Zgjerimi i Bashkimit Evropian në Ballkan është një përparësi për Brukselin. Një “përparësi” dhe një “investim gjeopolitik thelbësor”, sipas fjalëve të vetë Antonio Costës, presidentit të Këshillit Evropian, gjatë një turi në Ballkan qershorin e kaluar.
Kjo konsiderohet përparësi sepse Brukseli synon ta ankorojë Ballkanin në Perëndim dhe të kundërshtojë ndikimin e Rusisë në këtë rajon, i cili gjatë Luftës së Ftohtë bënte pjesë në bllokun lindor.
Aktualisht, pesë vende të rajonit kanë statusin e kandidatit zyrtar për anëtarësim në BE, ndërsa një vend, Kosova, ka statusin e kandidatit potencial. Mali i Zi dhe Shqipëria konsiderohen vendet më të avancuara të rajonit në procesin e integrimit. Për Malin e Zi, anëtarësimi mund të realizohet që vitin e ardhshëm.
Ndërsa tre javë më parë, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, vlerësonte se edhe për Shqipërinë “objektivi është tashmë i dukshëm”, ndonëse pranonte se “mbetet ende punë për t’u bërë”.
Korrupsioni
Megjithatë, protestat tregojnë se ky objektiv mund të mos jetë aq pranë sa duket. Protestuesit denoncojnë korrupsionin brenda qeverisë, një fenomen për të cilin ekzistojnë të dhëna dhe dokumentime.
Vitin e kaluar, Shqipëria u rendit në vendin e 91-të në klasifikimin e organizatës Transparency International, mes 182 vendeve. Madje, vendi ra me 11 pozicione krahasuar me vitin 2024.
Shqipëria ka bërë përpjekje në luftën kundër korrupsionit, veçanërisht përmes krijimit, në dhjetor 2019, të një strukture të posaçme për hetimin dhe gjykimin e veprave të korrupsionit dhe atyre të lidhura me krimin e organizuar.
Kjo strukturë ka arritur rezultate, duke çuar në ndalimin e ish-zyrtarëve të lartë. Por kur, në tetorin e kaluar, ajo mori të pandehur zëvendëskryeministren Belinda Balluku, një bashkëpunëtore e afërt e kreut të qeverisë, ky i fundit e mbrojti atë. Ndërsa Parlamenti refuzoi t’i hiqte imunitetin parlamentar.
Këto protesta ngrenë gjithashtu pikëpyetje për gjendjen e shtetit të së drejtës.
Nëse Edi Rama denoncon aktet e dhunës së protestuesve, të cilët kanë djegur ndërtesa publike, organizatorët e lëvizjes denoncojnë, nga ana e tyre, dhunën policore ndaj protestuesve dhe gazetarëve.
Reagimi i vakët i Evropës
Megjithatë, Bashkimi Evropian ka reaguar me shumë rezerva ndaj këtyre protestave. Delegacioni i BE-së në Shqipëri është mjaftuar duke u bërë thirrje autoriteteve që të përgjigjen në mënyrë proporcionale.
Ai ka rikujtuar gjithashtu se “liria e tubimit dhe liria e shprehjes janë të drejta themelore dhe vlera thelbësore evropiane”.
Edhe në Serbi, protestuesit kanë dalë në rrugë për të denoncuar korrupsionin. Lëvizja e tyre nisi në nëntor 2024 dhe u zgjerua gradualisht. Edhe atje, protestat u shoqëruan me akte dhune, për të cilat protestuesit dhe forcat e rendit fajësuan njëri-tjetrin.
Edhe në rastin e Serbisë, Bashkimi Evropian kishte nënvizuar angazhimin e tij për të drejtën e protestës dhe u kishte bërë thirrje forcave të rendit të reagonin në mënyrë proporcionale. Megjithatë, ai ishte treguar i kujdesshëm për të mos e dënuar drejtpërdrejt mënyrën se si autoritetet serbe i kishin menaxhuar protestat.
Vlerat e Bashkimit Evropian
Lëvizja e protestës në Serbi çoi në shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, të cilat do të mbahen këtë të diel. Në garë merr pjesë edhe një parti e krijuar nga lëvizja protestuese. Megjithatë, ekzistojnë shqetësime për integritetin e procesit zgjedhor.
Brukseli dëshiron të shmangë që udhëheqësit e këtyre vendeve të kërkojnë në Moskë mbështetjen që nuk do ta gjenin brenda Bashkimit Evropian. Kjo shpjegon edhe reagimet e vakëta të BE-së përballë këtyre lëvizjeve protestuese.
Por Serbia dhe Shqipëria ngrenë një pyetje thelbësore: Për të kundërshtuar ndikimin rus në Evropë, a po heq dorë Bashkimi Evropian nga vlerat mbi të cilat është ndërtuar?/ Përshtatur nga RFI
