BE do t’i japë Frontex-it kompetenca të reja për dëbimin e emigrantëve jashtë Europës

Sipas rregullave të reja, agjencia europiane e kufijve do të lejohet të transferojë emigrantë nga një vend i tretë në një tjetër, duke zgjeruar operacionet e saj përtej Europës dhe duke lehtësuar dëbimet nga qendrat e kthimit.

Agjencia e Bashkimit Europian për ruajtjen e kufijve, Frontex, pritet të marrë kompetenca të reja për kthimin e emigrantëve të parregullt nga një vend jashtë BE-së në një tjetër, duke e shtrirë më tej politikën europiane të migracionit përtej kufijve të bllokut. Kjo është bërë e ditur nga disa zyrtarë të BE-së, të cilët kanë folur për Euronews në kushte anonimiteti.

Reformat, të cilat Komisioni Europian pritet t’i prezantojë të martën, do t’i japin Frontex-it kompetenca më të gjera operacionale jashtë territorit të BE-së, një lëvizje që pritet të shkaktojë reagime kundërshtuese nga organizatat e shoqërisë civile.

Aktualisht, zyrtarët e Frontex-it mund të ndihmojnë autoritetet kombëtare në kthimin e emigrantëve të parregullt nga vendet e BE-së drejt vendeve të tyre të origjinës, si dhe të patrullojnë kufijtë e jashtëm dhe vijat bregdetare të bllokut.

Sipas rregullave të reja, agjencia me seli në Varshavë do të mund të mbështesë edhe autoritetet e vendeve të treta, si qeveritë e Afrikës së Veriut, për kthimin e shtetasve të Afrikës Qendrore në vendet e tyre të origjinës, përpara se ata të përpiqen të arrijnë në brigjet europiane.

“Sa më shumë njerëz të ktheni përpara se të arrijnë në Europë, aq më pak do t’ju duhet të ktheni më pas”, tha një zyrtar i BE-së për Euronews.

Zyrtarët e Frontex-it do të lejohen gjithashtu të marrin pjesë në dëbimet nga qendrat e kthimit, të cilat, sipas një ligji të miratuar së fundmi, vendet e BE-së mund t’i krijojnë në shtete të treta. Pesë qeveri europiane po negociojnë aktualisht krijimin e qendrës së parë të këtij lloji, e cila pritet të nisë funksionimin në vitin 2027.

Emigrantët, kërkesat e të cilëve për azil ose e drejta për të qëndruar në BE janë refuzuar dhe që strehohen në këto qendra, pritet të kthehen përfundimisht në vendet e tyre të origjinës. Përfshirja e Frontex-it mund të jetë vendimtare për realizimin e këtyre transferimeve.

“Nuk është më thjesht një agjenci që mbështet vendet e BE-së në kufijtë e tyre. Ajo po shndërrohet në një agjenci dëbimesh, që vepron gjithnjë e më larg kufijve të vërtetë të Bashkimit Europian”, tha Josephine Solanki, studiuese në institutin me seli në Amsterdam, Transnational Institute, gjatë një konference për shtyp përpara prezantimit të reformës.

Disa organizata joqeveritare dhe organizata të shoqërisë civile kërkojnë që çdo zgjerim i mandatit të Frontex-it të shoqërohet me mekanizma më të fortë mbikëqyrjeje dhe llogaridhënieje, për të garantuar mbrojtjen e të drejtave themelore të emigrantëve. Sipas tyre, agjencia është përfshirë më parë në shkelje të të drejtave të njeriut gjatë operacioneve të saj brenda Europës.

Megjithatë, çdo bashkëpunim me një vend të tretë do të kërkojë një marrëveshje të posaçme me shtetin përkatës, të ngjashme me marrëveshjet e statusit që Frontex ka tashmë me disa vende jashtë BE-së, përfshirë Shqipërinë, Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Këto marrëveshje u mundësojnë zyrtarëve të Frontex-it të vendosen në territorin e vendeve partnere për të kryer detyra të caktuara, përfshirë operacione të përbashkëta dhe ndërhyrje të shpejta në kufi.

BE-ja po negocion aktualisht një marrëveshje me Senegalin. Ndërkohë, në vitin 2023 u emërua një oficer ndërlidhës i Frontex-it për Senegalin, mandati i zgjeruar i të cilit mbulon edhe Mauritaninë dhe Gambinë, në kuadër të marrëveshjeve joformale të bashkëpunimit.

Reforma do të parashikojë gjithashtu krijimin e një force të reagimit të shpejtë, që do të dislokohet në rast të mbërritjeve të papritura dhe në shkallë të gjerë të emigrantëve të parregullt, si dhe një njësie të mbikëqyrjes në internet, e ngarkuar me monitorimin e rrjeteve sociale për të parandaluar lëvizjet masive.

Qëllimi është shmangia e situatave të ngjashme me hyrjen masive në Ceuta, korrikun e kaluar, kur rreth 90 mijë emigrantë kaluan me forcë kufirin midis Marokut dhe enklavës spanjolle.

Zëvendëspresidentja e Komisionit Europian për Sigurinë, Henna Virkkunen, dhe Komisioneri për Çështjet e Brendshme, Magnus Brunner, pritet ta prezantojnë reformën pas mbledhjes së përjavshme të Kolegjit të Komisionerëve, të martën.

Frontex pritet gjithashtu të përfitojë 12 miliardë euro nga buxheti i ardhshëm shtatëvjeçar i Bashkimit Europian, duke dyfishuar fondet e mëparshme të alokuara për agjencinë. / Euronews