sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike.

Të vrarë nga sulmet në Kharkiv dhe në Ukrainën Perëndimore

Më vonë pati edhe sulme të tjera ndaj objekteve energjetike në rajonin e Kharkivit, në verilindje të Ukrainës. "Dhe e gjithë kjo ndodhi pasi Presidenti i Shteteve të Bashkuara bëri deklaratën e tij për një armëpushim energjetik," shtoi Zelensky.

Po ashtu, gjatë një sulmi rus pranë një dyqani ushqimor në Kharkiv, tre persona u vranë dhe nëntë të tjerë u plagosën, njoftoi guvernatori rajonal Oleh Synjehubow në Telegram. Në Ukrainën Perëndimore, kryetari i bashkisë së Ivano-Frankivskut raportoi se dy persona humbën jetën si pasojë e një sulmi rus.

Sulmet e reja vijnë në një moment kur po diskutohet për një armëpushim të mundshëm që do të ndalonte goditjet ndaj infrastrukturës energjetike, duke ngritur pikëpyetje mbi zbatimin e tij në terren.

Edhe katër aeroportet e kryeqytetit rus, Moskës i pezulluan përkohësisht trafikun ajror në mbrëmje për shkak të dronëve ukrainas që po afroheshin. Edhe në qytete të tjera të Rusisë, trafiku ajror u ndërpre ose u kufizua përkohësisht nga kërcënimi i dronëve.

Zelensky: Nuk dinim për armëpushimin

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se nuk kishte dijeni paraprakisht për "armëpushimin energjetik” të shpallur nga Trump. Megjithatë, ai deklaroi se është i gatshëm ta pranojë një marrëveshje të tillë, nëse edhe Rusia bie dakord. Këtë Zelensky e tha në një intervistë për portalin amerikan të lajmeve Axios.

Në rrjetin X, Zelensky njoftoi se kishte biseduar me kryeministrin kanadez Mark Carney, presidentin finlandez Alexander Stubb dhe sekretarin e përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte lidhur me nismën e Trumpit. "Ukraina e mbështet armëpushimin, por është e rëndësishme që edhe Rusia ta bëjë këtë," shkroi ai. "Tani po presim detajet nga pala amerikane."

Presidenti francez Emmanuel Macron deklaroi se e mirëpret thirrjen për një "armëpushim të vërtetë energjetik”. Komisioni Evropian njoftoi se presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen e mbështet kërkesën e Zelenskyt për një armëpushim me Rusinë.

Përveç kësaj, BE-ja do të diskutojë nevojat financiare të Ukrainës për vitin e ardhshëm dhe do të ofrojë fonde shtesë për dronë dhe raketa me qëllim forcimin e mbrojtjes ajrore të vendit. Trumpi duket se e shpalli "armëpushimin energjetik” pa koordinim paraprak

Presidenti amerikan Donald Trump kishte deklaruar më herët, për herë të disatë, se Ukraina dhe Rusia synojnë të heqin dorë nga sulmet ndaj sektorit energjetik të njëra-tjetrës. Ai shkroi në platformën e tij Truth Social se "armëpushimi energjetik” hyn në fuqi menjëherë. "Të dyja palët kanë rënë dakord. Ju lutem, respektojeni!", shkroi ai.

Trumpi kishte dalë me një deklaratë të ngjashme edhe në mesin e shtatorit. Megjithatë, pas asaj deklarate, të dyja palët vazhduan sulmet e tyre./DW

Vladimir Putin, Donald Trump

SHBA- Vendimi i Donald Trump për të rilejuar importet e naftës ruse në Shtetet e Bashkuara po përshkallëzohet në një ngërç shumë më të gjerë diplomatik dhe politik. Vendimi i presidentit është përqendruar tani jo vetëm në sanksionet ekonomike kundër Moskës, por edhe në aftësinë e Ukrainës për të vazhduar sulmet e saj ndaj infrastrukturës energjetike ruse.

Në më pak se 72 orë, presidenti amerikan njoftoi një marrëveshje me Vladimir Putin për të lëshuar miliona ton naftë ruse në tregjet ndërkombëtare. Ai sulmoi përsëri Volodymyr Zelensky dhe të dielën në mbrëmje pretendoi se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një ndërprerje të menjëhershme të sulmeve ndaj objekteve energjetike.

Megjithatë, ky njoftim nuk u shoqërua me një konfirmim përkatës nga Moska ose Kievi, ndërsa bombardimet ruse të infrastrukturës ukrainase vazhduan. Iniciativa amerikane vjen në një moment veçanërisht kritik për Shtëpinë e Bardhë.

Lufta në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjet serioze në tregun global të energjisë i kanë çuar çmimet e karburantit në nivele që po e rëndojnë ndjeshëm ekonominë amerikane, me naftën që regjistron një rritje prej gati 70% që nga fillimi i konfliktit me Iranin. Vetëm tre javë para zgjedhjeve të mesit të mandatit më 3 nëntor, administrata Trump po kërkon mënyra për të rritur furnizimin me karburant dhe për të kufizuar kostot e transportit dhe prodhimit.

Rusia tani shfaqet si një nga furnizuesit që mund të kontribuojë, megjithëse në mënyrë të kufizuar, në këtë përpjekje, pavarësisht faktit se sanksionet amerikane u hartuan pikërisht për të kufizuar të ardhurat e Moskës nga eksportet e saj të energjisë.

Marrëveshja për naftë dhe lehtësimi i parë i sanksioneve

E gjitha filloi të premten, më 9 tetor, kur Donald Trump njoftoi se kishte arritur një marrëveshje me Vladimir Putinin për të kanalizuar sasi shtesë të naftës ruse në tregjet ndërkombëtare. Sipas njoftimeve të SHBA-së, Moska u zotua të vinte në dispozicion menjëherë më shumë se 300,000 ton, 500,000 ton të tjerë në nëntor dhe një milion ton në dhjetor.

Presidenti i SHBA-së përmendi gjithashtu perspektivën e vënies në dispozicion të tre milion ton shtesë në një fazë të mëvonshme, me kusht që të përmbushen kushte të caktuara. Po atë ditë, Departamenti i Thesarit i SHBA-së lëshoi ​​një Licencë të Përgjithshme të posaçme 135 përmes Zyrës së Kontrollit të Aseteve të Huaja, OFAC.

Ky vendim autorizon transaksione të caktuara që përfshijnë shitjen, transportin, shkarkimin dhe importin e karburantit dizel me origjinë ruse, duke përfshirë importin e tij në Shtetet e Bashkuara. Autorizimi është i vlefshëm deri më 7 prill 2027 dhe nuk e heq plotësisht regjimin e sanksioneve të SHBA-së kundër sektorit të energjisë rus.

Gjithashtu, nuk autorizon transaksione që do të anashkalonin kufizimet mbi asetet e ngrira të Bankës Qendrore Ruse dhe subjekteve të tjera shtetërore. Ky zhvillim ka rëndësi të veçantë politike, pasi Shtetet e Bashkuara kishin ndaluar importet e produkteve ruse të energjisë që nga viti 2022, pas fillimit të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës.

Më shumë se katër vjet më vonë, Uashingtoni po krijon një përjashtim të përkohshëm që i lejon Moskës të kthehet, në kushte të caktuara, në tregun amerikan të karburanteve. Ndryshimi nuk sinjalizon një rivendosje të përgjithshme të marrëdhënieve ekonomike midis dy vendeve, por përbën një ndryshim të konsiderueshëm në politikën amerikane drejt njërit prej sektorëve më të rëndësishëm të financimit të ekonomisë ruse.

Për Vladimir Putinin, vendimi është i rëndësishëm përtej përfitimeve të menjëhershme ekonomike. Rusia tani është në një pozicion për të negociuar me Shtetet e Bashkuara për të rivendosur një pjesë të eksporteve të saj të energjisë, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon dhe shumica e sanksioneve perëndimore mbeten në fuqi. Precedenti që po krijohet është politikisht i rëndësishëm, pasi lidh adresimin e krizës energjetike me mundësinë e lehtësimit selektiv të sanksioneve, pa supozuar kjo një marrëveshje gjithëpërfshirëse paqeje.

Çmimet e naftës dhe ndikimi i vërtetë i marrëveshjes

Njoftimi i marrëveshjes SHBA-Rusi shkaktoi një reagim të menjëhershëm në tregjet e karburanteve të rafinuara, me kontratat e naftës që pësuan humbjet më të mëdha. Në Shtetet e Bashkuara, nafta me përmbajtje ultra të ulët squfuri, e njohur si ULSD, ra me rreth 4.1%, ndërsa në tregun evropian, kontratat e benzinës ranë me rreth 4.7%, me çmimin e kontratës së tetorit që u shfaq afër 1,439 dollarë për ton.

Zhvillimi pasqyroi pritjet se disponueshmëria e karburantit shtesë rus mund të zvogëlonte disa nga mungesat që kanë lindur në tregjet ndërkombëtare. Pamja ishte e ndryshme për naftën bruto. Brent përfundoi seancën e së premtes në 104.72 dollarë për fuçi, duke u rritur me 0.42%, ndërsa WTI amerikane u mbyll në 91.85 dollarë, duke u rritur me 0.39%.

Këto çmime u vendosën përpara se njoftimi për naftën të çmohej plotësisht dhe nuk mund të përdoren si një masë e pavarur e ndikimit të saj. Treguesit e mëvonshëm e kishin Brent afër 104 dollarëve, por ende nuk kishte një mbyllje zyrtare të krahasueshme për të lejuar një përfundim të fortë mbi ndryshimin e përgjithshëm.

Dallimi midis dy tregjeve është thelbësor. Marrëveshja nuk parashikon një rritje të prodhimit rus të naftës bruto, por disponueshmërinë e sasive më të mëdha të karburantit tashmë të rafinuar. Prandaj, ndikimi i saj i menjëhershëm pritet të jetë më i dukshëm në tregun e naftës sesa në Brent dhe WTI, çmimet e të cilave vazhdojnë të preken kryesisht nga trazirat në Lindjen e Mesme, situata në Ngushticën e Hormuzit dhe shqetësimet në lidhje me furnizimin e përgjithshëm global.

Por ka dyshime serioze në lidhje me shkallën reale të lehtësimit që nafta ruse mund të ofrojë. Sipas analizave nga Financial Times dhe Guardian, edhe zbatimi i plotë i angazhimeve fillestare ruse nuk do të jetë i mjaftueshëm për të përmbysur mungesën globale të karburantit. Sasitë përfaqësojnë një përqindje të vogël të kërkesës ndërkombëtare, ndërsa transporti i tyre mund të zgjasë deri në tre javë.

Përveç kësaj, vetë prodhimi rus po përballet me probleme për shkak të bastisjeve ukrainase në rafineri dhe infrastrukturën e magazinimit. Çmimi mesatar me pakicë i naftës në Shtetet e Bashkuara ishte afër 6.28 dollarë për galon të dielën, më 11 tetor, krahasuar me rreth 3.67 dollarë një vit më parë. Edhe një rënie e ndjeshme në kontratat e tregut të aksioneve nuk transferohet automatikisht në çmimet në stacionet e benzinës.

Ndryshimi në kostot me shumicë kërkon kohë që të reflektohet në shitjen me pakicë, ndërsa rezultati përfundimtar varet nga mjaftueshmëria e inventarëve, funksionimi i rafinerive dhe kohëzgjatja e krizës energjitike.

Prandaj, marrëveshja i ofron Trump një argument të menjëhershëm politik për adresimin e saktësisë, pa siguruar që konsumatorët amerikanë do të shohin një ulje përkatëse të çmimeve para zgjedhjeve. Diferenca kohore midis njoftimit, dorëzimit të ngarkesave dhe rënies së mundshme të çmimeve në pompë kufizon potencialin për një ndikim të menjëhershëm ekonomik.

Presioni mbi Zelenskyn dhe njoftimi i papritur i armëpushimit

Pothuajse njëkohësisht me marrëveshjen e energjisë, presioni amerikan mbi Ukrainën u zhvendos në sferën ushtarake. Donald Trump përsëriti kundërshtimin e tij ndaj sulmeve ukrainase ndaj rafinerive ruse, duke e lidhur shkatërrimin që ato shkaktojnë në prodhimin e karburantit me rritjen e çmimeve ndërkombëtare.

Ky qëndrim është në kundërshtim me strategjinë ukrainase në vitet e fundit, e cila e trajton infrastrukturën energjetike ruse si objektiva me rëndësi të madhe ekonomike dhe operacionale. Për Kievin, sulmet ndaj rafinerive dhe objekteve të magazinimit të karburantit janë një mjet për të kufizuar aftësinë e Rusisë për të mbështetur operacionet e saj ushtarake.

Në të njëjtën kohë, ato krijojnë kosto ekonomike për Moskën dhe e detyrojnë udhëheqjen ruse të vendosë mjete shtesë të mbrojtjes ajrore për të mbrojtur infrastrukturën e vendosur në një distancë të konsiderueshme nga vija e frontit. Ukraina ka investuar burime të konsiderueshme në zhvillimin e avionëve pa pilot me rreze të gjatë veprimi, pikërisht sepse nuk ka aftësitë e forcës ajrore ruse për të kryer operacione të gjera thellë në territorin e armikut.

Qeveria amerikane tani po bën thirrje për kufizimin e këtij mjeti presioni, duke përmendur pasojat për tregun global të energjisë. Sipas raporteve nga Reuters dhe media të tjera amerikane, palës ukrainase madje i është thënë të kufizojë mbështetjen ushtarake dhe ndarjen e informacionit nëse sulmet ndaj objekteve ruse të energjisë vazhdojnë.

Nuk është njoftuar asnjë vendim i ri zyrtar për ndërprerjen e ndihmës amerikane, por diskutimi po e sjell përsëri në plan të parë varësinë e Ukrainës nga Shtetet e Bashkuara. Kulmi erdhi të dielën, më 11 tetor, kur Trump njoftoi nëpërmjet rrjeteve sociale se ekziston një armëpushim i menjëhershëm energjetik midis Rusisë dhe Ukrainës.

Presidenti amerikan e paraqiti armëpushimin siç është rënë dakord dhe tashmë në fuqi, duke u kërkuar të dyja palëve të mos e shkelin atë. Njoftimi, megjithatë, ngriti pyetje, pasi nuk kishte një qëndrim të përbashkët diplomatik më parë, dhe as kushtet e marrëveshjes së supozuar nuk u bënë publike.

Volodymyr Zelensky duket se nuk ishte informuar për ndonjë marrëveshje përfundimtare, duke e bërë të qartë se Ukraina është e gatshme të ndalojë sulmet ndaj objekteve ruse të energjisë nëse Moska bën të njëjtën gjë. Qëndrimi ukrainas përfshin mbrojtjen e rrjetit elektrik, objekteve të prodhimit të energjisë dhe infrastrukturës së ngrohjes, të cilat po përballen me sulme të njëpasnjëshme ruse ndërsa vendi hyn në sezonin e dimrit.

Në të njëjtën kohë, autoritetet ukrainase raportuan sulme të reja ruse, përfshirë në Kharkiv, ku u godit një central i kombinuar i ngrohjes dhe energjisë. Sulme u raportuan edhe në pjesë të tjera të vendit, ndërsa Rusia nuk e kishte konfirmuar zyrtarisht ekzistencën e një armëpushimi energjetik. Vazhdimi i bombardimeve nuk lejon, për momentin, të konsiderohet se është vënë në vend një marrëveshje e ndërsjellë dhe e kontrolluar.

Rikthimi i çështjes së zgjedhjeve në Ukrainë

Përballja e re shoqërohet me rigjallërimin e një çështjeje tjetër shumë të ndjeshme në skenën politike ukrainase. Donald Trump ka bërë përsëri thirrje për ndryshime politike në Kiev, duke ushtruar presion mbi Volodymyr Zelensky për të mbajtur zgjedhje. Presidenti ukrainas u përgjigj se është i gatshëm të vazhdojë me një proces zgjedhor, me kusht që të ketë një armëpushim të plotë që zgjat të paktën 60 ditë, në mënyrë që të krijohen kushtet themelore të sigurisë.

Legjislacioni ukrainas ndalon mbajtjen e zgjedhjeve presidenciale për sa kohë që mbetet në fuqi ligji ushtarak. Megjithatë, përveç kufizimit ligjor, organizimi i një procesi të tillë përballet me vështirësi serioze praktike. Miliona ukrainas kanë ikur nga shtëpitë e tyre, pjesë të mëdha të territorit janë nën pushtimin rus dhe një numër i konsiderueshëm qytetarësh shërbejnë në forcat e armatosura.

Mbajtja e zgjedhjeve kërkon përgjigje në lidhje me pjesëmarrjen e këtyre popullatave, sigurinë e qendrave të votimit dhe mundësinë e një fushate të lirë zgjedhore. Rikthimi i çështjes nuk është i palidhur me zhvillime të tjera. Shtëpia e Bardhë po ushtron presion mbi udhëheqjen ukrainase njëkohësisht në nivel diplomatik, ushtarak dhe politik.

Nga ana tjetër, Zelensky po përpiqet të lidhë çdo diskutim për zgjedhjet ose një kufizim të operacioneve ushtarake me një ndërprerje të vërtetë dhe të ndërsjellë të armiqësive, në mënyrë që Kievi të mos përballet me detyrime të njëanshme, ndërsa Rusia të ruajë aftësinë për të vazhduar sulmet e saj.

Reagimet në shqetësimin e SHBA-së dhe Evropës

Vendimi për naftën ruse ka shkaktuar reagime edhe brenda Shteteve të Bashkuara. Një grup senatorësh nga të dyja partitë kanë bërë thirrje për një rishikim të marrëveshjes, duke argumentuar se lehtësimi i sanksioneve mund t'i sigurojë të ardhura shtesë Rusisë dhe të minojë presionin ekonomik që ishte ushtruar ndaj Moskës pas vitit 2022.

Janë ngritur gjithashtu pyetje në lidhje me përputhshmërinë e licencës së re amerikane me legjislacionin ekzistues që kufizon importet e produkteve ruse të energjisë. Administrata Trump e mbron vendimin si një ndërhyrje të nevojshme për të adresuar krizën energjetike. Pozicioni evropian është i ndryshëm, pasi Bashkimi Evropian vazhdon të zbatojë kufizime në importet e naftës dhe produkteve të rafinuara ruse.

Qeveritë dhe institucionet evropiane kanë shprehur rezerva në lidhje me mundësinë që iniciativa amerikane të mund të zvogëlojë efektivitetin e regjimit të sanksioneve dhe të krijojë kanale të reja tregtare për produktet ruse të energjisë. Dimensioni ekonomik i marrëveshjes, megjithatë, nuk duhet të mbivlerësohet.

Analistët e cituar nga Financial Times theksojnë se eksportet shtesë të naftës mund t'i sjellin Moskës përfitime të kufizuara fiskale në krahasim me koston e përgjithshme të luftës. Prandaj, rreziqet më të mëdha mund të qëndrojnë në pasojat politike të marrëveshjes, dhe jo vetëm në të ardhurat që do të grumbullohen nga këto shitje.

Presioni amerikan

Për Ukrainën, qëndrimi i ri amerikan ringjall debatin rreth besueshmërisë së mbështetjes ushtarake dhe politike të Shteteve të Bashkuara. Marrëdhëniet e Donald Trump me Volodymyr Zelensky ishin vënë në provë nga përballja e tyre e nxehtë në Shtëpinë e Bardhë në shkurt të vitit 2025, kur një takim që synonte të promovonte bashkëpunimin midis dy vendeve u shndërrua në një përplasje publike.

Kjo u pasua nga një pezullim i përkohshëm i ndihmës ushtarake amerikane dhe ndarjes së inteligjencës, me pasoja serioze për planifikimin operacional të Kievit, derisa bashkëpunimi të rifillonte. Ky precedent shpjegon pse informacioni i ri në lidhje me një ulje të mundshme të mbështetjes amerikane po trajtohet me seriozitet të veçantë nga udhëheqja ukrainase.

Ukraina ka zhvilluar aftësi të konsiderueshme vendase, veçanërisht në prodhimin e sistemeve pa pilot dhe armëve me rreze të gjatë veprimi, por mbetet e varur në fusha kritike nga teknologjia ushtarake perëndimore, mbrojtja ajrore dhe inteligjenca e ofruar nga partnerët e saj.

Dallimi me krizat e mëparshme është se këtë herë presioni i Uashingtonit është i lidhur drejtpërdrejt me një qëllim të politikës ekonomike të brendshme të SHBA-së. Trump kërkon të ulë çmimet e karburantit dhe beson se sulmet ukrainase ndaj objekteve ruse të energjisë pengojnë këtë përpjekje. Kievi, nga ana tjetër, argumenton se këto sulme janë të nevojshme për të kufizuar aftësinë e Rusisë për të financuar dhe mbështetur luftën.

Prandaj, mosmarrëveshja ka të bëjë me mënyrën se si secila palë e kupton marrëdhënien midis presionit ekonomik dhe operacioneve ushtarake. Për Shtetet e Bashkuara, kufizimi i menjëhershëm i ndërprerjeve të energjisë është një përparësi. Për Ukrainën, ruajtja e aftësisë për të sulmuar infrastrukturën ruse është pjesë e një përpjekjeje për të rritur koston e vazhdimit të luftës për Moskën.

Çfarë kërkon Putini dhe cilët janë hapat e ardhshëm?

Rusia po përballet me një moment veçanërisht të favorshëm diplomatik, pasi nevojat energjetike të Shteteve të Bashkuara i japin Moskës mundësinë për të sjellë përsëri në negociata çështjet e sanksioneve ekonomike që deri vonë lidheshin kryesisht me progresin drejt përfundimit të luftës. Megjithatë, nuk ka prova të mjaftueshme publike për të vërtetuar se marrëveshja për naftën përfshin shkëmbime specifike ushtarake ose territoriale.

Fakti që qeveria amerikane po i bën presion Ukrainës që të ndalojë sulmet ndaj rafinerive ruse, ndërkohë që lejon rifillimin e eksporteve të caktuara të energjisë ruse, krijon një realitet të ri. Mbrojtja e një pjese të infrastrukturës energjetike ruse është tani objekt i përpjekjes diplomatike amerikane, ndërsa Moska ende nuk ka ndërmarrë publikisht një detyrim përkatës detyrues për objektet ukrainase.

Zgjedhja e Putinit për të konfirmuar ose jo armëpushimin energjetik do të jetë një nga elementët më të rëndësishëm të orëve në vijim. Një marrëveshje e ndërsjellë, me një fushëveprim të qartë dhe aftësinë për të monitoruar, mund të kufizojë sulmet ndaj infrastrukturës kritike dhe të ofrojë hapësirë ​​për negociata të reja. Përkundrazi, vazhdimi i bombardimeve ruse, pa pranim formal të kushteve amerikane, do të nxjerrë në pah hendekun midis njoftimeve të Shtëpisë së Bardhë dhe zhvillimeve aktuale në terren.

Qëndrimi i Evropës do të ketë gjithashtu rëndësi. Ukraina tashmë po përpiqet të koordinohet me partnerët e saj kryesorë, me Zelensky që mban kontakte me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte, Kryeministrin kanadez Mark Carney dhe Presidentin finlandez Alexander Stubbs. Për Kievin, mbështetja evropiane dhe aleate bëhet edhe më e rëndësishme nëse Uashingtoni zgjedh ta kthejë bashkëpunimin e vazhdueshëm ushtarak në një mjet për të imponuar kushte specifike.

Marrëveshja për naftën nuk e ka ndryshuar ende realitetin në frontin ukrainas, as nuk ka çuar në një ndërprerje të dukshme të sulmeve ndaj objekteve energjetike. Por ajo ka ndryshuar kushtet e debatit politik rreth luftës. Shtetet e Bashkuara tani po i japin përparësi uljes së përshkallëzimit të çmimeve të energjisë, Rusia po fiton një fushë të re të mirëkuptimit ekonomik me Uashingtonin, dhe Ukraina po përballet me presion për të kufizuar një nga aftësitë më të rëndësishme ofensive që ka zhvilluar vitet e fundit.

Pyetja nuk është vetëm nëse nafta shtesë ruse do të arrijë të ulë çmimet ndërkombëtare. Por nëse përpjekja për të adresuar krizën energjetike do të çojë gradualisht në një ripërshtatje më të gjerë të politikës amerikane ndaj Rusisë dhe Ukrainës. Për momentin, po i kërkohet të shqyrtojë kufizime të reja në operacionet e saj ushtarake dhe Shtëpia e Bardhë po kërkon rezultate të menjëhershme para votimit të 3 nëntorit. Marrëveshja e energjisë është tashmë një realitet, ndërsa armëpushimi i shpallur nga Trump është ende një pikëpyetje./Dosja.al