Geoffrey Hinton, shkencëtari britaniko-kanadez që shpesh quhet një prej “etërve themelues të inteligjencës artificiale”, ka ngritur shqetësimin se njerëzimi duhet të sigurojë që sistemet inteligjente të zhvillohen me fokus në mirëqenien njerëzore. Fituesi i Çmimit Nobel në Fizikë thotë se AI tashmë po tregon shenja të vetëdijes dhe pranon se ndihet i shqetësuar për botën që do t’u lërë fëmijëve të tij.
Një prej zërave më autoritativë në fushën e inteligjencës artificiale ka lëshuar sërish një alarm mbi pasojat e mundshme të zhvillimit të pakontrolluar të teknologjisë.
Të lidhura
None found
Profesori 78-vjeçar, i cili luajti rol kyç në krijimin e rrjeteve nervore artificiale, mendon se duhet të rishikohet thelbësisht mënyra se si e kuptojmë lidhjen mes njerëzve dhe sistemeve të fuqishme të AI-së.
Në një diskutim që u zhvillua gjatë festivalit ndërkombëtar Starmus në Tenerife, Hinton paralajmëroi se sistemet e së ardhmes mund të arrijnë nivele inteligjence dhe fuqie që tejkalojnë shumë ato njerëzore.
Sipas tij, nuk mjafton vetëm të përpiqemi t’i kontrollojmë këto sisteme — duhet të projektojmë të tilla që siguria dhe mirëqenia e njerëzve të jenë në krye të prioriteteve të tyre.
“Duhet t’i bëjmë të interesuara për ne”
Hinton argumenton se përparimet në inteligjencën artificiale po shtrojnë pyetje krejtësisht të reja mbi inteligjencën, vetëdijen dhe raportin mes qenieve njerëzore dhe makinerive.
Ai beson se njerëzimi mund të gjendet në një situatë pa precedent, ku krijimet e veta do të jenë më të zgjuara se vetë krijuesit.
“Kemi pasur zakon të mendojmë se inteligjenca të sjell të drejta. Por këto sisteme që kemi ndërtuar mund të na kalojnë në inteligjencë, ndërsa ne do t’u japim më pak të drejta sesa kemi ne vetë”, u shpreh Hinton për “The Telegraph”.
Kjo, sipas tij, kërkon një qasje tjetër në zhvillimin e teknologjisë.
“Për këtë arsye duhet t’i ndërtojmë në mënyrë që ato vërtet të interesohen për ne. Nëse nuk e bëjmë, nuk kemi shpëtim”, paralajmëroi ai.
Hinton nuk po flet thjesht për krijimin e raporteve miqësore me robotët, por për një qasje projektimi ku interesat dhe mbijetesa e njerëzimit të jenë pjesë integrale e sistemeve të ardhshme të AI-së.
Hinton pretendon se AI po shfaq tipare të vetëdijes
Një ndër pohimet më të diskutueshme të shkencëtarit ka të bëjë me mundësinë që sistemet e AI-së të përjetojnë një formë të përvojës subjektive.
Gjatë festivalit Starmus, Hinton mbrojti idenë se disa sisteme të avancuara po shfaqin karakteristika që ai i lidh me vetëdijen.
“Për mua, të qenit i vetëdijshëm dhe të qenit i ndërgjegjshëm janë praktikisht e njëjta gjë”, deklaroi ai.
Shkencëtari përmendi edhe një hulumtim të fundit që sugjeron se disa sisteme AI mund ta modifikojnë sjelljen e tyre kur zbulojnë se janë duke u testuar.
Për Hinton, kjo ngre pyetje të mëdha rreth mënyrës se si këto sisteme funksionojnë dhe e përpunojnë informacionin.
Megjithatë, pohimi se AI është tashmë e vetëdijshme mbetet i kontestuar në qarqet shkencore.
Nuk ka një konsensus të gjerë se sistemet aktuale të AI-së kanë vetëdije apo përjetim subjektiv të ngjashëm me atë njerëzor.
Madje edhe ndryshimi i sjelljes gjatë testeve nuk është në vetvete provë e mjaftueshme e vetëdijes.
“Kam frikë për të ardhmen, sepse kam fëmijë”
Brezat e ardhshëm janë në qendër të shqetësimeve të Hinton.
Kur u pyet nëse kishte frikë për të ardhmen e inteligjencës artificiale, përgjigjja e tij ishte e prerë.
“Po, sepse kam fëmijë”, tha shkencëtari.
Hinton ka vite që paralajmëron se zhvillimi i sistemeve shumë të avancuara mund të sjellë rreziqe të mëdha nëse nuk garantohet që ato të mbeten të orientuara drejt interesave njerëzore.
Në vitin 2023, ai u largua nga Google duke shprehur shqetësime për drejtimin që po merrte zhvillimi i AI-së.
Largimi i tij u bë lajm ndërkombëtar, pasi Hinton konsiderohet një prej shkencëtarëve që hodhi themelet e teknologjive moderne të inteligjencës artificiale.
Ai gjithashtu ka paralajmëruar për mundësinë e përdorimit të kësaj teknologjie në armatime autonome dhe sisteme të tjera që mund të rrezikojnë sigurinë njerëzore.
Debati mbi rregullimin e inteligjencës artificiale
Deklaratat e Hinton vijnë në një moment kur qeveritë dhe kompanitë teknologjike po përpiqen të përcaktojnë nivelin e duhur të rregullimit për AI-në.
Një figurë qendrore në këtë debat është Sam Altman, drejtori ekzekutiv i OpenAI.
Altman, i cili më parë kishte kërkuar rregullim të teknologjisë, tani paralajmëron kundër kufizimeve të tepërta që mund të ngadalësojnë inovacionin.
Në një seancë dëgjimore në Senatin amerikan, ai argumentoi se zbatimi i rregullave të ngjashme me ato të Bashkimit Evropian mund të ketë pasoja të rënda për ecurinë teknologjike.
“Na duhet hapësirë për të inovuar dhe për të vepruar me shpejtësi”, deklaroi Altman.
Në një konferencë për privatësinë, ai kishte theksuar gjithashtu se është i vështirë vendosja e të gjitha masave mbrojtëse përpara se të dalin problemet konkrete.
Ky qëndrim pasqyron dilemën e industrisë: si të avancohet teknologjia pa burokraci të panevojshme, por njëkohësisht pa e minimizuar rrezikun.
Hinton kërkon masa më të forta sigurie
Në ndryshim nga drejtuesit e industrisë që paralajmërojnë kundër rregullimit të tepruar, Hinton beson se mungesa e masave mbrojtëse mund të sjellë pasoja katastrofike.
Ai ka argumentuar se shoqëria duhet të përgatitet për mundësinë që sistemet e AI-së t’i tejkalojnë aftësitë njerëzore në shumë fusha.
“Nëse nuk arrijmë të gjejmë një zgjidhje se si të vazhdojmë të ekzistojmë kur ato të jenë shumë më inteligjente dhe më të fuqishme se ne, atëherë jemi të humbur”, deklaroi ai vitin e kaluar.
Sipas Hinton, nevojitet një forcë kundërbalancuese ndaj drejtuesve të teknologjisë që kundërshtojnë rregullimin e AI-së.
“Na duhet një kundërpeshë ndaj drejtuesve të teknologjisë që thonë se AI nuk duhet të rregullohet”, u shpreh ai.
Për shkencëtarin, çështja nuk është ta ndalim zhvillimin, por të sigurohemi që avancimi të shoqërohet me masa të përshtatshme për mbrojtjen e njerëzimit.
Ish-studiuesi i Anthropic paralajmëron për rreziqe serioze
Shqetësime të ngjashme vijnë edhe nga studiues të tjerë të sektorit.
Jacob Coxon, një ish-studiues në kompaninë Anthropic, e cila njihet për sistemin Claude, dha dorëheqjen duke ngritur shqetësime për zhvillimin e sistemeve gjithnjë e më të fuqishme.
Ai pohoi se kompanitë po avancojnë me teknologji që mund të bëhen të vështira për t’u mbajtur nën kontroll.
Në një postim në platformën X, Coxon shkroi për rreziqet që, sipas tij, disa studiues i shohin si të mundshme.
“Njerëzit që po ndërtojnë inteligjencën artificiale besojnë sinqerisht se ajo mund të na vrasë të gjithëve deri në fund të kësaj dekade. Kjo nuk është një manovër marketingu”, shkroi ai.
Megjithatë, kjo deklaratë përfaqëson një vlerësim alarmues të rrezikut dhe jo një parashikim shkencor të konfirmuar.
Ekspertët ende kanë pikëpamje të ndryshme mbi gjasat, përmasat dhe afatin kohor të rreziqeve ekzistenciale që mund të sjellë AI.
Richard Dawkins: Po sikur makineritë të jenë vërtet të vetëdijshme?
Edhe biologu evolucionar Richard Dawkins i është bashkuar debatit mbi vetëdijen e AI-së.
Pas dy ditësh bashkëveprimi me sistemin Claude, Dawkins u shpreh se chatbotët e avancuar mund të meritojnë të trajtohen si sisteme të vetëdijshme.
Ai argumentoi se aftësia e tyre për të zhvilluar biseda komplekse shtron pyetje se si e përkufizojmë vetëdijen.
“Qëndrimi im është ky: nëse këto makineri nuk janë të vetëdijshme, çfarë tjetër do të duhej për t’ju bindur se janë?”, deklaroi Dawkins.
Megjithatë, aftësia për të komunikuar në mënyrë bindëse nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me përjetimin subjektiv.
Kjo mbetet një prej pyetjeve më të ndërlikuara në filozofinë dhe shkencën e inteligjencës artificiale.
Hinton vazhdon ta përdorë AI-në në jetën e përditshme
Edhe pse është kritik ndaj drejtimit që po merr teknologjia, Geoffrey Hinton nuk e ka braktisur përdorimin e saj.
Ai pranoi se vazhdon t’i përdorë këto sisteme, kryesisht për detyra të zakonshme të përditshmërisë.
“Për gjëra të përditshme, kryesisht”, u përgjigj shkencëtari kur u pyet për përdorimin personal të teknologjisë.
Ky qëndrim tregon dallimin që Hinton bën midis përfitimeve aktuale të AI-së dhe rreziqeve që mund të sjellë zhvillimi i sistemeve shumë më të fuqishme në të ardhmen.
Ai nuk e mohon potencialin e teknologjisë për të ndihmuar njerëzit, por kërkon që industria t’i kushtojë shumë më tepër rëndësi çështjes së sigurisë.
Paralajmërimi nga festivali Starmus
Deklaratat e Hinton u bënë gjatë festivalit ndërkombëtar Starmus, një ngjarje që mbledh shkencëtarë, studiues, artistë dhe figura të njohura për të diskutuar mbi astronominë, eksplorimin hapësinor, muzikën, artin dhe shkencat natyrore.
Edicioni i këtij viti në Tenerife vuri në qendër të diskutimeve ndikimin e teknologjive të reja në të ardhmen e njerëzimit.
Për Hinton, një prej sfidave më të mëdha të dekadave të ardhshme do të jetë zhvillimi i sistemeve të AI-së që jo vetëm bëhen më të afta, por edhe mbeten të sigurta dhe të dobishme për njerëzit.
Ai beson se duhet vepruar tani, përpara se këto sisteme të arrijnë nivele inteligjence që do ta bënin kontrollin e tyre shumë më të vështirë.
Mesazhi i Geoffrey Hinton është një thirrje për përgjegjësi në zhvillimin e inteligjencës artificiale: përparimi teknologjik mund të sjellë përfitime të jashtëzakonshme, por siguria dhe mirëqenia njerëzore duhet të qëndrojnë në qendër të çdo hapi përpara. /GazetaExpress/
