Me ardhjen e vjeshtës dhe dimrit, ditët shkurtohen, ekspozimi ndaj dritës natyrale bie dhe disa njerëz fillojnë të përjetojnë lodhje, mungesë motivimi, gjumë të tepërt dhe humor të ulët.
Kur këto simptoma përsëriten në mënyrë të rregullt gjatë një periudhe të caktuar të vitit dhe plotësojnë kriteret diagnostike, mund të bëhet fjalë për çrregullimin afektiv sezonal (SAD), i njohur shpesh si depresioni sezonal i dimrit.
Një meta-analizë e publikuar së fundmi, që përfshiu 24 studime dhe 32,866 persona, vlerësoi prevalencën globale të SAD rreth 5%. Studimi gjeti gjithashtu se prevalenca lidhej pozitivisht me gjerësinë gjeografike, duke mbështetur hipotezën se ndryshimet sezonale të dritës mund të kenë rol në këtë çrregullim.
Një nga trajtimet më të studiuara është terapia me dritë të fortë. Një meta-analizë e vitit 2024, që përfshiu 21 prova të randomizuara me 1,037 pjesëmarrës, raportoi përmirësim të simptomave depresive me fototerapi, megjithëse autorët theksuan se cilësia e provave ishte ende e kufizuar.
Edhe më e re është një meta-analizë e vitit 2026 që analizoi 17 prova klinike, me 634 pjesëmarrës. Rezultatet sugjeruan se terapia me dritë mund të ulë simptomat e SAD, me efekte të dukshme veçanërisht pas rreth dy javësh trajtim.
Por jo çdo trishtim gjatë dimrit është depresion sezonal. Ndryshimi i motit, më pak aktivitet fizik, më shumë kohë në ambiente të mbyllura dhe ndryshimet në rutinën e gjumit mund të ndikojnë gjithashtu në humor.
Një rishikim sistematik i vitit 2024 shqyrtoi ndërhyrje të stilit të jetesës si aktiviteti fizik, qëndrimi jashtë, gjumi, ushqyerja dhe mindfulness te personat me SAD, duke theksuar se këto mund të jenë pjesë e rëndësishme e menaxhimit, krahas trajtimeve klinike kur nevojiten.
Nëse humori i ulët zgjat, përsëritet çdo dimër ose shoqërohet me humbje të interesit, izolim apo mendime vetëlënduese, nuk duhet konsideruar thjesht “mërzitje dimri”, por kërkon vlerësim nga një profesionist i shëndetit mendor.
