Protestat e studentëve kundër kushteve të këqija në sistemin arsimor të Shqipërisë kanë vazhduar në kryeqytetin e vendit, Tiranë, ndërsa kryeministri Edi Rama këmbëngul se nuk do të japë dorëheqjen.
Demonstruesit i kanë bërë thirrje Ramës të japë dorëheqjen në protesta shpesh të dhunshme që nga e marta. Ata u kanë vënë flakën disa ndërtesave në të gjithë qytetin, përfshirë zyrën e kryeministrit, ndërtesat e ministrive dhe degëve të disa bankave.
Dhjetëra oficerë policie dhe protestues janë plagosur gjatë përpjekjeve për të shpërndarë turmat duke përdorur topa uji dhe gaz lotsjellës.
“Ajo që po shihni është pika e vlimit e muajve të tërë kërkesash të shtypura”, tha gazetari shqiptar Arlis Alikaj për “Al Jazeera”.
Studentët janë ankuar për muaj të tërë për koston e lartë të arsimit dhe perspektivat e tyre të kufizuara të punësimit pas diplomimit.
Afrim Krasniqi, profesor dhe studiues në Institutin për Studime Politike në Tiranë, i tha “Al Jazeera” se studentët dhe të rinjtë protestuan paqësisht për gati 3 muaj, “megjithatë kërkesat e tyre u injoruan kryesisht, ndërsa qeveria shpesh u përgjigj me fushata diskredituese në vend të dialogut të vërtetë”.
Ai shtoi se përshkallëzimi aktual pasqyron “zhgënjimin jo vetëm me vetë qeverinë, por edhe me mungesën e llogaridhënies dhe reagimit institucional”.
Protestat përfaqësojnë një nga valët më serioze të pakënaqësisë publike drejtuar Ramës, i cili fitoi një mandat të katërt majin e kaluar, por që atëherë është përballur me zemërim publik për shkak të akuzave për korrupsion që përfshijnë zyrtarë të lartë.
Trazirat në Tiranë përkojnë me një valë më të gjerë protestash studentore në të gjithë Evropën. Në Francë, nxënësit e shkollave të mesme kanë kaluar javë të tëra duke protestuar dhe bllokuar shkollat, duke kërkuar më shumë mësues dhe ambiente më të mira mësimore. Ata kanë paralajmëruar se ndërtesat shkollore në përkeqësim dhe klasat e mbipopulluara po dëmtojnë cilësinë e arsimit.
Protestat kundër qeverisë së Ramës filluan disa muaj më parë, të nxitura nga planet për të ndërtuar një vendpushim luksoz përgjatë bregdetit jugor kryesisht të paprekur të Shqipërisë. Jared Kushner , dhëndri i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, është i përfshirë në projekt.
Mediat lokale raportuan se protestat u përhapën nga Tirana në universitetet e Elbasanit dhe Shkodrës të mërkurën.
Shqipëria është ndër ekonomitë e Ballkanit Perëndimor që kërkojnë të arrijnë standardet evropiane të jetesës. Megjithatë, hendeku me mesataren e Bashkimit Evropian mbetet i dukshëm në fuqinë blerëse, pagat, produktivitetin dhe cilësinë e shërbimeve publike. Pavarësisht progresit ekonomik, vendi vazhdon të përballet me sfida, duke përfshirë emigrimin, pabarazitë rajonale dhe nevojën për institucione dhe sundim të ligjit më të fortë.
Pas Malit të Zi, Shqipëria shquhet si një nga vendet që ka bërë më shumë përparim drejt anëtarësimit të plotë në BE. Megjithatë, pas retorikës politike optimiste, po rritet zhgënjimi midis qytetarëve për shkak të ritmit të ngadaltë të integrimit evropian dhe mungesës së përmirësimeve të prekshme në jetën e tyre të përditshme.
Ndërsa grupet e opozitës kërkojnë të mbështesin demonstruesit dhe të përfitojnë nga momenti për të forcuar pozicionin e tyre, Alikaj tha se protestat po nxiten nga të rinjtë dhe studentët që kërkojnë ndryshime sistemike.
Të enjten, Rama – i cili ka qenë kryeministër që nga viti 2013 – i tha Reuters: “Sa u përket thirrjeve për dorëheqjen time, qeveritë ndryshojnë përmes zgjedhjeve demokratike. Vitin e kaluar patëm zgjedhje, jo një revolucion.”
Sokol Lleshi, një lektor në Universitetin e Nju Jorkut në Tiranë, i specializuar në shkenca politike, tha se ndryshimi shoqëror ka më shumë gjasa të lindë nga një koalicion më i gjerë i grupeve të ndryshme shoqërore, sesa nga mobilizimi masiv i kufizuar vetëm tek studentët e universitetit dhe të shkollave të mesme.
“Largimi i elitës nga elita politike aktuale në pushtet mund t’u mundësojë mjeteve institucionale të kanalizojnë pakënaqësinë ose pakënaqësinë shoqërore në ndryshime politike dhe të politikave. Megjithatë, protesta aktuale studentore nuk duket se e përsërit lëvizjen masive të studentëve të universitetit të dhjetorit 2018 dhe efektet e saj”, tha Lleshi.
Protestat studentore që tronditën Shqipërinë në dhjetor 2018 filluan për shkak të rritjes së kostove të arsimit dhe e detyruan Ramën të shkarkonte 8 ministra si pjesë e një riorganizimi të kabinetit dhe të njoftonte një paketë masash të njohur si “Pakti për Universitetin”.
Por disa nga kërkesat e studentëve mbetën të paplotësuara.
Lleshi nxjerr disa përfundime pozitive nga përvoja e kaluar e trazirave sociale në Shqipëri.
Shoqëria shqiptare është e polarizuar dhe e pabarabartë, “me institucione politike ndërmjetëse të zbrazëta”, tha ai, por trashëgimia e trazirave dhe konfrontimit politik do të shërbejë si një “paralajmërim për të shmangur destabilizimin”, tha ai./Al Jazeera
