Të paktën 12 gazetarë dhe punonjës të medias u sulmuan fizikisht gjatë raportimit për protestat në Shqipëri, midis 13 dhe 19 tetorit. Shumica e këtyre episodeve përfshinin efektivë të policisë. Reporterët pa Kufij (RSF) dënojnë dhunën dhe bëjnë thirrje për sanksione ndaj përgjegjësve, zbatimin e masave ekzistuese për mbrojtjen e sigurisë së gazetarëve dhe shqyrtimin parlamentar të reagimit të autoriteteve.
RSF ka dokumentuar 28 raportime për dhunë, frikësim dhe përpjekje për të penguar raportimin e lajmeve, që kanë prekur të paktën 23 profesionistë të medias në Shqipëri, midis 13 dhe 19 tetorit. Të paktën 10 episode përfshinin përdorimin e drejtpërdrejtë të forcës fizike kundër të paktën 12 gazetarëve, duke përfshirë goditjen me grushte, shqelma, shtyrjen dhe detyrimin për t’u larguar nga zona ku po raportonin. Disa gazetarë raportuan marrjen ose përpjekjen për t’u marrë telefonat dhe dëmtimin e pajisjeve të tyre mediatike, si dhe lëndime nga mjetet policore të përdorura për kontrollin e turmave.
Përveç kërcënimeve që marrin gjatë raportimit në terren, gazetarët përballen edhe me frikësim nga kryeministri i Shqipërisë, një vend që po aplikon për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian (BE). Për shembull, më 18 tetor, kryeministri Edi Rama akuzoi pa baza pronarin e News24 se po sajonte raportime për rebelimin e studentëve, me qëllim rrëzimin e qeverisë.
“Megjithëse situata përreth protestave të studentëve është e tensionuar, gazetarët duhet të jenë në gjendje të dokumentojnë sjelljen e policisë pa u rrahur, pa u larguar me forcë, pa u ndaluar apo pa u penguar në ndonjë mënyrë tjetër të filmojnë. Nëse profesionistët e medias respektojnë udhëzimet e ligjshme të policisë, efektivët e policisë duhet të garantojnë të drejtën e tyre po aq legjitime për të raportuar. Autoritetet duhet të zbatojnë udhëzimet ekzistuese për sigurinë e gazetarëve dhe të sanksionojnë çdo sjellje agresive nga efektivët e policisë dhe protestuesit. Gjithashtu, i bëjmë thirrje kryeministrit Edi Rama që të ndalojë frikësimin e medias për raportimin e protestave, gjë që është detyra e saj. I bëjmë thirrje parlamentit shqiptar të shqyrtojë sjelljen e dhunshme të policisë dhe BE-së të vlerësojë se si po zbatohen në praktikë angazhimet e vendit kandidat për lirinë e medias”, tha Pavol Szalai, drejtor i Zyrës së RSF-së në Pragë.
Vetëm më 18 tetor, të paktën tetë punonjës të medias raportuan se ishin keqtrajtuar nga policia. Sipas Shoqatës së Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), policia e ndaloi me forcë fotoreporterin Hameraldi Agolli, i cili bashkëpunon me AP, ndërsa ishte duke punuar, ndërsa gazetari i News24, Renaldo Salianji, u godit fizikisht nga policia.
Taulant Kopliku i tha SYRI TV se një efektiv e kishte goditur në shpatull dhe i kishte marrë telefonin, i cili iu kthye me pamjet e tij të fshira.
Ndërkohë, SYRI TV raportoi se dy gazetarë të tij ishin sulmuar nga forcat e rendit në incidente të veçanta: Marsi Korreshi u godit në shpinë me një helmetë dhe u shty ndërsa raportonte drejtpërdrejt për një zjarr në Komisariatin e Policisë Nr. 3, ndërsa Elkier Bushkolaj u plagos në këmbë nga një predhë gome e policisë.
Gazetari Juljan Hoxha dhe fotoreporteri Felix Bilani, sipas raportimeve, u goditën në këmbë nga efektivë të policisë, të cilët i shtynë gazetarët me helmeta për t’i larguar nga zyra e kryeministrit. AGSH njoftoi gjithashtu se gazetarja e Klan News, Glidona Daci, u godit nga gurë në një incident që iu atribua efektivëve të policisë.
Reuters raportoi se dy gazetarë të tij u goditën nga plumba gome ndërsa po mbulonin përplasjet në Tiranë më 17 tetor. Fotoreporteri i pavarur zviceran Raimond Lueppken raportoi se, po atë ditë, ai po filmonte disa burra të veshur me të zeza në qytetin bregdetar të Durrësit, kur dy burra të tjerë me rroba civile iu afruan dhe i kërkuan të fshinte regjistrimin, gjë që ai refuzoi ta bënte. Sipas informacionit të RSF-së, grupi që ai kishte filmuar mbante jelekë me shenjat dalluese të policisë. Ai dyshoi se dy burrat ishin të lidhur me atë grup, por identiteti i tyre dhe statusi i tyre si punonjës policie nuk u konfirmuan.
Një nga rastet më brutale ndodhi në fillim të protestave, më 13 tetor. Izmir Akulli, kryeredaktor i medias online Dosja.al, u dërgua në spital pasi disa efektivë të policisë e goditën me shqelma dhe grushte pranë Bankës së Shqipërisë, ndërsa ai po filmonte ndërveprimin e tyre me një student. Sipas rrëfimit të tij të publikuar, dhuna vazhdoi edhe pasi ai u identifikoi si gazetar.
Përpjekjet për të penguar raportimin e lajmeve vazhduan edhe në mbrëmjen e 19 tetorit, kur policia i pengoi gazetarin e News24, Osman Stafa, dhe punonjës të tjerë të medias që të ndiqnin dhe filmonin ndalimet e personave nga policia në rrugicat pranë Rrugës së Dibrës në Tiranë, sipas raportimit të News24.
Angazhimet për sigurinë duhet të zbatohen
Sipas një deklarate të Rrjetit SafeJournalists, të publikuar më 18 tetor, Agjencia e Mbikëqyrjes Policore e Shqipërisë kishte nisur shqyrtimin e rasteve të dyshuara të sjelljes së pahijshme dhe shtatë efektivë ishin pezulluar nga detyra. Mbetet e paqartë nëse këto masa lidhen me rastet që përfshijnë gazetarët.
Në një letër të hapur, të bashkënënshkruar nga RSF më 14 tetor, organizatat për lirinë e medias dhe shoqërinë civile bënë thirrje për zbatimin e plotë të Udhëzuesit për Sigurinë e Gazetarëve, të miratuar nga Policia e Shtetit në maj të vitit 2025, për hetime të pavarura mbi rastet e dyshuara të dhunës dhe pengimit nga ana e policisë, të kryera nga organet mbikëqyrëse të policisë, si dhe për një seancë të posaçme dëgjimore parlamentare mbi këtë çështje. Megjithatë, pas kësaj thirrjeje u raportuan incidente të tjera.
Shqipëria renditet në vendin e 83-të nga 180 vende dhe territore në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit të RSF-së për vitin 2026.