A ju ka ndodhur të lexoni horoskopin dhe të mendoni: “Kjo përshkruan pikërisht atë që po kaloj”? Kjo ndjesi mund të shpjegohet pjesërisht nga një fenomen psikologjik i njohur si efekti Barnum, ose efekti Forer.
Në vitin 1948, psikologu Bertram Forer u dha studentëve një përshkrim personaliteti që ata menduan se ishte përgatitur posaçërisht për secilin. Në të vërtetë, të gjithë morën të njëjtin tekst, të përbërë nga përshkrime të përgjithshme. Megjithatë, pjesëmarrësit e vlerësuan atë si mjaft të saktë. Eksperimenti u bë një nga shembujt më të njohur të mënyrës se si njerëzit mund t’i perceptojnë përshkrimet e përgjithshme si personale.
Horoskopët shpesh përdorin formulime si “duhet të mësosh të vendosësh kufij”, “ke shumë potencial, por ndonjëherë dyshon te vetja” ose “dikush mund të të zhgënjejë”. Këto pohime mund të duken personale, sepse shumë njerëz kanë përjetuar situata të ngjashme.
Një studim i publikuar në “The Journal of Psychology” në vitin 1983, nga Catherine Fichten dhe Betty Sunerton, shqyrtoi horoskopët dhe efektin Barnum te 366 studentë. Autorët raportuan se parashikimet ditore dhe mujore nuk treguan besueshmëri dhe vlefshmëri të mjaftueshme, ndërsa njohja e shenjës ndikonte në mënyrën se si pjesëmarrësit vlerësonin përshkrimet astrologjike.
Kjo nuk do të thotë se leximi i horoskopit është domosdoshmërisht problematik. Për shumë njerëz, ai është argëtim ose një mënyrë për të reflektuar mbi emocionet dhe marrëdhëniet.
Megjithatë, është e rëndësishme të mos e përdorim si zëvendësim për informacionin e besueshëm. Një përshkrim që na duket i saktë nuk është automatikisht provë se yjet e kanë parashikuar jetën tonë.
