Presidenti francez Emmanuel Macron kritikoi ashpër të mërkurën presidentin amerikan Donald Trump dhe liderë të tjerë të huaj për shfrytëzimin e trazirave të fundit në Francë për përfitime politike. Ai i akuzoi ata për përhapjen e dezinformimit dhe promovimin e pretendimeve të rreme se emigrantët myslimanë po përpiqeshin të merrnin kontrollin e vendit.
Përplasja diplomatike vjen në një kohë kur tensionet politike në Francë po rriten përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027. Ndërkohë, lideri i së majtës ekstreme, Jean-Luc Mélenchon, akuzoi veçmas kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për ndikim në zgjedhjet franceze.
Duke folur për gazetarët në Doha të Katarit, gjatë një turi në vendet e Gjirit, Macron tha se grabitjet dhe aktet e dhunës që përfshinë Parisin dhe qytete të tjera franceze gjatë fundjavës u pasuan nga manipulimi i informacionit nga aktorë të huaj, duke prodhuar deklarata që ai i cilësoi të papranueshme dhe të pamenduara.
I pyetur drejtpërdrejt nëse kritikat e tij i drejtoheshin Trumpit, presidenti francez u përgjigj: “Ndër të tjerë”.
Macron tha se imazhe të krijuara me inteligjencë artificiale, që paraqisnin ngjarje të cilat nuk kishin ndodhur kurrë në Francë, po qarkullonin së bashku me narrativa çorientuese për trazirat. Ai hodhi poshtë pretendimet se dhuna përbënte një kryengritje islamiste ose të emigrantëve.
Macron argumentoi se politikanët që përballen me zgjedhje, si në Lindjen e Mesme, ashtu edhe përtej Atlantikut, po e shfrytëzojnë krizën e brendshme të Francës për të çuar përpara agjendat e tyre politike.
Trump pretendon se Islami po përpiqet të marrë kontrollin e Francës
Trump ndërhyri për herë të parë në debatin për trazirat në Francë në fillim të javës së kaluar, kur protestat fillimisht u përqendruan te përkeqësimi i kushteve në shkollat e vendit. Presidenti amerikan hodhi poshtë shpjegimin se protestat nxiteshin nga pakënaqësitë lidhur me arsimin, duke fajësuar në vend të kësaj emigracionin dhe Islamin.
Në një postim në platformën e tij Truth Social, Trump e përshkroi situatën si migrim masiv jashtë kontrollit dhe pretendoi se Islami po përpiqej të merrte nën kontroll atë që ai e cilësoi dikur një vend të madh.
Pas trazirave të dhunshme të së shtunës, gjatë të cilave u arrestuan më shumë se 2 mijë persona dhe rreth 3 mijë biznese u grabitën ose u dëmtuan, Trump sulmoi sërish politikat franceze të emigracionit.
“Franca po digjet!”, deklaroi ai, duke fajësuar emigracionin nga shoqëri që i përshkroi si thelbësisht të ndryshme dhe duke u bërë thirrje autoriteteve franceze të mbyllin kufijtë e vendit para se të ishte tepër vonë.
Megjithatë, protestat nisën për shkak të financimit të shkollave, përkeqësimit të infrastrukturës arsimore dhe rritjes së kostos së jetesës. Qindra mijëra njerëz morën pjesë në demonstrata kryesisht paqësore, megjithëse në disa zona shpërthyen grabitje në shkallë të gjerë, vandalizëm dhe përplasje me policinë. Autoritetet franceze nuk kanë përcaktuar se emigrantët myslimanë ishin përgjegjësit kryesorë për dhunën.
Macron iu referua qarkullimit të imazheve të falsifikuara si dëshmi të mënyrës se si trazirat po paraqiteshin në mënyrë të shtrembëruar në arenën ndërkombëtare. Një imazh i krijuar me inteligjencë artificiale, i shpërndarë gjerësisht, pretendohej se tregonte një çift të moshuarish, të cilët ishin grabitur dhe u ishin hequr rrobat deri në të brendshme gjatë trazirave. Verifikuesit e fakteve vërtetuan se fotografia ishte e fabrikuar, ndërsa prokurorët francezë thanë se nuk kishin prova që konfirmonin sulmin e pretenduar.
Presidenti nuk specifikoi se cilave imazhe të krijuara me inteligjencë artificiale po u referohej në deklaratat e së mërkurës dhe as nuk identifikoi aktorët e huaj përgjegjës për manipulimin e pretenduar.
Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, tha se ministria e tij ishte e gatshme t’u jepte shpjegime qeverive të huaja, për t’i ndihmuar ato të shmangnin përhapjen e dezinformimit ose amplifikimin e pretendimeve të pabazuara në rrjetet sociale.
Kritikat e Macronit duket se shtriheshin përtej Trumpit. Netanyahu, i cili përballet me zgjedhjet në Izrael më 27 tetor, deklaroi të martën se Franca po përjetonte atë që ai e përshkroi si një pushtim nga Islami ekstremist. Macron nuk e përmendi kryeministrin izraelit me emër, megjithëse iu referua liderëve të huaj që bëjnë fushatë si në rajon, ashtu edhe përtej Atlantikut.
Mélenchon akuzon Netanyahun për ndikim në zgjedhjet franceze
Akuzat për ndërhyrje të huaj janë bërë gjithashtu pjesë e debatit politik të brendshëm gjithnjë e më të tensionuar në Francë.
Javën e kaluar, ministri i Jashtëm Barrot paralajmëroi për përpjekje të aktorëve të huaj për të ndërhyrë në zgjedhjet presidenciale franceze, të planifikuara për prill dhe maj të vitit 2027. Ai përmendi miliarderin Elon Musk dhe një kompani izraelite mes subjekteve që kanë ngritur shqetësime për ndikimin e jashtëm në diskursin politik francez.
Sipas Barrot, aktorë të huaj janë përpjekur të shfrytëzojnë ndasitë ekzistuese mbi emigracionin, laicizmin dhe konfliktin izraelito-palestinez, duke përdorur këto çështje të debatueshme për të thelluar armiqësinë dhe tensionet shoqërore.
Ministri iu referua konkretisht një kompanie izraelite, e akuzuar për krijimin e llogarive të rreme franceze në rrjetet sociale, me qëllim nxitjen e përplasjeve rreth çështjes palestineze. Bëhet fjalë, me sa duket, për kompaninë BlackCore, të cilën autoritetet franceze e lidhën me një operacion ndikimi në internet, që kishte në shënjestër kandidatët e partisë së Mélenchonit, Franca e Papërkulur (La France Insoumise – LFI), gjatë zgjedhjeve bashkiake të marsit.
Në qershor, Viginum, agjencia shtetërore franceze përgjegjëse për zbulimin e ndërhyrjeve të huaja digjitale, raportoi prova që e lidhnin operacionin me aktorë izraelitë, përfshirë BlackCore. Fushata synonte të diskreditonte kandidatët e LFI-së dhe të përforconte mesazhet që nxisnin përçarje politike. Agjencia vuri në dukje gjithashtu se operacioni kishte arritur një shtrirje shumë të kufizuar në internet.
Autoritetet franceze kërkuan ndihmën e Izraelit për hetimin e këtyre pretendimeve. Megjithatë, gjetjet nuk vërtetuan se Netanyahu e kishte drejtuar personalisht fushatën ose se qeveria izraelite kishte urdhëruar zhvillimin e saj.
Pavarësisht kësaj, Mélenchon iu referua Netanyahut të martën në mbrëmje, teksa komentonte planet e kryeministrit Sébastien Lecornu për të mbledhur përfaqësues politikë dhe të shoqërisë civile në diskutime mbi trazirat dhe kërcënimet e mundshme për zgjedhjet presidenciale të vitit të ardhshëm.
Lideri i së majtës ekstreme hodhi poshtë akuzat se kampi i tij politik përbënte rrezikun kryesor për procesin zgjedhor. Në vend të kësaj, ai veçoi Netanyahun, duke pretenduar se kryeministri izraelit po ndikonte në zgjedhjet në Marsejë, Tuluzë, Rube dhe Paris.
Deklaratat e Mélenchonit erdhën në një kohë kur partia e tij po përballet me kritika në rritje për trazirat. LFI luajti një rol të rëndësishëm në demonstratat që paraprinë dhunën e së shtunës, ndërsa politikanë nga parti të tjera e kanë akuzuar këtë lëvizje se ka kontribuar në krijimin e një klime konfrontuese.
Mélenchon, një kritik prej kohësh i politikave të qeverisë izraelite dhe mbështetës i hapur i çështjes palestineze, është përballur vazhdimisht me akuza nga kundërshtarët politikë se retorika e tij nxit antisemitizmin dhe armiqësinë ndaj Izraelit. Ai i ka kundërshtuar akuzat për antisemitizëm.
Debati mbi ndërhyrjen e pretenduar të huaj përbën tashmë një tjetër front të përplasjes politike në Francë, ndërsa qeveria dhe opozita shkëmbejnë akuza mbi shkaqet e trazirave dhe rreziqet që kërcënojnë zgjedhjet presidenciale.
Macron shkon në Arabinë Saudite, ndërsa Franca përgatitet për protesta të tjera
Ndërkohë, Macron është përballur me kritika në vend për vazhdimin e turit në Gjirin Persik, ndërsa forcat franceze të sigurisë po përgatiten për një tjetër ditë të madhe protestash të shtunën.
Të mërkurën në mbrëmje, presidenti francez zhvilloi një vizitë të paparalajmëruar në Arabinë Saudite, duke u bërë lideri i parë perëndimor që viziton mbretërinë që prej përshkallëzimit të fundit të sulmeve të Huthëve në fillim të këtij muaji.
Ai u takua me princin e kurorës saudite, Mohammed bin Salman, pas ndalesave të mëparshme në Kuvajt, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahrein dhe Katar. Vizita në Arabinë Saudite nuk ishte njoftuar paraprakisht, me sa duket për arsye sigurie.
Macron e ka mbrojtur vendimin për të udhëtuar, duke argumentuar se sigurimi i furnizimeve shtesë me energji është thelbësor për të përballuar rritjen e ndjeshme të çmimeve të karburanteve, të cilat kanë kontribuar në zemërimin e qytetarëve francezë.
Gjatë turit, Franca siguroi angazhime për furnizimin me 200 mijë tonë naftë dizel shtesë çdo muaj nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahreini, ku secili vend pritet të furnizojë rreth 100 mijë tonë.
Arabia Saudite kishte marrë përsipër më herët të furnizonte edhe 95 mijë tonë të tjera në muaj për tetorin dhe nëntorin. Gjatë vizitës në Riad, Macron siguroi angazhimin për zgjatjen e këtyre furnizimeve shtesë për aq kohë sa të jetë e nevojshme.
Së bashku, marrëveshjet parashikojnë rreth 295 mijë tonë naftë dizel në muaj, ekuivalente me më shumë se 10% të konsumit mujor të Francës.
Qeveria franceze shpreson se furnizimet shtesë do të ndihmojnë në frenimin e çmimeve të karburanteve dhe në lehtësimin e një pjese të presionit ekonomik që po nxit protestat.
Megjithatë, me një tjetër protestë të madhe të planifikuar për të shtunën, Macron përballet me dy sfida të menjëhershme: të parandalojë përsëritjen e dhunës që shkatërroi pjesë të qyteteve franceze dhe t’u përgjigjet pakënaqësive ekonomike që qëndrojnë në themel të trazirave.
Në të njëjtën kohë, përplasja me Trumpin dhe akuzat e Mélenchonit ndaj Netanyahut tregojnë se kriza e brendshme e Francës është ndërthurur me politikën ndërkombëtare dhe me një betejë gjithnjë e më të fortë kundër dezinformimit përpara zgjedhjeve presidenciale, shkruan Ynet.
