Një studim i ri shkencor ka zbuluar se lëkura e femrave dhe meshkujve rinovohet në mënyra të ndryshme, ndërsa hormonet seksuale luajnë një rol kyç në mënyrën se si qelizat e lëkurës shumohen, maturohen dhe riparojnë dëmtimet.
Studimi u realizua nga studiues të Universitetit të Lirë të Brukselit, në bashkëpunim me shkencëtarë të Universitetit të Kembrixhit, dhe u publikua në revistën shkencore Nature. Gjetjet mund të ndihmojnë në kuptimin më të mirë të shërimit të plagëve dhe në zhvillimin e trajtimeve më të përshtatura për pacientët.
Për të kuptuar procesin e rigjenerimit, studiuesit përdorën një teknikë të avancuar mikroskopie, përmes së cilës ndoqën qelizat staminale të lëkurës te minjtë e gjallë për pesë muaj.
Ata zbuluan se te minjtë femra, qelizat staminale dhe pasardhëset e tyre punonin në mënyrë më të koordinuar. Te minjtë meshkuj, këto qeliza shfaqnin sjellje më të pavarur.
Qelizat staminale kanë rëndësi të veçantë, sepse prodhojnë qeliza të reja që ndihmojnë në zëvendësimin e atyre të vjetruara dhe në ruajtjen e shtresës së jashtme të lëkurës.
Sipas studiuesve, dallimet në mënyrën se si funksionojnë këto qeliza lidhen ngushtë me ndikimin e hormoneve seksuale.
Për të identifikuar shkakun e këtyre dallimeve, ekipi kërkimor studioi ndikimin e hormoneve.
Te minjtë meshkuj, ulja e burimit kryesor të testosteronit bëri që qelizat e lëkurës të silleshin më shumë si ato të femrave. Kur studiuesit administruan dihidrotestosteron, një formë aktive e testosteronit, modeli i mëparshëm u rikthye.
Ndërkohë, te minjtë femra, heqja e vezoreve uli shumimin e qelizave staminale dhe dobësoi koordinimin e tyre. Trajtimi me estradiol, një formë e estrogjenit, ndihmoi në rikthimin e këtyre proceseve.
Në përgjithësi, rezultatet tregojnë se testosteroni ndikon në shpejtësinë me të cilën qelizat e lëkurës maturohen, ndërsa estrogjeni nxit shumimin dhe koordinimin e qelizave staminale.
Studiuesit testuan gjithashtu testosteronin në lëkurë njerëzore të rindërtuar në laborator dhe vunë re se hormoni përshpejtonte maturimin e qelizave. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjitha rezultatet e vërejtura te minjtë zbatohen drejtpërdrejt te njerëzit.
Një nga gjetjet më interesante ishte se plagët në lëkurën e minjve femra mbylleshin më shpejt, veçanërisht gjatë ditëve të para pas dëmtimit.
Studiuesit e lidhën këtë avantazh pjesërisht me aktivizimin më të hershëm të qelizave staminale dhe me mënyrën më të koordinuar të funksionimit të tyre. Ndërsa procesi i shërimit përparonte, ndryshimi mes dy grupeve zvogëlohej.
Hulumtimi ndihmon të shpjegohen disa vëzhgime të mëparshme mbi dallimet në shërimin e plagëve, por nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar se si mekanizmat e zbuluar ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë te njerëzit.
Sipas studiuesve, kuptimi më i mirë i rolit të hormoneve në rigjenerimin e lëkurës mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve më të personalizuara për djegiet, plagët pas operacioneve dhe dëmtimet kronike të lëkurës.
Gjetjet mund të hapin gjithashtu rrugë për kërkime të reja mbi lidhjen mes hormoneve, inflamacionit dhe disa sëmundjeve të lëkurës, përfshirë kancerin e lëkurës.
Megjithatë, studimi nuk rekomandon përdorimin e hormoneve për të përshpejtuar shërimin dhe nuk ndryshon vetvetiu këshillat e zakonshme për kujdesin ndaj lëkurës. Për momentin, rëndësia kryesore e tij qëndron te zbulimi i mekanizmave biologjikë që mund të ndihmojnë shkencën të kuptojë më mirë dallimet në rigjenerimin e indeve.
