Bashkimi Evropian po përgatitet të forcojë politikat e emigracionit, duke vendosur në qendër të strategjisë së re mbrojtjen e kufijve të jashtëm, përshpejtimin e kthimit të emigrantëve të parregullt dhe krijimin e mekanizmave të posaçëm për përballimin e flukseve masive.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka paraqitur pesë prioritete për menaxhimin e emigracionit në një letër nëntëfaqëshe drejtuar udhëheqësve evropianë, përpara samitit të 15-16 tetorit në Bruksel.
Në dokument, Von der Leyen thekson se kalimet e parregullta në kufijtë e jashtëm të BE-së kanë rënë në nivelin më të ulët që prej vitit 2021. Sipas të dhënave të paraqitura, ato janë ulur me 55% gjatë dy viteve të fundit dhe me më shumë se një të tretën vetëm gjatë vitit 2026. Rënie kanë shënuar edhe kërkesat për azil dhe lëvizjet e paautorizuara të emigrantëve ndërmjet vendeve anëtare.
Megjithatë, Komisioni Evropian paralajmëron se presioni migrator mbetet i lartë dhe se krizat e papritura mund të vënë në vështirësi sistemet e kontrollit kufitar. Si shembull përmendet kriza e verës në Ceuta, e cila tregoi se flukset masive mund të krijojnë situata emergjente dhe pasoja të rënda humanitare.
Një nga objektivat kryesore është zbatimi i plotë i Paktit Evropian për Migracionin dhe Azilin. Von der Leyen kërkon që shtetet anëtare të respektojnë rregullat për shqyrtimin e kërkesave për azil, transferimin e aplikantëve dhe ndarjen e përgjegjësive, duke kufizuar njëkohësisht lëvizjet e paautorizuara brenda Bashkimit Evropian dhe duke garantuar funksionimin e zonës Shengen.
Një tjetër prioritet është forcimi i agjencisë evropiane të kufijve, Frontex. Komisioni synon zgjerimin e kapaciteteve të saj operacionale, krijimin e një force reagimi të shpejtë për situatat e krizës dhe ngritjen e një Qendre Koordinimi për Kthimin e Emigrantëve.
Paralelisht, po përgatitet një plan me pesë pika për parandalimin dhe menaxhimin e mbërritjeve të papritura masive, që përfshin mbikëqyrje më të fortë, sisteme paralajmërimi të hershëm, bashkëpunim me vendet e treta dhe goditjen e rrjeteve të kontrabandës së emigrantëve.
Sipas letrës, Sistemi Evropian i Hyrjeve dhe Daljeve (EES) ka regjistruar mbi 204 milionë hyrje-dalje, më shumë se 69 mijë refuzime hyrjeje dhe mbi 1,750 raste personash të konsideruar si kërcënim për sigurinë e brendshme. Vendet që ende nuk e kanë përfunduar zbatimin e sistemit janë ftuar ta bëjnë këtë deri në fund të vitit.
Komisioni Evropian synon gjithashtu krijimin e një kuadri të ri për menaxhimin e emergjencave migratore. Mekanizmi do t’u mundësonte shteteve anëtare më shumë fleksibilitet në procedurat e kontrollit kufitar, azilit dhe kthimit, në rastet kur situatat e jashtëzakonshme kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme.
Vëmendje e veçantë i kushtohet përshpejtimit të kthimit të emigrantëve që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në territorin e BE-së. Von der Leyen e konsideron të papranueshme normën aktuale të kthimit prej vetëm 32%, pavarësisht përmirësimit të regjistruar gjatë viteve të fundit.
Për këtë arsye, ajo kërkon miratimin dhe zbatimin e shpejtë të rregullores së re evropiane për kthimet, e cila parashikon rregulla të përbashkëta dhe krijimin e bazës ligjore për ngritjen e qendrave të kthimit në vende jashtë Bashkimit Evropian.
Këto qendra do të duhet të funksionojnë në përputhje me legjislacionin evropian dhe ndërkombëtar, duke respektuar të drejtat e njeriut. Komisioni parashikon gjithashtu dixhitalizimin e procedurave dhe forcimin e bashkëpunimit me vendet e origjinës për ripranimin e shtetasve të tyre.
Pjesë e strategjisë është edhe zgjerimi i marrëveshjeve me vendet nga ku nisen ose kalojnë emigrantët. Në këtë drejtim, një rol të rëndësishëm zë Libia, e cila konsiderohet një nga pikat kryesore të nisjes së emigrantëve që përpiqen të hyjnë në mënyrë të parregullt në Evropë.
Komisioni Evropian ka njoftuar vijimin e bashkëpunimit me autoritetet libiane për kontrollin e kufijve, operacionet e kërkim-shpëtimit dhe luftën kundër kontrabandës së qenieve njerëzore.
Për këtë qëllim është miratuar një financim shtesë prej 25 milionë eurosh për zgjerimin e operacioneve në Libinë lindore. Ndërkohë, në bashkëpunim me Organizatën Ndërkombëtare për Migracionin, BE-ja po mbështet kthimin vullnetar të emigrantëve nga Libia në vendet e tyre të origjinës.
Me këto propozime, Komisioni Evropian synon të ndërtojë një sistem më të centralizuar dhe më efikas të menaxhimit të emigracionit, ku kontrolli i kufijve, kthimet dhe bashkëpunimi me vendet e treta do të jenë shtyllat kryesore të politikës së përbashkët evropiane.