BBC: Studentët sfidojnë pushtetin 14-vjeçar të Vuçiçit, Serbia para një gare të ngushtë zgjedhore

Serbia përballet të dielën, më 25 tetor, me një nga garat më të rëndësishme parlamentare të viteve të fundit. Lëvizja studentore, e cila ka udhëhequr protesta masive kundër pushtetit, po sfidon Partinë Përparimtare Serbe (SNS) të Aleksandar Vuçiçit, e cila qeveris vendin që nga viti 2012.

BBC raporton se zgjedhjet e parakohshme parlamentare po shihen si një provë e rëndësishme për të ardhmen politike të Serbisë, ndërsa pakënaqësitë qytetare dhe shqetësimet për integritetin e procesit zgjedhor kanë shënuar fushatën.

Sfida kryesore ndaj partisë në pushtet vjen nga lista zgjedhore e mbështetur nga studentët, e njohur si “Lista Studentore – Studentët Fitojnë”, e cila ka arritur të mobilizojë qytetarë të pakënaqur me qeverisjen aktuale.

Sipas BBC-së, një nga figurat kryesore të kësaj liste është kardiologu dhe profesori universitar Ilija Srdanoviç, i cili është përzgjedhur si kandidati i parë i lëvizjes.

“Është krejtësisht normale të qëndroj përkrah studentëve të mi dhe t’i ndihmoj në luftën e tyre të drejtë”, ka deklaruar Srdanoviç për BBC-në.

Ndryshe nga partitë tradicionale, lëvizja studentore nuk ka një udhëheqës të vetëm. Lista e saj përfshin akademikë, mjekë, sportistë, ekonomistë, inxhinierë dhe përfaqësues të profesioneve të ndryshme, pa përvojë të mëparshme politike.

Lëvizja është zhvilluar pas protestave që shpërthyen në nëntor të vitit 2024, kur shembja e një strehe betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit shkaktoi vdekjen e 16 personave.

Tragjedia nxiti kërkesa për përgjegjësi institucionale dhe hetimin e dyshimeve për korrupsion. Protestat u shndërruan gradualisht në një lëvizje më të gjerë kundër pushtetit.

Helena Ivanov, nga instituti kërkimor Henry Jackson Society, ka vlerësuar për BBC-në se studentët kanë arritur të mobilizojnë qytetarët në një mënyrë që opozita tradicionale nuk e kishte arritur më parë.

Ajo ka theksuar se Vuçiçi ka përvojë të gjatë në garat zgjedhore, por këtë herë përballet me një sfidë të konsiderueshme.

Ndërkohë, SNS ka zhvilluar fushatën duke theksuar stabilitetin politik, vazhdimësinë e qeverisjes dhe projektet infrastrukturore.

Vuçiçi, i cili dha dorëheqje nga posti i presidentit pas shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme muajin e kaluar, po synon rikthimin në postin e kryeministrit.

Ai ka ushtruar funksione të larta shtetërore që nga viti 2012, fillimisht si zëvendëskryeministër, më pas si kryeministër dhe president.

BBC thekson se Vuçiçi vazhdon të gëzojë mbështetje nga një pjesë e konsiderueshme e popullsisë, e cila e sheh si udhëheqës të fortë dhe mbrojtës të interesave kombëtare.

Megjithatë, ai e ka akuzuar lëvizjen studentore se mbështetet nga jashtë dhe synon rrëzimin e shtetit.

“Të mbrojmë dhe ta ruajmë gjithmonë shtetin tonë”, u ka thënë Vuçiçi mbështetësve gjatë tubimit përmbyllës zgjedhor.

Në anën tjetër, mbështetësit e listës studentore akuzojnë Vuçiçin dhe SNS-në për dominim të institucioneve shtetërore dhe mediave.

Sipas raportimeve të cituara nga BBC, rreth 150 mijë mbështetës morën pjesë të enjten në tubimin përmbyllës të listës studentore në sheshin Slavija të Beogradit.

Një studente e Universitetit të Novi Sadit, e identifikuar vetëm si Aleksandra, ka deklaruar se kandidatët janë përzgjedhur për shkak të aftësive të tyre profesionale.

“Kemi mbledhur njerëz që janë më të mirët në fushat e tyre dhe besojmë se janë mjaftueshëm kompetentë për ta qeverisur vendin”, ka thënë ajo.

Sipas BBC-së, në zgjedhjet e së dielës do të garojnë 18 lista zgjedhore, prej të cilave shtatë kanë paraqitur kandidatë për të gjitha 250 vendet e parlamentit.

Serbia ka rreth 6.45 milionë votues të regjistruar. Qendrat e votimit do të hapen në orën 07:00 dhe do të mbyllen në orën 20:00.

Pragu i zakonshëm zgjedhor për hyrjen në parlament është 3 për qind, ndërsa për listat e pakicave kombëtare zbatohen rregulla të veçanta.

Fushata zgjedhore është shoqëruar edhe me shqetësime për integritetin e procesit, përfshirë pretendimet për presion ndaj votuesve dhe ndikimin politik mbi mediat.

BBC vëren se sondazhet e besueshme janë të pakta, ndërsa analistët presin një garë jashtëzakonisht të ngushtë ndërmjet partisë në pushtet dhe lëvizjes studentore.

Megjithëse Srdanoviç kryeson listën me 250 kandidatë, ai nuk është udhëheqës i lëvizjes dhe nuk do të ishte domosdoshmërisht kandidati për kryeministër në rast të fitores.

Zgjedhjet e 25 tetorit pritet të tregojnë nëse lëvizja studentore mund ta shndërrojë mbështetjen e protestave në vota dhe të sfidojë dominimin politik të SNS-së.