Ndjesia e marramendjes menjëherë pasi ngriheni nga shtrati ose nga një karrige është një fenomen i zakonshëm, të cilin shumë njerëz e përjetojnë të paktën një herë. Megjithatë, nëse kjo gjendje përsëritet shpesh, mund të jetë shenjë se organizmi po përballet me një problem që kërkon vëmendje.
Një nga shkaqet më të zakonshme është hipotensioni ortostatik, një gjendje në të cilën presioni i gjakut bie kur personi kalon nga pozicioni ulur ose shtrirë në atë në këmbë. Si pasojë, për disa sekonda, truri mund të marrë më pak gjak sesa i nevojitet, duke shkaktuar marramendje, turbullim të shikimit ose ndjesinë sikur do të humbni ndjenjat.
Çfarë ndodh në organizëm kur ngriheni në këmbë?
Kur trupi kalon në pozicion vertikal, graviteti bën që një pjesë e gjakut të grumbullohet përkohësisht në këmbë dhe në pjesën e poshtme të trupit. Normalisht, organizmi reagon duke ngushtuar enët e gjakut dhe duke rritur ritmin e zemrës, në mënyrë që presioni të ruhet në nivele të përshtatshme.
Kur ky mekanizëm nuk funksionon mjaftueshëm shpejt, presioni i gjakut mund të bjerë dhe shfaqet marramendja. Simptomat zakonisht zgjasin pak sekonda dhe përmirësohen kur personi ulet ose shtrihet.
Cilat janë shkaqet më të zakonshme?
Përveç ngritjes së menjëhershme në këmbë, disa faktorë mund ta bëjnë më të mundshme këtë gjendje:
-Dehidratimi: Humbja e lëngjeve nga djersitja, të vjellat, diarreja ose marrja e pamjaftueshme e ujit mund të ulë vëllimin e gjakut.
-Mungesa e hekurit ose anemia: Kur organizmi nuk ka mjaftueshëm qeliza të kuqe të gjakut ose hemoglobinë, mund të shfaqen dobësi dhe marramendje.
-Medikamentet: Disa ilaçe për tensionin e gjakut, diuretikët dhe medikamente të tjera mund të ndikojnë në presionin e gjakut.
-Qëndrimi i gjatë shtrirë: Pas periudhave të gjata pa aktivitet fizik, organizmit mund t’i duhet më shumë kohë për t’u përshtatur me ndryshimin e pozicionit.
-Problemet shëndetësore: Çrregullimet e zemrës, diabeti dhe disa probleme të sistemit nervor mund të ndikojnë në rregullimin e presionit të gjakut.
Marramendja e përsëritur nuk duhet t’i atribuohet automatikisht lodhjes apo mungesës së ujit, pasi shkaku mund të jetë i ndryshëm nga një person te tjetri.
Si mund ta parandaloni?
Nëse marramendja shfaqet kryesisht kur ngriheni në këmbë, disa ndryshime të thjeshta mund të ndihmojnë:
-Ngrihuni ngadalë nga shtrati ose karrigia, duke qëndruar fillimisht ulur për disa sekonda.
-Pini mjaftueshëm ujë gjatë ditës, nëse nuk keni kufizime të lëngjeve të rekomanduara nga mjeku.
-Shmangni qëndrimin e menjëhershëm në këmbë pas një periudhe të gjatë shtrirë.
-Nëse ju merret mendja, uluni ose shtrihuni derisa ndjesia të kalojë, për të shmangur rrëzimin.
-Mos i ndërprisni medikamentet e përshkruara pa u konsultuar me mjekun.
Nëse simptomat përsëriten, mjeku mund të kontrollojë presionin e gjakut në pozicion shtrirë dhe në këmbë, si dhe të rekomandojë analiza ose ekzaminime të tjera sipas rastit.
Kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore?
Marramendja e shkurtër që kalon shpejt nuk është gjithmonë shenjë e një problemi serioz. Megjithatë, duhet të konsultoheni me mjekun nëse shfaqet shpesh, përkeqësohet, shoqërohet me rrahje të çrregullta të zemrës ose çon në humbje të ndjenjave.
Kërkoni ndihmë urgjente nëse marramendja shoqërohet me dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, dobësi të papritur në njërën anë të trupit, vështirësi në të folur ose dhimbje koke të papritur dhe shumë të fortë.
Në fund, rëndësi ka jo vetëm sa zgjat marramendja, por edhe sa shpesh ndodh dhe cilat simptoma e shoqërojnë. Vlerësimi në kohë mund të ndihmojë në identifikimin e shkakut dhe në parandalimin e komplikimeve.
