Netanyahu përballë Eisenkotit, sot mbahen zgjedhjet parlamentare në Izrael

Izraeli përballet me një garë të rëndësishme politike, ku Benjamin Netanyahu synon të sigurojë një tjetër mandat si kryeministër, ndërsa përballë tij qëndron ish-shefi i shtabit të ushtrisë izraelite, Gadi Eisenkot.

Zgjedhjet zhvillohen në një klimë të tensionuar, të ndikuar nga pasojat e sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023, konfliktet ushtarake që pasuan dhe debatet e brendshme mbi përgjegjësinë politike dhe sigurinë kombëtare.

Për Netanyahun, gara përfaqëson një tjetër provë të aftësisë së tij për të ruajtur mbështetjen e elektoratit pas një periudhe të vështirë për vendin. Ndërkohë, Eisenkot synon të bashkojë votuesit që kërkojnë ndryshim në drejtimin politik, pa hequr dorë nga një qasje e fortë ndaj sigurisë së Izraelit.

Eisenkot sfidon Netanyahun, por fitorja nuk garanton pushtetin

Sondazhet parazgjedhore i kanë dhënë avantazh forcës politike të Gadi Eisenkotit ndaj Likud-it të Benjamin Netanyahut. Megjithatë, në sistemin parlamentar izraelit, dalja e një partie në vendin e parë nuk do të thotë automatikisht se ajo do të formojë qeverinë.

Qytetarët votojnë për partitë politike, ndërsa krijimi i qeverisë varet nga aftësia e tyre për të siguruar mbështetjen e shumicës në Knesset, parlamentin me 120 vende.

Për të krijuar një shumicë qeverisëse nevojiten të paktën 61 mandate. Nëse asnjëri prej kampeve nuk i siguron ato, negociatat me partitë e tjera bëhen vendimtare për përcaktimin e kryeministrit të ardhshëm.

Netanyahu mbështetet te aleancat politike

Pavarësisht sfidës së opozitës, Netanyahu ruan një bazë të rëndësishme elektorale dhe mundësinë për të negociuar me partitë që kanë mbështetur qeveritë e tij.

Likud-i mbështetet te një kamp politik i përbërë nga forca të djathta dhe parti fetare, aleancat e të cilave mund të përcaktojnë rezultatin përfundimtar të garës për pushtet.

Nga ana tjetër, opozita duhet të kapërcejë dallimet mes partive për të ndërtuar një koalicion funksional. Qëndrimet e ndryshme për çështjet e sigurisë, marrëdhëniet me partitë arabe dhe politikat e brendshme mund ta vështirësojnë krijimin e një shumice kundër Netanyahut.

Për këtë arsye, edhe një rezultat i favorshëm për opozitën në kutitë e votimit nuk do të garantonte domosdoshmërisht largimin e kryeministrit aktual.

Siguria kombëtare dhe përgjegjësia politike në qendër të debatit

Një prej çështjeve kryesore të fushatës është përgjegjësia për dështimet e sigurisë që paraprinë sulmin e Hamasit në tetor 2023.

Netanyahu është përballur me kritika për mënyrën se si u trajtua situata e sigurisë përpara sulmit, ndërsa kundërshtarët e tij kanë kërkuar llogaridhënie politike dhe ndryshime në drejtimin e vendit.

Eisenkot, i cili ka drejtuar shtabin e ushtrisë izraelite, përfaqëson një alternativë që mbështetet te përvoja ushtarake dhe kërkesa për një drejtim tjetër politik. Rritja e mbështetjes për të nuk nënkupton domosdoshmërisht një zhvendosje të elektoratit drejt së majtës, por mund të pasqyrojë kërkesën për ndryshim të mënyrës së qeverisjes.

Një tjetër temë e debatit është shërbimi ushtarak i komunitetit ultraortodoks. Çështja e përjashtimeve nga detyrimi për t’u shërbyer në ushtri ka shkaktuar përplasje politike dhe shoqërore, duke vënë në provë marrëdhëniet mes qeverisë, institucioneve të sigurisë dhe partive fetare.

A rrezikon Izraeli një tjetër ngërç politik?

Rezultati i zgjedhjeve mund të hapë një periudhë të ndërlikuar negociatash. Nëse asnjëri prej kampeve nuk siguron 61 mandatet e nevojshme, formimi i qeverisë do të varet nga marrëveshjet mes forcave politike.

Edhe nëse partia e Eisenkotit del e para, Netanyahu mund të mbetet në garë për pushtetin nëse arrin të krijojë një shumicë parlamentare. Në të kundërt, opozita do të ketë mundësinë të negociojë për një qeveri të re, por suksesi i saj do të varet nga aftësia për të kapërcyer dallimet e brendshme.

Në këto kushte, beteja politike në Izrael nuk përcaktohet vetëm nga fituesi i votimit, por edhe nga marrëveshjet që do të pasojnë. E ardhmja e qeverisë do të varet nga numri i mandateve, aleancat politike dhe aftësia e secilit kamp për të siguruar një shumicë të qëndrueshme.