Samiti i Liderëve të Procesit të Berlinit po zhvillohet në Miloçer, pranë Budvës, ku janë mbledhur drejtuesit e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe përfaqësues të lartë të Bashkimit Evropian. Takimi përmbyll kryesimin e Malit të Zi në këtë nismë dhe fokusohet te integrimi evropian, dialogu Kosovë–Serbi dhe rritja e bashkëpunimit ekonomik në rajon.
Fjalën e hapjes e mbajtën kryeministri malazez Milojko Spajiq dhe kancelari gjerman Friedrich Merz. Pas adresimit të Merzit, samiti vijoi me dyer të mbyllura dhe pa praninë e mediave.
Të lidhura
None found
Merz u përcolli Prishtinës dhe Beogradit një apel për të shmangur përshkallëzimin. Ai rikujtoi se në Samitin e Londrës të vitit 2018 pjesëmarrësit kishin kundërshtuar në mënyrë të përbashkët gjuhën e urrejtjes dhe glorifikimin e kriminelëve të luftës.
“Nëse duam të krijojmë një të ardhme më të mirë për fëmijët tanë, nuk duhet t’i hedhim benzinë zjarrit”, deklaroi kancelari gjerman. Sipas tij, kjo vlen edhe për dialogun që synon normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë, një proces që në rrethanat aktuale po pengon të gjitha palët. Merz kërkoi përgjegjësi dhe rezultate konkrete.
Kancelari gjerman e cilësoi një Ballkan Perëndimor të qëndrueshëm, paqësor dhe me zhvillim ekonomik si të rëndësishëm për të ardhmen e BE-së. Ai tha se anëtarësimi është ende një synim realist për shtetet që zbatojnë reformat, por nënvizoi se përparimi duhet të matet mbi bazën e meritës. Duke iu referuar protestave në rajon dhe në vendet e Bashkimit Evropian, Merz theksoi se dhuna nuk mund të jetë alternativë për asnjë palë dhe paralajmëroi për rrezikun e polarizimit dhe retorikës përçarëse.
Gjatë fjalës së tij, Merz përmendi rezultatet e arritura në 12 vjet të Procesit të Berlinit, përfshirë lëvizjen e lirë të punëtorëve, investimet, turizmin, agjendën e gjelbër dhe shërbimet digjitale. Ai veçoi Malin e Zi si shtetin më pranë përmbylljes së procesit të anëtarësimit në BE.
Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, tha para nisjes së takimit se vendet e rajonit po hyjnë në një fazë vendimtare për të ardhmen e tyre evropiane. “Kemi përpara javë dhe muaj me momente vendimtare”, u shpreh ajo.
Sipas Kos, çdo vend përballet me një objektiv të veçantë. Mali i Zi duhet të përfundojë negociatat e anëtarësimit, ndërsa për Serbinë zgjedhjet parlamentare të së dielës përbëjnë momentin kyç. Shqipëria duhet të vijojë me të njëjtin ritëm në procesin e integrimit, kurse Kosova, sipas komisioneres, duhet të vazhdojë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe sundimin e ligjit.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, shfrytëzoi deklaratën para mediave në Miloçer për të kërkuar që vendit t’i jepet statusi i kandidatit dhe të nisin negociatat për anëtarësim në BE. Ai iu referua funksionalitetit demokratik, stabilitetit të institucioneve dhe rritjes ekonomike si argumente në mbështetje të kërkesës.
“Tani është koha që vendi ynë të marrë statusin e vendit kandidat dhe të hapë negociatat për anëtarësim në BE”, tha Kurti. Ai njoftoi se do t’u kërkojë të gjithë liderëve të BE-së që t’i bëjnë thirrje Komisionit Evropian të japë një opinion për këtë çështje.
Një ditë para samitit, në Shën Stefan, Kurti zhvilloi një takim me komisioneren Marta Kos. Pas bisedës, ai deklaroi se Kosova, me institucione plotësisht funksionale, do të përshpejtojë reformat. Si shembull përmendi ligjin e fundit për integrimin në zonën SEPA, i cili, sipas tij, do t’u kursejë qytetarëve, bizneseve dhe diasporës rreth 58 milionë euro në vit.
Kurti bëri të ditur gjithashtu se së shpejti pritet të nisin negociatat për “Roam like at Home”. Në të njëjtën kohë, ai kërkoi nga Komisioni Evropian një mbështetje proaktive për marrjen e statusit të kandidatit.
Kosova paraqiti kërkesën për anëtarësim në Bashkimin Evropian në dhjetor të vitit 2022, por deri tani nuk e ka fituar statusin e vendit kandidat. Rruga e saj evropiane lidhet edhe me normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë përmes dialogut të ndërmjetësuar nga Brukseli.
Gjatë samitit, Kurti kërkoi që të gjitha shtetet pjesëmarrëse të zbatojnë marrëveshjet e arritura në kuadër të Procesit të Berlinit, me theks të veçantë te Serbia. Ai tha se Kosova i ka ratifikuar të gjitha marrëveshjet, përfshirë atë për njohjen e diplomave.
Marrëveshja për njohjen e kualifikimeve të arsimit të lartë u nënshkrua në Berlin më 3 nëntor 2022. Në të njëjtën ditë u firmosën edhe marrëveshjet për lëvizjen e lirë me letërnjoftim dhe për njohjen e kualifikimeve profesionale të mjekëve, dentistëve dhe arkitektëve. Kuvendi i Kosovës i ratifikoi të trija në shkurt 2023, ndërsa Kuvendi i Serbisë e bëri këtë më 28 prill 2023. Kërkesa e Kurtit i referohet zbatimit praktik të këtyre marrëveshjeve.
Samiti mblodhi të gjithë liderët e rajonit: Albin Kurtin, Edi Ramën, Milojko Spajiqin, kryeministrin e Serbisë Gjuro Macut, kryeministrin e Maqedonisë së Veriut Hristijan Mickoskin dhe kryetaren e Këshillit të Ministrave të Bosnjë e Hercegovinës, Borjana Krishton.
Në takim morën pjesë edhe kancelari gjerman Friedrich Merz, kryeministri kroat Andrej Plenkoviq, kancelari austriak Christian Stocker dhe ministri francez për Evropën, Benjamin Haddad. Italinë e përfaqësoi ministri i Jashtëm Antonio Tajani, në emër të kryeministres Giorgia Meloni. Në samit ishin të pranishëm edhe përfaqësues të Bankës Botërore, Bankës Evropiane të Investimeve dhe BERZH-it.
Kryeministri Edi Rama e përshkroi takimin si “një ritual të përvitshëm” me rëndësi për rajonin. Në nisje të deklaratës së tij, ai bëri shaka me masat e sigurisë në Mal të Zi, duke thënë se në këtë vend ka gjithmonë helikopterë mbi kokë.
Mali i Zi shihet si vendi më i avancuar i rajonit në rrugën drejt Bashkimit Evropian. Deri tani ka mbyllur përkohësisht 21 nga 33 kapitujt e negociatave. Përparimi i tij po ngadalësohet nga Kroacia fqinje për shkak të disa çështjeve dypalëshe ende të pazgjidhura, mes tyre krimet e luftës, personat e zhdukur, prona shtetërore, kufiri detar dhe anija me vela “Jadran”.
Gjatë periudhës së kryesimit malazez u organizuan 26 aktivitete në kuadër të Procesit të Berlinit, prej të cilave 14 u zhvilluan në nivel ministror. Ky është numri më i madh i ngjarjeve të mbajtura në historinë e kësaj nisme.
Procesi i Berlinit u themelua nga Gjermania në vitin 2014. Nisma synon të thellojë bashkëpunimin politik dhe ekonomik mes Kosovës, Shqipërisë, Serbisë, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Bosnjë e Hercegovinës, si dhe të përshpejtojë afrimin e tyre me Bashkimin Evropian.
