Serbia po përjeton një nga kthesat më të rëndësishme politike të viteve të fundit.
Aleksandër Vuçiç, një prej figurave më jetëgjata dhe më dominuese të politikës serbe, ka pranuar humbjen e zgjedhjeve parlamentare të mbajtura këtë të diel (25 tetor 2026), duke njohur fitoren e listës së mbështetur nga lëvizja studentore.
Sipas projeksioneve paraprake të publikuara pas mbylljes së qendrave të votimit, lista studentore pritet të sigurojë rreth 138 mandate në Kuvendin me 250 vende, ndërsa lista e drejtuar nga Vuçiç, “Aleksandër Vuçiç – Serbia e Bashkuar”, rreth 104–105 mandate.
Rezultati tregon se lista studentore ka lënë pas jo vetëm forcën politike të Vuçiçit, por edhe partitë tradicionale të opozitës, duke u shndërruar në forcën kryesore kundërshtuese në vend.
Nëse shifrat konfirmohen nga rezultatet përfundimtare, do t’u jepnin studentëve një shumicë të qartë parlamentare, pasi për formimin e qeverisë nevojiten të paktën 126 deputetë.
Vetë Vuçiç e ka pranuar humbjen, duke deklaruar para mbështetësve të tij se lista studentore ka fituar zgjedhjet.
“Është e qartë se ne i kemi humbur këto zgjedhje. Ka fituar lista e studentëve”, deklaroi Vuçiç.
Humbja e raportuar shënon një goditje të fortë për kampin politik të Vuçiçit, i cili ka dominuar politikën serbe për më shumë se një dekadë.
Pjesëmarrje e lartë dhe festime pas pranimit të humbjes
Zgjedhjet u shoqëruan me pjesëmarrje të lartë të qytetarëve. Sipas Reuters, pjesëmarrja iu afrua 70%, një nivel ndër më të lartët që prej shpërbërjes së Jugosllavisë në vitin 1992.
Radhët e gjata para qendrave të votimit në qytete të ndryshme dëshmuan interesin e madh për një proces që shihej si vendimtar për të ardhmen politike të vendit.
Pas deklaratës së Vuçiçit, në Beograd shpërthyen festimet mes mbështetësve të lëvizjes studentore. Qytetarë dolën në rrugë, ndërsa studentët e përshkruan rezultatin si një fitore të angazhimit qytetar dhe si fillimin e një faze të re për Serbinë.
Megjithatë, procesi zgjedhor nuk kaloi pa polemika. Organizatat monitoruese raportuan shqetësime lidhur me presionin ndaj votuesve, ruajtjen e fshehtësisë së votës dhe parregullsi të mundshme procedurale.
Si u kthyen studentët në forcën kryesore kundërshtare të Vuçiçit?
Fitorja e raportuar e studentëve nuk erdhi brenda natës. Ajo është kulmi i një lëvizjeje proteste që u shndërrua gradualisht në sfidën më të madhe ndaj pushtetit të Vuçiçit.
Gjithçka mori kthesë të fortë pas tragjedisë së nëntorit 2024 në Novi Sad, kur shembja e tendës së stacionit hekurudhor shkaktoi vdekjen e 16 personave.
Ngjarja shkaktoi zemërim të gjerë publik dhe nxiti protesta të udhëhequra nga studentët, të cilët kërkuan transparencë, përgjegjësi institucionale dhe hetim të plotë për rrethanat e tragjedisë.
Me kalimin e muajve, kërkesat u zgjeruan përtej përgjegjësisë për shembjen e stacionit. Protestuesit ngritën akuza për korrupsion, kërkuan forcimin e institucioneve dhe kundërshtuan atë që e konsideronin përqendrim të tepruar të pushtetit.
Lëvizja studentore arriti të ndërtonte një mbështetje të gjerë përmes protestave në mbarë vendin, organizimit në universitete dhe një fushate që e vendosi përgjegjësinë institucionale në qendër të debatit politik.
Çfarë kërkojnë studentët dhe çfarë e pret Serbinë?
Sfida kryesore e lëvizjes studentore do të jetë shndërrimi i fitores së projektuar në një program konkret qeverisës.
Gjatë protestave, kërkesat e tyre janë përqendruar te lufta kundër korrupsionit, transparenca e institucioneve, përgjegjësia për tragjedinë e Novi Sadit dhe përmirësimi i funksionimit të sistemit arsimor.
Lista zgjedhore përfshin kandidatë nga profesione të ndryshme, mes tyre akademikë, mjekë dhe përfaqësues të sektorëve të tjerë të shoqërisë. Kjo i ka dhënë lëvizjes një profil të ndryshëm nga partitë tradicionale, por njëkohësisht do ta vendosë përballë sfidave të administrimit të shtetit.
Një shumicë parlamentare do t’u jepte mundësinë të ndërmerrnin ndryshime ligjore dhe institucionale. Megjithatë, rezultatet konkrete do të varen nga përbërja e qeverisë, programi që do të paraqitet dhe aftësia për të siguruar funksionimin e institucioneve. Mbetet për t’u parë se si një qeveri e re e mbështetur nga studentët do ta trajtojë ekuilibrin e shtetit.
